Σε κλίμα συγκίνησης ο Κρουσώνας παρακολούθησε την ταινία για τον τόπο του που αποτελεί πλέον ένα ιστορικό ντοκουμέντο
Της Κορίνας Καφετζοπούλου
Συνέπεσε η 2η δημόσια προβολή της ταινίας για τον Καπετάν- Σατανά με το εθνικό πένθος για τον Ουρανομίκη.
Στις αφηγήσεις πολλές φορές χρησιμοποιήθηκαν οι ίδιες λέξεις.
Πόλεμος, πείνα, δίψα, ψείρες, προδοσία, καχυποψία, αγώνας.
Οι ιστορίες που άρχιζαν και δεν τελείωναν ποτέ, ιστορίες που ξύνουν πληγές και κανείς με ευκολία δεν διηγείται.
Στο χωριό του Κρουσώνα, στην μεγάλη κεντρική πλατεία της Αγίας Τριάδας, το πολυπληθέστατο κοινό όλων των ηλικιών, παρακολουθούσε για σχεδόν δυο ώρες βουβό, προσηλωμένο και συγκινημένο, το διαφωτιστικό ιστορικό ντοκιμαντέρ για τον τόπο του, για την Κρήτη.
Ξέσπασε μόνο δυο φορές σε χειροκροτήματα.
Όταν τελείωσε η ταινία και όταν η απόγονος του Καπετάν Σατανά, Μαρία Κουρεπίνη, βαθιά συγκινημένη ψέλλισε: «Σήμερα αγαλλίασαν οι ψυχές….» .
Πολύ ορθά ο αντιπεριφερειάρχης Κώστας Φασουλάκης κάποια στιγμή είπε ότι ήρθε η ώρα να μιλάμε για όλα για να συμπληρωθεί η ψηφίδα της ιστορία και κυρίως να φωτιστεί εκείνη η πλευρά που δεν είχε φωτιστεί για να αποκατασταθεί η ιστορική αλήθεια του Κρουσώνα.
Κάθε πικρή ιστορία πολέμου έχει πολλούς πρωταγωνιστές και πολλά θύματα. Νεκρά ή ζωντανά, για αυτό και τα μάτια των πιο ηλικιωμένων χθες δάκρυσαν.
Σε αυτό λοιπόν το ιστορικό ντοκιμαντέρ μαρτυρίες πρωταγωνιστών που τότε ήταν βρέφη ή μικρά παιδιά αλλά έζησαν στο πετσί τους, τα δεινά του πολέμου άρχισαν να λένε τις δικές τους αλήθειες.
Η προσωπική μαρτυρία, συμπληρώθηκε με την ανάλυση των ιστορικών που ξετύλιξαν την ιστορία από το 1888, ημερομηνία γέννησης του καπετάν- Σατανά μέχρι το 1943 και λίγο μετά.
Το παρατσούκλι Σατανάς που του έδωσαν όταν ήταν μικρός επειδή ήταν ζωηρός, έμελλε να τον κάνει γνωστό στην ιστορία.
Αναφορά έγινε και στην πορεία και στο προσωπικό του δράμα όταν έχασε το μοναχογιό του σε ηλικία 23, ετών. Ήταν κλεισμένος 40 ημέρες μέσα στο σπίτι και όταν βγήκε είχαν ασπρίσει τα μαλλιά και τα γένια του. Είχε επίσης μια κόρη την Κατίνα που έκανε τέσσερα παιδιά.
Αυτή η αληθινή ιστορία που παρουσιάστηκε στον Κρουσώνα, είναι παράλληλη με την ιστορία της Ελλάδας, και της Κρήτης.
Θα ξεκινήσει από τη αντιπαλότητα των Βενιζελικών και τους φιλο- Βασιλικούς και τους υπερασπιστές της μοναρχίας. Θα αναφερθεί σε πολιτικά πάθη και βεντέτες, θα κορυφωθεί στη Μάχη της Κρήτης, στιγμή που όλοι ενώθηκαν και θα καταλήξει στους Γερμανούς του δωσίλογους και τους αντάρτες.
Τον αγώνα τον σκληρό και τον άνισο και την δικαίωση του τόπου, γιατί ο Κρουσώνας είχε πιο πολλούς αγωνιστές που πλήρωσαν και έδωσαν το αίμα τους για την ελευθερία και τιμώρησαν αυτούς που έσπειραν τη διχόνοια και πρόδωσαν την πατρίδα που τους γέννησε, τους δωσίλογους.
Τα θύματα δεν ήταν μόνο οι αγωνιστές, ήταν και οι ίδιες οι οικογένειες, μητέρες και παιδιά που κοιμόντουσαν σε ξένα σπίτια με τον φόβο ότι θα προδοθούν και θα μπούνε μέσα οι Γερμανοί. Παιδιά που και δεν ήξεραν τι είναι το ψωμί.
Φορούσαν μαύρα από βρέφη και μεγάλωσαν πολύ για να καταλάβουν ότι υπάρχει κι άλλο χρώμα.
Έμειναν ορφανά. Εκείνη την περίοδο ο Κρουσώνας έχασε 75 άντρες, του καλύτερους. Ορφάνεψαν οικογένειες και ο τόπος. Ευτυχώς πολλά παλικάρια ήταν στα βουνά και γλύτωσαν και επέστρεψαν μετά.
Αλλιώς ο Κρουσώνας θα είχε ξεκληριστεί ολάκερος.
Όσοι έμειναν πίσω, είδαν τα σπίτια τους να καίγονται και ακόμα και σήμερα ίσως στους εφιάλτες τους, ακούν τα βαριά βήματα των κατακτητών.
Οι ιστορικοί και ερευνητές με ψυχραιμία παρουσίασαν τα γεγονότα και έδωσαν πολλές απαντήσεις και άγνωστες πτυχές της ιστορίας του Κρουσώνα, που βρέθηκε στη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, στο κέντρο των εξελίξεων και αποτέλεσε προπύργιο των συμμαχικών δυνάμεων.
Ξετυλίχθηκε η σημαντικότητα της δράση της ομάδας του Καπετάν Σατανά και άλλων αντάρτικων ομάδων.
Ο Σατανάς υπήρξε ο άνθρωπος που, έχοντας στενή σχέση με τον βρετανικό παράγοντα στο Ηράκλειο, πριν από τον Πόλεμο, αποτέλεσε τον πιο έμπιστο συνεργάτη του βρετανού αρχαιολόγου και στρατιωτικού Τζων Πεντλέμπουρη, ο οποίος ανέλαβε την ευθύνη για την προετοιμασία της άμυνας της Κρήτης και την οργάνωση της αντίστασης του κρητικού λαού.
Αποτέλεσε, επομένως, τον συνδετικό κρίκο μεταξύ Κρητών και Άγγλων συμμάχων και υπήρξε κατ’ αυτόν τον τρόπο, μαζι με τον Πεντλέμπουρη, συμπρωταγωνιστής στην οργάνωση της Κρητικής αντίστασης.
Η σχέση εμπιστοσύνης ανάμεσα σε αυτόν και τους Βρετανούς είχε, άλλωστε, ως αποτέλεσμα, τον πρώιμο εξοπλισμό των ανδρών του Κρουσώνα με 400 συμμαχικά τουφέκια, πριν από την Μάχη της Κρήτης.
Ο Α. Γρηγοράκης ή Σατανάς υπήρξε ο ιδρυτής της Ανεξάρτητης Αντάρτικης Ομάδας Κρουσώνα, που στελεχώθηκε επιπλέον με εκατοντάδες άνδρες από ολόκληρο το Μαλεβίζι, και η οποία διακρίθηκε μεταξύ των πιο δραστήριων αντιστασιακών ομάδων της Κρήτης.
Τόσα χρονιά μετά σημαντικό είναι ότι δημιουργήθηκε μια ολοκληρωμένη επιστημονική εργασία που βασίζεται στην προφορική μαρτυρία και μιλάει και για αυτά που δοξάζει ο τόπος αλλά και για αυτά που θέλει να ξεχάσει. Τώρα έχει έρθει το πλήρωμα του χρόνου.
Οι συντελεστές
Η νέα ταινία «Κρουσώνας: Στα χνάρια του Καπετάν Σατανά» – παραγωγής 2021- σε σκηνοθεσία Βίκης Αρβελάκη και σενάριο Κατερίνας Μπικάκη, συμμετείχε στο επίσημο πρόγραμμα του 23ου Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης στο Τμήμα Ανοιχτοί Ορίζοντες.
Το Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης είναι ένα από τα δέκα καλύτερα Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ παγκοσμίως, με διεθνή αναγνώριση.
Στην προβολή του έγινε το βράδυ της 7η Σεπτεμβρίου εκτός από την ιστορία, ξεχείλιζαν, η συγκίνηση, η ιστορία και η αλήθειες των ανθρώπων.
Σκηνοθεσία | Βίκη Αρβελάκη
Αρχισυνταξία – Σενάριο | Κατερίνα Μπικάκη
Eπιστημονική Ομάδα | Κωνσταντίνος Ε. Μαμαλάκης – Γιώργος Α. Τζωράκης
Έρευνα | Κατερίνα Μπικάκη – Νίκος Παρασκευάς – Κωνσταντίνος Ε. Μαμαλάκης – Γιώργος Α. Τζωράκης
Διευθυντής Φωτογραφίας | Μιχάλης Μπούχλης
Μοντάζ | Μιχάλης Μπούχλης
Μουσική | Γιώργης Μανωλάκης
Μίξη Ήχου | Teemu Takalo
Μετάφραση – Υποτιτλισμός | Αδάμ Αρβελάκης
Παραγωγή | Cyclos Film
Συμπαραγωγή | Κέντρο Πολιτισμού Κρήτης
Mε την υποστήριξη της Περιφέρειας Κρήτης
Σε συνεργασία με το Ίδρυμα Ιστορικών Μελετών «Αντώνης Γρηγοράκης»
Το ντοκιμαντέρ για πρώτη φορά είδε πλήθος επισήμων
Μεταξύ αυτών, ο περιφερειάρχης Κρήτης, Σταύρος Αρναουτάκης, ο δήμαρχος Μαλεβιζίου, Μενέλαος Μποκέας, o πρόεδρος του Δημοτικού Συμβουλίου, Σπύρος Καλλέργης, ο περιφερειακός Σύμβουλος, Νίκος Σκουλάς, ο πρόεδρος της Αγροδιατροφικής Σύμπραξης της Περιφέρειας Κρήτης, Σταύρος Τζεδάκης.
Παρευρέθηκαν μεταξύ άλλων οι αντιδήμαρχοι, Γρηγόρης Φασουλάκης και Μπάμπης Κουτσογιάννης, η Εντεταλμένη Σύμβουλος σε θέματα Πολιτισμού Εύα Κουτσογιαννάκη – Πιτσικάκη καθώς και ο επικεφαλής της μείζονος Αντιπολίτευσης , Θανάσης Κύρκος.
Παρόντες ήταν, η πρόεδρος της Κοινότητας Κρουσώνα, Πελαγία Φασουλάκη, ο πρώην πρόεδρος, Φώτης Τρυπιδάκης, και πλήθος τοπικών φορέων.
Πριν την προβολή έγινε επιμνημόσυνη δέηση στο μνημείο του Καπετάν Σατανά όπου φυλάσσονται τα οστά του
Ο Αντώνης Γρηγοράκης ή Σατανάς πέθανε στο Κάιρο στις 1/10/1943 , ύστερα από πολυετή μάχη με τον καρκίνο, ο οποίος επιδεινώθηκε από τις κακουχίες της αντίστασης και της εκτόπισης.
Ετάφη εκεί με τιμές και δημοσία δαπάνη, και η Αντάρτικη Ομάδα Κρουσώνα μετονομάστηκε στη μνήμη του με το όνομα του. Έξι από τους εξέχοντες άνδρες της ορίστηκαν οι συναρχηγοί της.
Το 1947 το Ελληνικό Κράτος θα μεταφέρει τα οστά του Σατανά με τιμές στο Ηράκλειο, για να τοποθετηθούν προσωρινά στο κοιμητήριο του Αγίου Κωνσταντίνου.
Εκπρόσωποι των δημοσιων αρχών και πλήθος διακεκριμένων αγωνιστών, με επικεφαλής τους Εμ. Μπαντουβά, Χαρ. Γιανναδάκη και Αντ. Καρρά, παρέλαβαν την λάρνακα με τα σεπτά λείψανα του Σατανά στο αεροδρόμιο Ηρακλείου. Στον Άγιο Κωνσταντίνο ανέμενε στρατιωτικό τμήμα για να αποδώσει τις δέουσες τιμές και η στρατιωτική μουσική παιάνιζε πένθιμα.
Εξαρχής υπήρξε ο σχεδιασμός για τη μεταφορά των οστών του Σατανά στον Κρουσώνα, σε ειδικό μνημείο – μαυσωλείο που θα κατασκευαζόταν εκεί.
Η τελική ανακομιδή των οστών του Σατανά στον Κρουσώνα θα πραγματοποιηθεί όμως μόλις το 1969, στις 21 Μαΐου, ημέρα εθνικών εορτασμών της επετείου της Μάχης της Κρήτης.
Επιτροπή επίσημων θα παραλάβει τη λάρνακα με τα οστά του Σατανά και διερχόμενη εν πομπή, με στρατιωτικές μουσικές, τις κεντρικές οδούς του Ηρακλείου θα τη μεταφέρει στον Κρουσώνα.
