Της Κορίνας Καφετζοπούλου
Σε “stand by” λειτουργία θα μείνουν μονάδες παραγωγής ενέργειας της ΔΕΗ στην Κρήτη και μετά την ηλεκτρική διασύνδεση μέσω του μεγάλου καλωδίου με την Αττική, η οποία θα έχει ολοκληρωθεί το Α΄εξάμηνο του 2024.
Σε αυτή τη φάση και μετά την δημοσιοποίηση του επικαιροποιημένου Δεκαετούς Προγράμματος Ανάπτυξης 2024-2033, το σχέδιο αυτό αρχίζει να ξεδιπλώνεται αλλά όχι όλο.
Αυτό πού σημειώνεται είναι ότι τα εργοστάσια παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας στην Κρήτη επιβάλλεται να τεθούν σε καθεστώς εφεδρείας για να μπορεί να καλύπτεται η ηλεκτροδότηση των νησιών σε περιπτώσεις εκτάκτων αναγκών ή ενδεχόμενων βλαβών στις διασυνδέσεις.
Όπως αναλύεται στο Δεκαετές Πρόγραμμα Ανάπτυξης (ΔΠΑ) του ΑΔΜΗΕ για την περίοδο 2024-2033, το οποίο έχει υποβληθεί προς έγκριση στη Ρυθμιστική Αρχή Αποβλήτων Ενέργειας και Υδάτων (ΡΑΑΕΥ):
Στην Κρήτη και στα νησιά των Κυκλάδων, των Δωδεκανήσων και του Βορειοανατολικού Αιγαίου προτείνεται η διατήρηση μονάδων ηλεκτροπαραγωγής με ντίζελ περίπου 650 MW .
Το σχέδιο έκτακτης ανάγκης για την Κρήτη
Σε ότι αφορά στην Κρήτη ο ΑΔΜΗΕ προτείνει τη διατήρηση συμβατικού παραγωγικού δυναμικού συνολικής ισχύος 400 MW μετά την ολοκλήρωση της διασύνδεσής της με την Αττική, αν και όπως επισημαίνεται υπό κανονικές συνθήκες είναι εφικτή η τροφοδότηση του νησιού αποκλειστικά μέσω των καλωδίων και της τοπικής παραγωγής από ΑΠΕ η οποία τα επόμενα χρόνια αναμένεται να αυξηθεί.
Σε κάθε περίπτωση, ο ΑΔΜΗΕ εκτιμά ότι είναι απαραίτητο να παραμείνει στο νησί συμβατική παραγωγή 400 MW σε καθεστώς εφεδρείας εκτάκτων αναγκών (το κατ΄ελάχιστο όριο είναι τα 200 ΜW), για την κάλυψη της ζήτησης σε περιπτώσεις που προκύψουν πολλά προβλήματα.
Η πρόταση αναφέρεται μόνο στη συνολική ισχύ. Δεν αναλύει, ούτε σημειώνει ποιες μονάδες θα παραμείνουν σε εφεδρεία και το κυριότερο αν πρόκειται για θερμή ή ψυχρή.
Μάλιστα στην εισήγηση γίνεται λόγος για ρυθμιστική απόφαση ως προς τις τελικές αποφάσεις.
Αναλυτικά στο κεφάλαιο Κρήτη το σκεπτικό της πρότασης της κοινής Ομάδας Εργασίας ΑΔΜΗΕ- ΔΕΔΔΗΕ είναι το εξής:
«Ανάγκες διατήρησης συμβατικού παραγωγικού δυναμικού επί της Κρήτης μετά την ολοκλήρωση των διασύνδεσεών του με το Ελληνικό Σύστημα Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας (ΕΣΜΗΕ).
Αναφορικά με την αναγκαιότητα διατήρησης συμβατικού παραγωγικού δυναμικού επί της Κρήτης μετά την ολοκλήρωση της διασύνδεσής της με την Αττική επισημαίνεται ότι σύμφωνα με τη σχετική διερεύνηση της κοινής Ομάδας Εργασίας ΑΔΜΗΕ-ΔΕΔΔΗΕ, υπό κανονικές συνθήκες είναι εφικτή η τροφοδότηση της Κρήτης στηριζόμενη αποκλειστικά στις διασυνδέσεις και στην τοπική παραγωγή από ΑΠΕ, χωρίς να επιβάλλεται η λειτουργία συμβατικών
θερμικών μονάδων, στο βαθμό που οι αιχμές του υπολειπόμενου φορτίου (αν αφαιρεθεί από τη ζήτηση η παραγωγή ΑΠΕ) δεν υπερβαίνουν τη μέγιστη συνολική ικανότητα μεταφοράς των διασυνδέσεων. Η υλοποίηση της ενίσχυσης του βορείου άξονα της Κρήτης (νέα Γ.Μ. 2B/150 kV μεταξύ των Χανίων και το νέο Υ/Σ Δαμάστας) διασφαλίζει την προαναφερόμενη συνθήκη σε όλο τον χρονικό ορίζοντα του παρόντος ΔΠΑ.
Παρά ταύτα, και ανεξαρτήτως της συνολικής ικανότητας μεταφοράς των διασυνδέσεων και της δυνατότητας αυτής να ικανοποιήσει τις αιχμές φορτίου, είναι απαραίτητο να παραμείνει στο νησί συμβατική παραγωγή σε καθεστώς εφεδρείας εκτάκτων αναγκών για την αντιμετώπιση ενδεχομένων μερικής απώλειας των διασυνδέσεων ή πρόσκαιρης απώλειας εξοπλισμού του συστήματος μεταφοράς κατά τη διάρκεια των οποίων να καθίσταται ως επιβεβλημένη η λειτουργία συμβατικής ισχύος για λόγους ασφάλειας δικτύου (πχ στήριξη τάσεων).
Ο σχεδιασμός του έργου της διασύνδεσης της Κρήτης διασφαλίζει την απρόσκοπτη τροφοδοσία του νησιού σε οποιαδήποτε Ν-1 διαταραχή (απώλεια ενός εκ των τεσσάρων διασυνδετικών κυκλωμάτων), ακόμα και χωρίς τη λειτουργία θερμικών μονάδων επί της Κρήτης στον χρονικό ορίζοντα του τρέχοντος ΔΠΑ.
Ωστόσο, για την κάλυψη της ζήτησης σε περιπτώσεις δυσμενέστερων (πολλαπλών) διαταραχών, όσο μικρή κι αν είναι η πιθανότητα εμφάνισής τους, θα απαιτηθεί η λειτουργία συμβατικών μονάδων. Από τη σχετική διερεύνηση της κοινής Oμάδας ΑΔΜΗΕ-ΔΕΔΔΗΕ προέκυψε η ανάγκη διατήρησης κατ’ ελάχιστον 200 MW συμβατικής ισχύος σε καθεστώς εφεδρείας εκτάκτων αναγκών. Το μέγεθος αυτό επαρκεί για την πλήρη κάλυψη της ζήτησης σε ενδεχόμενη απώλεια ενός πόλου DC και ενός κλάδου AC (Ν-2 διαταραχή). Για την πλήρη κάλυψη του φορτίου στο δυσμενέστερο όμως ενδεχόμενο της πλήρους απώλειας της DC διασύνδεσης, ιδίως αν συμβεί σε περίοδο υψηλού φορτίου συνδυαστικά με χαμηλή παραγωγή ΑΠΕ, ενδέχεται να απαιτηθεί και πρόσκαιρη λειτουργία έως και 400 MW συμβατικής ισχύος.
Σημειώνεται ότι τα μεγέθη αυτά μπορεί σταδιακά να βαίνουν μειούμενα, ανάλογα με το βαθμό ανάπτυξης των ΑΠΕ ή/ και εγκατάστασης άλλων σταθμών (π.χ υβριδικοί σταθμοί).
Σε κάθε περίπτωση, ο καθορισμός του επιθυμητού επιπέδου ασφάλειας και κάλυψης φορτίου σε περιπτώσεις μερικής απώλειας των διασυνδέσεων, που αποτελούν τα βασικά κριτήρια εκτίμησης των αναγκών διατήρησης συμβατικών μονάδων σε καθεστώς εφεδρείας εκτάκτων αναγκών μετά την ολοκλήρωση της Φάσης ΙΙ διασύνδεσης της Κρήτης, αποτελεί ρυθμιστική απόφαση».
Η θερμή λειτουργεί «όπως ένα αυτοκίνητο, απλά γυρνάς τη μίζα». Οι διαφορές δεν είναι μόνο εκεί. Αλλά και στο ποιες μηχανές δουλεύουν. Στην περίπτωση της ψυχρής αρκούν οι ατμομονάδες και οι μονάδες diesel.
Στη θερμή, οι αεριοστρoβιλικές μονάδες και οι diesel. Μονάδες diesel και ατμομονάδες διαθέτουν τα Λινοπεράματα και ο Αθερινόλακκος. Αεριοστροβιλικές μονάδες τα Λινοπεράματα και τα Χανιά.
Αποθήκευση ενέργειας
Η Κρήτη πάντως είναι και στο σενάριο αποθήκευσης ενέργειας και συνδέεται με την εφεδρεία.
Όπως αναφέρεται στη σχετική ανάλυση:
Συμβολή στην επάρκεια ισχύος σε διασυνδεδεμένα νησιωτικά συστήματα με περιορισμένη ικανότητα στη διασύνδεση και παροχή εφεδρείας εκτάκτων αναγκών σε πλήρως διασυνδεδεμένα νησιά, οι αποθηκευτικοί σταθμοί ηλεκτρικής ενέργειας συμβάλλουν μέσω των μονάδων παραγωγής τους στην επάρκεια ισχύος του Συστήματος. Το γεγονός αυτό αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε νησιά με περιορισμένη ικανότητα διασύνδεσης όπως θα είναι η Κρήτη για την περίοδο μεταξύ ολοκλήρωσης της Α’ φάσης (διασύνδεση Κρήτης – Πελοποννήσου) και μέχρι την ολοκλήρωση της Β’ φάσης (διασύνδεση Αττικής – Κρήτης). Αλλά και στην περίοδο μετά την ολοκλήρωση και της Β’ φάσης της διασύνδεσης, απαιτείται επαρκής ισχύς επί του νησιού προκειμένου για την ανθεκτικότητά του σε ακραίες περιπτώσεις συνδυασμού υψηλών φορτίων με μερική βλάβη
της διασύνδεσης.
Ακόμα και μετά την πλήρη διασύνδεση του ηλεκτρικού συστήματος ενός νησιού, υπό την έννοια της πλήρους κάλυψης του φορτίου του, απαιτείται για λόγους ασφάλειας εφοδιασμού η παραμονή τοπικά μονάδων παραγωγής (μη ανανεώσιμων) για την παροχή εφεδρείας εκτάκτων αναγκών σε συνθήκες μείζονος βλάβης στο δίκτυο διασύνδεσης. Ένα τμήμα της απαραίτητης ισχύος εφεδρείας εκτάκτων αναγκών είναι δυνατό
να προκύπτει από μονάδες αποθήκευσης ενέργειας όπως ενδεικτικά και όχι περιοριστικά είναι οι σταθμοί συσσωρευτών. Σε κάθε περίπτωση ο βέλτιστος συνδυασμός τεχνολογιών για την κάλυψη των αναγκών εφεδρείας θα προκύπτει με την εκπόνηση των απαραίτητων τεχνοοικονομικών μελετών.
*Πρώτη δημοσίευση Φωνή του Μαλεβιζίου 26.10.2023
