Παναγία Φόδελε: Ένα μνημείο τεράστιας αξίας για την περιοχή

by litsa TSANTIRAKI

Τελευταία Ενημέρωση:

Ο ναός των Εισοδίων της Παναγίας, που γιορτάζει αύριο στο Φόδελε βρίσκεται στη θέση Λουμπινιές ή Σκοτεινή και ανήκει στον αρχιτεκτονικό τύπο του σταυροειδούς, απλού τετράστυλου, εγγεγραμμένου με τρούλλο.

Χρονολογείται στον 11ο αιώνα και οικοδομήθηκε στο ανατολικό τμήμα μιας τρίκλιτης παλαιοχριστιανικής βασιλικής.
Από τη βασιλική μάλιστα σώζονται τμήματα τοίχων στην ανατολική πλευρά.
Στην αψίδα του βόρειου κλίτους σώζεται και η κολυμβήθρα, με ημικυκλική απόληξη στα ανατολικά και επένδυση από πλάκες μαρμάρου.

Η είσοδος του ναού της Παναγίας, που βρίσκεται στη δυτική πλευρά, έχει θύρωμα με ορθογώνιο ανώφλιο και αετωματικό τύμπανο.
Το δυτικό τμήμα των όψεων του βόρειου και του νότιου τοίχου καθώς και η όψη του δυτικού, της πρόσοψης δηλαδή του ναού, διαρθρώνονται από τυφλά αψιδώματα, χαρακτηριστικό γνώρισμα της Σχολής της Κωνσταντινούπολης.
Οι τέσσερις κεραίες του σταυρού στεγάζονται με καμάρα, που διαμορφώνεται εξωτερικά σε δίρρριχτη στέγη, ενώ τα γωνιαία διαμερίσματα στεγάζονται με σταυροθόλια, δηλαδή δυο τεμνόμενες καμάρες, και αυτό γνώρισμα της Κωνσταντινοπολίτικης Σχολής.
Ο τρούλλος, σε απόλυτη αρμονία με τις υπόλοιπες διαστάσεις του ναού, έχει οκτώ επιμήκη ανοίγματα.
Όμοιας μορφής ανοίγματα έχουν και τα τυφλά αψιδώματα των όψεων.

Εξωτερικά ο ναός είχε επίχρισμα με εγχάρακτη απομίμηση ισόδομης τοιχοποιίας, που σήμερα σώζεται σποραδικά και σε μικρή έκταση σε όψεις ναών του νησιού μας.

Ένα ακόμα χαρακτηριστικό της ίδιας Σχολής στο ναό της Παναγίας στο Φόδελε, είναι αυτό της κρυμμένης πλίνθου, που εφαρμόστηκε σε μνημεία του 11ου αιώνα και 12ου ,και το οποίο συναντάται στην κατασκευή των τόξων του ναού.
Σύμφωνα με την τεχνική αυτή κάθε δεύτερη πλίνθος των τόξων τοποθετείται στην εσοχή και καλύπτεται από κονίαμα.

Οι τοιχογραφίες στο εσωτερικό του ναού

Από το αρχικό τέμπλο του ναού σώζεται μαρμάρινο θωράκιο το οποίο φέρει μετάλλιο με τη μορφή του έξεργου κομβίου και πλαίσιο με καρδιόσχημα φύλλα στις γωνίες. Εσωτερικά ο ναός σώζει τμήματα τοιχογραφιών σε τουλάχιστον τρία στρώματα.
Το πρώτο εντοπίζεται στα σφαιρικά τρίγωνα του τρούλλου, με παραστάσεις εξαπτέρυγων, και στα δυτικά γωνιαία διαμερίσματα. Διακρίνεται η Δέηση στους τοίχους με μορφές ολόσωμων Αγίων μετωπικών, κυρίως στρατιωτικών και γυναικών. Αναγνωρίζονται οι Άγιοι Κωνσταντίνος και Ελένη καθώς και οι μάρτυρες Ευστράτιος, Αυξέντιος, Ευγένιος, Μαρδάριος και Ορέστης.
Τα σταυροθόλια κοσμούνται με ελισσόμενους βλαστούς.

Το πρώτο στρώμα τοιχογραφιών χρονολογείται περί τα μέσα του 11ου αιώνα και είναι έργο υψηλής ποιότητας καλλιτέχνη, γνώστη των ακαδημαϊκών τάσεων της Κωνσταντινούπολης.
Το δεύτερο στρώμα περιέχει τις μεμονωμένες μορφές της Βρεφοκρατούσας, της Αγίας Άννας με τη μικρή Παναγία, του Αγίου Μηνά και Αρχαγγέλων, οι οποίες ξεχωρίζουν για την έμφαση στον όγκο και μια διάθεση ζωγραφικότητας που χρονολογείται περί τα μέσα του 13ου αιώνα.

Ένα τρίτο στρώμα στην ανατολική και νότια πλευρά του ναού με παραστάσεις συλλειτουργούντων ιεραρχών, ιαματικών Αγίων και ευαγγελικών σκηνών, χρονολογείται, βάση επιγραφής, στα 1323 και έχει έντονο λαϊκό και εκφραστικό ύφος.
Αφιερωτής των τοιχογραφιών ήταν κάποιος Μελισουργός, μέλος ίσως της αρχοντικής οικογένειας του διαμερίσματος του Ρεθύμνου.

Πηγές: «Το Μαλεβίζι από τα προϊστορικά χρόνια μέχρι σήμερα»-Οργανισμός Ανάπτυξης Μαλεβιζίου, 1998, και «Χριστιανικά Μνημεία της Κρήτης», Συνοδική Επιτροπή επί του θρησκευτικού τουρισμού της Εκκλησίας της Κρήτης-ΜΚΟ Φιλοξενία. Οι φωτογραφίες από το εσωτερικό του ναού αντλήθηκαν από τη σελίδα angelfire.com

Related Articles

Το fonimaleviziou.gr χρησιμοποιεί cookies για να διασφαλίσει ότι θα έχετε την καλύτερη εμπειρία στην επίσκεψη σας. Διαβάστε εδώ περισσότερα για την Πολιτική Απορρήτου Προσωπικών Δεδομένων Αποδέχομαι Περισσότερα...