Στη Ροδιά βρεθήκαμε σήμερα, Σάββατο του Λαζάρου, όπου αναβιώνετε ένα πανάρχαιο έθιμο από τη νεολαία του χωριού. Κατόπιν πρόσκλησης που δέχτηκε από τους οικοδεσπότες Κωστούλα Στρατάκη και Χριστόφορο Παπαδάκη έδωσε το παρών και η νέα Εντεταλμένη Σύμβουλος Πολιτισμού του Δήμου Μαλεβιζίου, Εύα Κουτσογιαννάκη – Πιτσικάκη, η οποία με πολύ χαρά άκουσε προσεχτικά από τα παιδιά για το έθιμο των σημαντηράδων, που αναβιώνει μόνο στον όμορφο οικισμό της Ροδιάς.
Το έθιμο των σημαντηράδων
Το έθιμο ξεκινά αρκετές μέρες πριν και συγκεκριμένα από την Κυριακή της Σταυροπροσκυνήσεως, όπου στο χωριό γίνεται ένα δημόσιο κάλεσμα ή ακόμα καλύτερα μια δημοπρασία για το ποιος θα πάρει το σημαντήρι.
Συνήθως υπάρχουν διάφορες ομάδες που επιθυμούν το σημαντήρι και προσφέρουν χρήματα για την απόκτησή του. Η ομάδα που κερδίζει ορίζει τον αρχηγό της, που ονομάζεται “σημαντηρομάνα”.
Φέτος, όμως η νεολαία της Ροδιάς ενώθηκε σε μία μεγάλη ομάδα, 30 περίπου ατόμων, που αποτελείται από αγόρια και κορίτσια, ηλικίας 14-29 ετών.
Αυτή η ομάδα συγκεντρώθηκε σήμερα το απόγευμα στο σπίτι της «σημαντηρομάνας», δηλαδή στο σπίτι του Τίτου Παπαδάκη, γιο της Κωστούλας Στρατάκη και του Χριστόφορου Παπαδάκη, που φέρει το όνομα του παππού του και επί σειρά ετών προέδρου της Κοινότητας Ροδιάς και αντιδημάρχου Γαζίου.
Μέρες πριν η ομάδα μαζί με τη «σημαντηρομάνα» είχαν βρει τα βάγια, με τα οποία φτιάχτηκαν οι σταυροί για την Κυριακή των Βαΐων (αύριο 25 Απριλίου 2021) αλλά και για τα «ψαθάκια» που κρατούν οι σημαντηράδες.
Επίσης, με αυτά στόλισαν το χωριό, τις εκκλησίες και φέτος για πρώτη φορά το Αλιευτικό Καταφύγιο Ροδιάς.
Να σημειώσουμε ότι για να είναι εύκολο το πλέξιμο, οι σημαντηράδες, αφού έκοψαν τα βάγια, έσκαψαν και τα έθαψαν σε χωράφι, το οποίο στη συνέχεια πότιζαν για να διατηρηθούν τα φύλλα δροσερά και εύκαμπτα.
Τα “ψαθάκια”
Λεπτό δεν έμεινε μόνη της η κ. Πηνελόπη Παλαιάκη – Στρατάκη, η οποία ως γηραιότερη στην παρέα έχει πλέξει εκατοντάδες σταυρούς και ψαθάκια. Μία τέχνη την οποία προσπάθησε με πίστη και υπομονή να μεταλαμπαδεύσει στα νέα παιδιά που προσπαθούσαν να μάθουν πώς να πλέξουν και να διπλώσουν τα φύλλα.
Οι «μαθητές», πότε ο ένας, πότε ο άλλος, κάθονταν δίπλα της και έβλεπαν με μεγάλη προσοχή τα χέρια που έπλεκαν με τόση δεξιότητα τα βάγια, σχηματίζοντας περίτεχνα σχέδια.
Ο κάθε σημαντηράς, αύριο, Κυριακή των Βαΐων θα έχει το ψαθάκι με το όνομά του πάνω, το οποίο, αφού ευλογηθεί θα μπορεί να το πάρει στο σπίτι του.
Το ιδιαίτερο Πάσχα των σημαντηράδων
Γενικά, οι ημέρες που πέρασαν, αλλά και οι επόμενες της Μεγαλοβδομάδας, δεν είναι εύκολες για τους σημαντηράδες.
Μία εβδομάδα πριν το Σάββατο του Λαζάρου, κόβουν τα βάγια, σκάβουν και τα θάβουν στο χώμα. Στη συνέχεια καθ όλη την εβδομάδα τα ποτίζουν.
Παραμονή του Λαζάρου, στολίζουν το χωριό με φοινικόφυλλα και ξεθάβουν τα βάγια από το χώμα.
Σάββατο του Λαζάρου πλέκουν τα σταυρουδάκια και τα ψαθάκια.
Κυριακή των Βαΐων μοιράζουν τους σταυρούς στους πιστούς μαζί με ένα κλαδί ελιάς.
Μεγάλη Πέμπτη ξεστολίζουν το χωριό από τα βάγια και τοποθετούν μυρτιές στους στύλους και στις Εκκλησίες. Επίσης με μυρτιές και άλλα λουλούδια στολίζεται ο Επιτάφιος.
Να σημειώσουμε ότι τη Μεγάλη Πέμπτη, οι σημαντηράδες, πρέπει όλοι να κοινωνήσουν.
Την Μεγάλη Παρασκευή το πρωί στολίζουν τον Επιτάφιο, ενώ το βράδυ βοηθούν στην Περιφορά του, κρατούν τα εξαπτέρυγα και τις εικόνες.
Μάλιστα, η “σημαντηρομάνα” κρατάει μπροστά τον Σταυρό, ενώ νηστεύει όλη τη μεγαλοβδομάδα και το λάδι.
Άλλες χρονιές έλεγαν και τα Εγκώμια. Φέτος όμως απαγορεύτηκαν λόγω την πανδημίας του κορωνοϊού.
Μεγάλο Σάββατο τοποθετούν άμμο στο προαύλιο της Εκκλησίας και αχινοπόδια που έχουν μαζέψει για το κάψιμο του Ιούδα.
Το Πάσχα η σημαντηρομάνα σηκώνει την εικόνα της Αναστάσεως, όπου την περιφέρει σε όλο το χωριό, μαζί με τον ιερέα. Όπως δηλώνουν άτομα από την ομάδα, κατά την περιφορά της εικόνας, δίδονται χρήματα, τα οποία επιλέγει η ομάδα αν θα δοθούν στην Εκκλησία ή σε κάποιο άλλο κοινωφελές έργο.
Τέλος, αξίζει να τονίσουμε ότι μετά το Πάσχα, η Εκκλησία κάθε χρόνο, δίνει δώρο στους σημαντηράδες ένα αρνί για να τους ευχαριστήσει για την προσφορά καθ όλη τη διάρκεια της Σαρακοστής.
