Μαρτυρίες που πέρασαν από στόμα σε στόμα εικάζουν για την ύπαρξη γερμανικού βυθισμένου πλοίου κοντά στον Θησέα
ΡΕΠΟΡΤΑΖ: Λίτσα Τσαντηράκη
Η ναυτική ιστορία της Ελλάδας και της Κύπρου έχει καταγραφές από μια σειρά ναυαγίων, τα οποία έχουν αφήσει πίσω τους συντρίμμια, ξύλινα κουφάρια και μεταλλικά στοιχεία που βρίσκονται στο βυθό της θάλασσας.
Η “Φωνή του Μαλεβιζίου” στο προηγούμενο φύλλο της αναφέρθηκε στο ναυάγιο του Λιβανέζικου φορτηγού πλοίου “Adebal Salam”, το οποίο βυθίστηκε το 1981 και βρίσκεται κοντά στις εκβολές του Αλμυρού, το οποίο θα μπορούσε να αποτελέσει μέρος του καταδυτικού τουρισμού του Μαλεβιζίου.
Αυτό όμως είναι ένα γνωστό και χαρτογραφημένο ναυάγιο του Μαλεβιζίου. Αυτή τη φορά η έρευνα της “Φωνής του Μαλεβιζίου” προχωρά σε ένα βυθισμένο γερμανικό πλοίο ανάμεσα στην περιοχή του Θησέα και της Ντίας, το οποίο είναι άγνωστο ακόμη και στις Αρχές από τις οποίες ζητήσαμε πληροφορίες, αλλά γνωστό στους κατοίκους της Αγίας Πελαγίας και της Ροδιάς και ακόμη πιο γνωστό στους ερασιτέχνες αλιείς.
Τορπιλίστηκε από το «Παπανικολής»
Ερωτήσεις για την ονομασία του πλοίου που κείτεται στο βυθό του Γαζίου, αλλά και πόσοι άνθρωποι αποτελούσαν τα μέλη του πληρώματος έμειναν αναπάντητες.
Όμως η σημαντική μαρτυρία του Γιάννη Σταματάκη από την Αγία Πελαγία βοήθησε να διαλευκάνουμε το θολό τοπίο και να αποσπάσουμε μια στιγμή της ναυτικής ιστορίας τα χρόνια της Γερμανικής Κατοχής. Ο κ. Σταματάκης, αν και δεν υπήρξε αυτόπτης μάρτυρας του ναυαγίου, έμαθε την ιστορία του βυθισμένου πλοίου από τον πατέρα του και τον παππού του.
Ακόμη αντηχούν τα λόγια του πατέρα του για τον “Παπανικολή” και τα κατορθώματά του. «Ο πατέρας μου και ο παππούς μου ήταν αυτόπτες μάρτυρες και έχω ακούσει από τους ίδιους την ιστορία του ναυαγίου. Έκαναν δουλειές στα χωράφια, στην Αγία Πελαγία. Τότε είδαν το γερμανικό πλοίο που κατέβαινε πιθανότατα από Πειραιά. Το συνόδευαν δύο πολεμικά γερμανικά αεροπλάνα και δύο αερόστατα εξοπλισμένα με πυροβόλα. Ήταν μεσημέρι προς απόγευμα όταν το είδαν. Τότε μάλιστα λέει ο παππούς μου κοιτώντας προς τη θάλασσα: “Α ρε Παπανικολή και που ‘σαι”. Και δεν προλαβαίνει να το πει και “τρώει” την τορπίλη στη μέση. Έκοψε στα δύο και έγινε μια μεγάλη έκρηξη που φάνηκε από την Αγία Πελαγία. Σηκώθηκε όρθια η πρύμνη και η πλώρη και μετά από 40 λεπτά το βλέπανε και βυθιζότανε».
Και συνεχίζει: «Κανείς δεν είδε που ναυάγησε. Τότε που δεν υπήρχαν τα μέσα όπως βυθόμετρα έκαναν εικασίες ότι είχε βυθιστεί είτε στον κόλπο της Παναγιάς στον Θησέα, είτε στην θέση Τρυπητή της Αγίας Πελαγίας, είτε κοντά στη Ντία».
Η συνέχεια όπως μας διηγείται ο κ. Σταματάκης ήταν η προσπάθεια των γερμανικών αεροπλάνων να πετύχουν το “Παπανικολής”, μια προσπάθεια που παρέμεινε άκαρπη.
«Άρχισαν αμέσως τα αεροπλάνα και τα αερόστατα να ρίχνουν βόμβες στη θάλασσα για να πετύχουν το δικό μας υποβρύχιο».
Τις επόμενες μέρες η θάλασσα ξέβραζε τα πτώματα των ναυαγών. Μάλιστα, τότε οι κάτοικοι των παράκτιων περιοχών του Μαλεβιζίου πήραν τα άρβυλα και τον ρουχισμό των Γερμανών και σύμφωνα με τον κ. Σταματάκη «κανείς δεν αναζήτησε τα πτώματα. Τότε οι κάτοικοι της Λυγαριάς πήραν τα πτώματα και τα έκαψαν πάνω σε ένα βράχο που βρίσκεται πίσω από την πλατεία κοντά σε έναν κολπίσκο. Ακόμα και σήμερα να πάμε στο σημείο αυτό, φαίνεται η μαυρίλα από τη φωτιά…».
Να σημειώσουμε ότι σύμφωνα με τις μαρτυρίες το πλοίο το είχαν οι Γερμανοί για την τροφοδοσία τους στο νησί. Μετέφερε πολεμικά εφόδια, ρουχισμό, τρόφιμα και πετρέλαιο μέσα σε ντενέκες για τις λάμπες και βυθίστηκε στις 30 Νοεμβρίου του 1942.
Ο ιδιοκτήτης ρυμουλκών σκαφών Μανώλης Παπαδάκης, δηλώνει στη “Φωνή του Μαλεβιζίου” ότι είχε ακούσει από τον πεθερό του, γέννημα-θρέμμα Ροδιάς, την ιστορία του ναυαγίου και τι ακολούθησε στη Ροδιά μετά τη βύθισή του.
«Το πλοίο είχε φορτώσει ντενέκες με πετρέλαιο. Μετά την βύθισή του, αυτές ξεβράστηκαν στη θάλασσα και τις πήραν οι Ρογδιανοί. Αυτοί υπό το φόβο να μην τις βρουν οι Γερμανοί τις έθαψαν σε στάβλους κάτω από τις κοπριές», αναφέρει ο κ. Παπαδάκης, ενώ σημειώνει ότι «όταν είναι πλήρης μπονάτσα υπάρχει έντονη μυρωδιά και ακόμα και σήμερα βγάζει λίγο πετρέλαιο στη θάλασσα».
Ο κ. Γιάννης Σταματάκης 
Ο κ. Μανώλης Παπαδάκης 
Ο κ. Μανώλης Γενναράκης
Δεν το γνωρίζουν οι Αρχές
Η έρευνα της “Φωνής του Μαλεβιζίου” αρκετές φορές βρέθηκε σε αδιέξοδο, καθώς ούτε οι Λιμενικές Αρχές, αλλά ούτε και η Επιτροπή Ναυαγίων και Επικίνδυνων Επιβλαβών Πλοίων γνώριζε την ύπαρξη του βυθισμένου πλοίου.
Να σημειώσουμε ότι η Επιτροπή απαρτίζεται από μέλη της Περιφέρειας Κρήτης, του Επιμελητηρίου, του Λιμεναρχείου και του Δήμου στον οποίο βρίσκεται το ναυάγιο. Στην προκειμένη περίπτωση στην Επιτροπή συμπεριλαμβάνεται μέλος από τον Δήμο Μαλεβιζίου και του Δημοτικού Λιμενικού Ταμείου Μαλεβιζίου.
Αρχικά επικοινωνήσαμε με τον Διοικητή του Α’ Λιμενικού Τμήματος Λινοπεραμάτων, Μενέλαο Δαφέρμο.
Ο κ. Δαφέρμος αναφέρει ότι «δεν γνωρίζουμε κάτι για το συγκεκριμένο ναυάγιο, γιατί επίσημα αρχεία στην υπηρεσία του 1ου Λιμενικού Τμήματος Λινοπεραμάτων, δεν υπάρχουν».
Στη συνέχεια της έρευνάς μας επικοινωνήσαμε με το μέλος της Επιτροπής Ναυαγίων και Επικίνδυνων Επιβλαβών Πλοίων, Γεώργιο Παττακό.
Ο κ. Παττακός αρχικά δεν γνώριζε την ύπαρξη του συγκεκριμένου ναυαγίου, αλλά μετά από έρευνα της Επιτροπής δήλωσε ότι: «δεν έχουμε διαπιστώσει κάτι, ούτε υπάρχει το ναυάγιο που αναφέρεται χαρτογραφημένο. Μπορεί να υπάρχει, αλλά αυτό είναι σε τόσο μεγάλο βάθος, που σημαίνει ότι δεν εμποδίζει τη ναυσιπλοΐα και δεν δημιουργεί προβλήματα για την ασφάλεια των διερχόμενων σκαφών και πλοίων. Επίσης, δεν υπάρχουν αναφορές ή καταγγελίες από τους αλιείς για ρύπανση από πετρέλαιο».
Τέλος, ο κ. Παττακός αναφέρει ότι «δεν μπορούμε να επέμβουμε γιατί το κόστος είναι δυσβάσταχτο και ούτε δύτες μπορούν να κατέβουν σε τόσο μεγάλα βάθη για περαιτέρω έρευνα».
Μ. Γενναράκης: Αν ρυπαίνει, θα το αντιμετωπίσουμε
Η “Φωνή του Μαλεβιζίου” επικοινώνησε για το θέμα με τον πρόεδρο του Δημοτικού Λιμενικού Ταμείου και μέλος της Επιτροπής Ναυαγίων και Επικίνδυνων Επιβλαβών Πλοίων, Μανώλη Γενναράκη.
Ο κ. Γενναράκης αναφέρει ότι υπάρχουν μαρτυρίες από κατοίκους της περιοχής ότι όντως υπάρχει ένα βυθισμένο πλοίο στην περιοχή έξω από τον Θησέα. Όμως, σύμφωνα με τον ίδιο, δεν έχει διαπιστωθεί ότι το ναυάγιο ρυπαίνει την περιοχή.
«Δεν έχουμε κάποια επίσημη ενημέρωση για το συγκεκριμένο ναυάγιο. Ούτε έχει γίνει κάποια καταγγελία από φορείς ή ιδιώτες για ρύπανση της θάλασσας. Αν όμως διαπιστωθεί ότι ρυπαίνει, θα το αντιμετωπίσουμε».
Αλιείς: Μυρίζει και βγάζει πετρέλαιο
Αρκετοί ήταν οι ψαράδες που μας μίλησαν για το ναυάγιο, την έντονη μυρωδιά και το πετρέλαιο που αναβλύζει στην περιοχή. Οι ίδιοι μάλιστα έχουν “βαπτίσει” το σημείο «Ναυάγιο» και έτσι όλοι γνωρίζουν την συγκεκριμένη τοποθεσία.
Μάρτυρας του πετρελαίου που αναβλύζει στη θάλασσα ο κ. Νικήτας Πασσάς, ο οποίος μας παρείχε και τις παραπάνω φωτογραφίες.
Ο ίδιος λέει ότι συνέχεια ψαρεύει στο συγκεκριμένο σημείο και αρκετές είναι οι φορές που έχει τύχει να δει τις φυσαλίδες.
«Ανά διαστήματα βγαίνουν σταγόνες που απλώνουν και είναι από το πετρέλαιο που υπάρχει στο βυθό. Αν δεν είναι από το ναυάγιο, να μας εξηγήσει το Λιμεναρχείο από που προέρχονται αυτές οι σταγόνες… Εκτός αν έχουμε κάποια πετρελαιοπηγή από κάτω και δεν το ξέρουμε», σημειώνει ο ίδιος.
Ο ερασιτέχνης αλιέας Νίκος Κάββαλος από παλιά άκουγε τους άλλους ψαράδες να μιλούν για τη θέση “Ναυάγιο”.
Ο ίδιος, δηλώνει στη “Φωνή του Μαλεβιζίου” ότι «πλησιάζοντας το καταλαβαίνεις από την έντονη μυρωδιά του πετρελαίου. Από το βυθόμετρό μας βλέπουμε ένα μεγάλο όγκο μέσα στη θάλασσα και σε συνδυασμό με τη μυρωδιά, συμπεραίνουμε ότι αυτό είναι το βυθισμένο γερμανικό πλοίο».
Άλλος ακόμη ένας ερασιτέχνης αλιέας ο κ. Μύρων Αεράκης, έχει ψαρέψει πολλές φορές στο “Ναυάγιο”.
Όπως αναφέρει ο ίδιος στη “Φωνή του Μαλεβιζίου” «στη νοητή ευθείας της Αγίας Πελαγίας με την Ντία υπάρχει ένα ναυάγιο, το οποίο όποτε ψαρεύουμε μας δείχνει την ύπαρξή του. Το βλέπουμε στο βυθόμετρο σε βάθος 150 με 160 μέτρα. Για την ακρίβεια ξεκινά από τα 160 μέτρα και το πιο ψηλό του σημείο είναι περίπου στα 147 μέτρα. Καλύτεροι γνώστες του ναυαγίου, όπως οι παλιοί ψαράδες, μας λένε ότι το πλοίο είναι κομμένο σε δύο κομμάτια».
Τέλος, ο κ. Αεράκης αναφέρει ότι όποτε πλησιάσουν στο σημείο το αντιλαμβάνονται από την έντονη μυρωδιά πετρελαίου, το οποίο αναβλύζει σε μορφή φυσαλίδων, αλλά και την πανωλαδιά που κάνει η θάλασσα.
Το ρεπορτάζ δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Φωνή του Μαλεβιζίου στις 9 Απριλίου 2021.
