Τη μνήμη του Καπετάν Ιωάννη Παλμέτη – Παντερή τίμησαν ο Δήμος Μαλεβιζίου, ο Πολιτιστικός Σύλλογος Καμαρακίου «Ο Χαϊνόσπηλιος» και η οικογένεια των Παντερήδων την Κυριακή 31 Μαρτίου, στις 12.00 με μνημόσυνο που τελέστηκε στον Ιερό Ναό του Αγίου Ιωάννη στο Καμαράκι.
Αμέσως μετά τελέστηκε τρισάγιο μπροστά στην προτομή του και έγινε κατάθεση στεφάνων από τους επίσημους και φορείς της περιοχής.
Για τον Ιωάννη Παλμέτη-Παντερή απεύθυναν χαιρετισμό ο Δήμαρχος Μαλεβιζίου Μενέλαος Μποκέας, ο Αντιπεριφερειάρχης Κρήτης Νίκος Σκουλάς, ο Πρόεδρος του Π.Σ Καμαρακίου Γιώργος Αργύρης και εκ μέρους της οικογένειας των Παντερήδων ο καθηγητής Ανδρέας Παντερής.
Μεν. Μποκέας: «Η μνήμη του Ιωάννη Παλμέτη Παντερή θα φωτίζει τα βήματα της νέας γενιάς»
«Τιμούμε και φέτος τον μεγάλο αγωνιστή Ιωάννη Παλμέτη Παντερή και τη γη που τον γέννησε, τα μέρη που μεγάλωσε, το περιβάλλον που τον γαλούχησε με αρχές και αξίες, με δύναμη και θάρρος, τον τόπο και τη φύση που του πρόσφεραν τροφή και καταφυγή, τη νοοτροπία, την περηφάνια, αυτόν τον τόπο και τους ανθρώπους του που τους τίμησε ο ίδιος με τις πράξεις και τη θυσία του. Η μνήμη του θα δυναμώνει και θα φωτίζει τα βήματα της νέας γενιάς. Το Μαλεβίζι θα τιμά και θα βαδίζει πάντα στα χνάρια των ηρώων του.» ανέφερε μεταξύ άλλων στο χαιρετισμό του ο Δήμαρχος Μαλεβιζίου Μενέλαος Μποκέας στην τελετή μνήμης για τον οπλαρχηγό Ιωάννη Παλμέτη Παντερή
Νίκος Σκουλάς: «Τα μικρά της καθημερινότητας, γεννούν τα μεγάλα της Ιστορίας»
Ριζώνει ο σπόρος της δικαιοσύνης σαν την ρίζα της συκιάς στο θεμέλιο του κάστρου της αδικίας. Αυτός ο μικρός σπόρος της δικαιοσύνης με τον καιρό γίνεται δέντρο. Ξεθεμελιώνει τ’ άπαρτα μπεντένια και τα κάνει τρόχαλο.
Τα μικρά της καθημερινότητας, γεννούν τα μεγάλα της Ιστορίας. Πήγε το καλό παλικάρι ο Γιάννης ο Παντερής, ο Μπαλμέτης, πριν το 1821 να πουλήσει το τυρί του στο τουρκοπατημένο Κάστρο. Δεν του το πληρώνανε γιατί ήτανε ραγιάς. Γυρεύοντας το δίκιο του, ο ρωμιός στραπάτσαρε τον Τούρκο αδικητή. Και ο αδικητής μετά γύρευε εκδίκηση. Ο Μπαλμέτης χαΐνεψε και είχε έδρα και λημέρι τον Χαϊνόσπηλιο. Όσο μεγάλωνε ο κύκλος της αδικίας, τόσο μεγάλωνε η ιστορικότητα του παλικαριού. Αναγκαία επιλογή να συντροφιαστεί ο Μπαλμέτης με τους ενεργούς της εθνικής υπόθεσης στον Ψηλορείτη. Τα υπόλοιπα τα λέει η επίσημη ιστορία και η λαϊκή στιχουργία.
Ο Γιάννης ο Παντερής γεννήθηκε στο Καμαράκι το 1795. Ψυχωμένος βοσκός, βγήκε στην παρανομία από την αδικία του κατακτητή. Οπλαρχηγός και σπάνιο παλικάρι, στάθηκε μια από τις θρυλικές μορφές του 1821, στην κεντρική Κρήτη. Πολέμησε με ηρωισμό σε όλες τις μάχες της μεγάλης Επανάστασης μαζί τους συντρόφους του Σταύρο Νιώτη, Σταύρο Ξετρύπη, Σμπωκοβασίλη και τους άλλους πρωτεπαναστάτες του Ψηλορείτη. Οι συμπολεμιστές του θαύμαζαν και τιμούσαν τ’ όμορφο παλικάρι, τον μεγάλο πολέμαρχο. Η ανάγκη της ελληνικής επανάστασης έφερε τον Μπαλμέτη και στην Πελοπόννησο. Πήγε μαζί με σώμα Κρητών που μάχονταν ισάξια δίπλα στους εθνικούς πρωταγωνιστές.
Ήταν ένας από τους βασικούς συντελεστές και δημιουργούς της «Μπροσκάδας του Στρούμπουλα». Ποια ήταν η δράση τους; Μετά το υποταγή, το «μούτισμα», το «ράι» του χριστιανικού πληθυσμού το 1828,οι ανυπότακτοι πρωτεργάτες της καταπνιγμένης επανάστασης, κατέβηκαν στο Στρούμπουλα. Παραμόνευαν και δρούσαν στο σημείο εμπορικής διέλευσης ανάμεσα στο Ρέθυμνο και το Ηράκλειο. Εξόντωναν τους διερχόμενους κατακτητές συντηρώντας έναν επαναστατικό πυρήνα στο νησί. Έπαιρναν εκδίκηση επίσης για τις ακρότητες των Τούρκων στους χριστιανούς. Αυτοί οι ενεργοί επαναστάτες στην υποταγμένη Κρήτη ήταν ελπίδα αντοχής και φάρος προσανατολισμού.
Ο λαϊκός ποιητής, ως ΜΜΕ της εποχής, δεν αφήνει χωρίς στίχους κάθε εξέχουσα δράση.
«Πέντ΄ ήσαν οι Ανωγειανοί που βγήκαν στο ποδάρι
κι’ είν΄ ο Μπαλμέτης μοχαχός τ’ όμορφο παλικάρι.
Τετράδη κάνει γράμματα ο Νιώτης στο Μπαλμέτη
Στο Στρούμπουλα να κατεβεί να σμίξουνε την Πέφτη.
Στο Στρούμπουλα εμονοιάσανε και κάμαν το τερτίπι
Και φέραν κι αποτέλεσμα στη σκλαβωμένη Κρήτη.
Στο Στρούμπουλα εμονοιάσανε και κάμαν το μητάτο
Κι ερίξαν Τούρκους εκατό στου Σκουλουδά τον τάφκο
Οι Μουχαμέδες φώναζαν Αμέτη Μουχαμέτη
Εξέκαμέ την τηνΤουρκιά ο Νιώτης κι ο Μπαλμέτης.»
Μετά το 1830, η Οθωμανική διοίκηση εφαρμόζοντας μέτρα ειρηνεύσεως, αμνήστευσε τους ξακουστούς Χαΐδηδες. Ήταν ένας τρόπος να παύσουν οι εχθροπραξίες στην Κρήτη, ακριβώς την στιγμή που ο Καποδίστριας διεκδικούσε την συμπερίληψή της στο νέο ελληνικό Κράτος. Δόθηκε έτσι στον Μπαλμέτη η άδεια να παραμείνει στην Κρήτη και να εγκατασταθεί στο Ηράκλειο φέροντας τ’ άρματά του. Οι στενοί του σύντροφοι, ο Νιώτης κι ο Ξετρύπης, μετοίκησαν στο Τολό της Πελοποννήσου. Ο Παντερής, άφοβος ο ίδιος, έλαβε και την διαβεβαίωση από τον πασά ότι δεν είχε να φοβηθεί τίποτα από την προηγούμενη δράση του. Πράγματι, μπήκε στο Ηράκλειο και έγινε δεκτός με τιμές και βιολιά.
«Αφήστε τόνε να περνά ‘που των Χανιώ την πόρτα
Και να φορεί και τ΄ άρματα όπως τα φόριεν πρώτα»
Η επιλογή του Μπαλμέτη ήταν λανθασμένη. Η δράση του και η σοβούσα εχθρότητα των Τούρκων του Ηρακλείου, ακύρωσαν τις επίσημες διαβεβαιώσεις του πασά.
‘Ένα απόγευμα του 1834 έκανε βόλτα στο Μπεντενάκι του Ηρακλείου. Αγνάντευε το Στρούμπουλα της πολεμικής του δράσης και το ανοιχτό πέλαγο, αναμένοντας καράβι για τις εμπορικές του συναλλαγές. Εκεί, του επιτέθηκε ομάδα Τούρκων τον μαχαίρωσαν και τον έριξαν στα βράχια της θάλασσας όπου βρήκε τον θάνατο.
Υπάρχει τραγούδι του τιμώμενου ήρωα καταγεγραμμένο σε βιβλίο του τέως Δημάρχου Γ. Σμπώκου. Το αφηγήθηκε ο παπά Γιώργης Ανδρεαδάκης ετών 82, το έτος 1964. Ακούστε στίχους:
«Κοντό και να του βγάλανε τραγούδι του Μπαλμέτη
Που φόριενε το λαχουρί και τ’ άρματα στην μέση;
Όλοι οι Ρωμιοί μουτίσανε και δώκανε και ράι
Μ’ αυτός από τον πόλεμο ίνα δεν παντονιάρει
Μονό μηνά των των Τουρκώ και πέμπει των και γράμμα
Εγώ μουτής δεν γίνομαι δίχως κιανένα πράμα
Στο Στρούμπουλα και στο Σωρό θα στένω την μπροσκάδα
Και θ’ ανημένω την Τουρκιά την κάθεν εβδομάδα
Όσοι κι ανε περάσουνε όσοι κι ανε περνούνε
Τ’ ασημωτά των άρματα αν θένε να κρατούνε
Κι οι Τούρκοι ως το μάθανε κάτω στσοικιχιλάδες
Όλοι πρεμαζωχτήκανε κάτω στσοι ταρσανάδες
Αφήτετονε να περνά μα εδά‘χει το διασάκι
Μπαλμέτητονε λέγανε απού το Καμαράκι
Αφήτετονε να περνά που τω Χανιώ την πόρτα
Και να φορεί και τ΄ άρματα μα φόριεν τα και πρώτα.
Αφήτετονε να περνά να κάνει σεϊράκι
θέλει να πιαίνειστσι Γωνιές θέλει στο Καμαράκι
Να μπαίνει το τσαρσίτσαρσί να πηαίνειστσοι καφέδες
Και να του παίζουν τα βιολιά με τσι καλούς μανέδες
Να πιαίνει το τσαρσίτσαρσί να μπαίνει στο λιμάνι
Να στέκουν τ’ αγαδόπουλα να κάνουνε ντιβάνι.»
Οφείλουμε να αποδώσουμε ένα εξέχοντα ρόλο τιμής στον Μπαλμέτη για έναν επιπλέον λόγο. Ο επαναστάτης αυτός, άρχισε την δράση του πριν την δημιουργία του ελληνικού κράτους. Όλοι οι επαναστάτες της Κρήτης μετά το 1830, είχαν μια εθνική εστία ως σημείο προσανατολισμού και βοήθειας.
Αυτοί οι πρώτοι επαναστάτες βάδιζαν σε σκοτεινό ορίζοντα. Διέθεταν και υποστήριζαν μια φιλοπατρία που ήταν σκέτη αυτοκαταστροφή. Χτυπούσαν τα κεφάλια τους για να λυγίσουν τα σίδερα. Και λύγισαν τα σίδερα. Και ξεθεμελιώθηκε το κάστρο της αδικίας από τον σπόρο της δικαιοσύνης. Και ελευθερώθηκε η Κρήτη και τους θυμάται. Η τιμή που τους αξίζει είναι υπερέχουσα.
Για τον λόγο αυτό, το ετήσιο μνημόσυνο του Μπαλμέτη είναι τιμή μνήμης για τον Δήμο Μαλεβιζίου για τους πολιτιστικούς φορείς του γενέθλιου τόπου του. Είναι τιμή και για την οικογένεια των Παντερήδων που δεν ξεχνά αυτόν της τον προπάτορα και πρωτομάστορα της Κρητικής Ελευθερίας.
Χρόνια πολλά με σθένος, σωφροσύνη και δικαιοσύνη.
Καμαράκι, 31 Μαρτίου 2024.
Νίκος Κ. Σκουλάς
Δικηγόρος Ηρακλείου – Αντιπεριφερειάρχης Τεχνικών Έργων
Έγινε κατάθεση στεφάνων, κρατήθηκε ενός λεπτού σιγή και εκφωνήθηκε ο Εθνικός μας Ύμνος. Εκ μέρους του Ευρωβουλευτή Μανώλη Κεφαλογιάννη κατέθεσε στεφάνι ο Μιχάλης Κεφαλογιάννης και εκ μέρους της Βουλευτή Ελένη Βατσινά ο Στέφανος Βλασιάδης. Ξεχωριστή στιγμή στην εκδήλωση όταν Παντερήδες μπροστά στην προτομή του τραγούδησαν: Αφήστε τον να περνά που το Χανιώ την πόρτα.
Ο οπλαρχηγός Ιωάννης Παλμέτης – Παντερής αποτέλεσε μία θρυλική μορφή κατά την περίοδο των Κρητικών Επαναστάσεων ενάντια στους Τούρκους. Είχε καταφέρει να αποκόψει την επικοινωνία των Τούρκων μεταξύ Ρεθύμνου και Ηρακλείου έχοντας ως ορμητήριο το Χαϊνόσπηλιο και ελέγχοντας τον μοναδικό δρόμο της εποχής στην περιοχή του Στρούμπουλα.
Μεταξύ άλλων παρευρέθηκαν οι Βουλευτές Ηρακλείου Κωνσταντίνος Κεφαλογιάννης, Φραγκίσκος Παρασύρης, ο Δήμαρχος Μαλεβιζίου Μενέλαος Μποκέας, ο Πρόεδρος του Δ.Σ Λευτέρης Καλλέργης, ο Αντιπεριφερειάρχης Κρήτης Νίκος Σκουλάς, ο Εντεταλμένος Περιφερειακός Σύμβουλος Πολιτισμού Κώστας Φασουλάκης, οι Αντιδήμαρχοι Μαλεβιζίου Βαγγέλης Παρασύρης, Άρης Σαλούστρος, ο Πρόεδρος της ΔΕΥΑΜ Γιάννης Βάμβουκας, ο Πρόεδρος της ΜΑΕΔΗΜ Γρηγόρης Περυσινάκης, ο επικεφαλής της Αντιπολίτευσης Δημήτρης Πιτσικάκης, οι Δημοτικοί Σύμβουλοι Μαλεβιζίου Τάσος Λιαδάκης, Γιώργος Κουβίδης, οι Πρόεδροι των Κοινοτήτων Φόδελε και Αστυρακίου και Γωνιών Χαράλαμπος Παντερής, Γιάννης Μαρκάκης, και Βασίλης Νάθενας, ο Αντιδήμαρχος Ανωγείων Μανώλης Κοντογιάννης, ο τέως Δήμαρχος Γαζίου Γιώργος Μαρκογιαννάκης και ο τέως Αντιπεριφερειάρχης Ευριπίδης Κουκιαδάκης.
Αμέσως μετά το τέλος της τελετής στην πλατεία του χωριού προσφέρθηκε κέρασμα για όλο τον κόσμο, που παρευρέθηκε για να τιμήσει την οικογένεια των Παντερήδων και τον Ιωάννη Παλμέτη-Παντερή.
