Πολλά και σοβαρά είναι τα ζητήματα που προκύπτουν με τη νέα χάραξη του ΒΟΑΚ, τα οποία παραμένουν σε εκκρεμότητα, καθώς κανείς από τους τοπικούς φορείς (ΤΕΕ/ΤΑΚ, Περιφέρεια Κρήτης ή οι εμπλεκόμενοι Δήμοι) δεν έχει λάβει γνώση επί της τελικής μελέτης εφαρμογής του έργου.
Της Κορίνας Καφετζοπούλου
Η ενημέρωσή τους για το σημαντικότερο αναπτυξιακό έργο του νησιού σταματά στην προμελέτη που είχε κοινοποιηθεί το μακρινό 2021.
Το μόνο νεότερο στοιχείο που βρίσκεται αυτή τη στιγμή στα χέρια των άμεσα ενδιαφερόμενων είναι η χαρτογράφηση των οικοπέδων, στο πλαίσιο της διαδικασίας των αναγκαστικών απαλλοτριώσεων.
Με αφορμή αυτό το γεγονός, πέρα από τα όσα ήδη ήταν γνωστά και δεν έχουν απαντηθεί μέσω των παρατηρήσεων που είχαν καταθέσει τα Τεχνικά Επιμελητήρια Ανατολικής και Δυτικής Κρήτης, ανέκυψε ένα νέο, ιδιαίτερης βαρύτητας ζήτημα, όχι μόνο για το Μαλεβίζι, αλλά για όλη την Κρήτη. Ένα πρόβλημα που εντοπίζεται στη ζώνη των Λινοπεραμάτων και θέτει σε άμεσο κίνδυνο την ομαλή τροφοδοσία ολόκληρου του νησιού με υγρά καύσιμα!
Το παρασκήνιο, το δικαστήριο και το «μπλόκο» από το ΣτΕ
Όπως ήδη έχει γράψει η «Φωνή του Μαλεβιζίου», την Τρίτη 12 Μαΐου είχε οριστεί η πρώτη δικάσιμος για τη διαδικασία των αναγκαστικών απαλλοτριώσεων. Εκεί υπήρξε έντονη διαμαρτυρία από τους νομικούς εκπροσώπους μεγάλης εταιρείας πετρελαιοειδών που δραστηριοποιείται στην περιοχή των Λινοπεραμάτων.
Οι δικηγόροι της εταιρείας, σύμφωνα με ασφαλείς πληροφορίες της «Φωνής του Μαλεβιζίου», ζήτησαν την αναβολή της διαδικασίας –κάτι που δεν έγινε δεκτό– προβάλλοντας ως ισχυρό νομικό επιχείρημα ότι η εταιρεία έχει ήδη καταθέσει αίτηση ακύρωσης και αναστολής της πράξης κήρυξης της απαλλοτρίωσης. Οι ίδιες πληροφορίες αναφέρουν ότι η εταιρεία έχει ήδη εξασφαλίσει από το Συμβούλιο της Επικρατείας (ΣτΕ) προσωρινή διαταγή, η οποία αναστέλλει την αποβολή της από το ακίνητο μέχρι την οριστική κρίση του ανώτατου ακυρωτικού δικαστηρίου. Εν αναμονή της τελικής απόφασης του ΣτΕ, αλλά και της κρίσης του δικαστηρίου, η υπόθεση παρουσιάζει εξαιρετικό ενδιαφέρον και έχει θορυβήσει το αρμόδιο Υπουργείο, καθώς δεν αφορά απλώς το μέλλον μιας επιχείρησης, αλλά τις ίδιες τις μετακινήσεις στην Κρήτη.
Μπαίνει «λουκέτο» στις εγκαταστάσεις που «τρέφουν» το 75% του νησιού;
Σύμφωνα με άλλες πληροφορίες που περιήλθαν σε γνώση της εφημερίδας, η νέα χάραξη προβλέπει την απαλλοτρίωση του ακινήτου του βιολογικού καθαρισμού καθώς και των ηλεκτρομηχανολογικών εγκαταστάσεων της μεγάλης εταιρείας πετρελαιοειδών. Με την απαλλοτρίωση του βιολογικού καθαρισμού αλλάζουν αναγκαστικά οι προβλεπόμενες αποστάσεις ασφαλείας των δεξαμενών, γεγονός που, βάσει των ίδιων πληροφοριών, καθιστά αδύνατη τη μελλοντική αδειοδότησή τους. Το σίγουρο είναι ότι, εφόσον συντελεστεί η απαλλοτρίωση με αυτούς τους όρους, η επιχείρηση δεν θα μπορεί πλέον να λειτουργήσει.
Στο σημείο αυτό εγείρεται το μείζον ζήτημα της ενεργειακής κάλυψης του νησιού. Όπως αναφέρουν οι πληροφορίες του ρεπορτάζ, στις συγκεκριμένες εγκαταστάσεις αποθηκεύονται περίπου 5.100 κυβικά μέτρα καυσίμων, από τα οποία τροφοδοτείται η Κρήτη σε ποσοστό των 2/3 (ήτοι το 75% της συνολικής αγοράς του νησιού). Αξίζει μάλιστα να σημειωθεί ότι η μονάδα, σύμφωνα με την τελευταία περιβαλλοντική αδειοδότηση που ανανεώθηκε το 2024, είναι σε ισχύ μέχρι το 2043. Το ερώτημα που τίθεται πλέον επιτακτικά είναι απλό: Εάν οι εγκαταστάσεις αυτές παύσουν να λειτουργούν λόγω της απαλλοτρίωσης, πώς θα κινηθεί η Κρήτη και πού θα βρει καύσιμα;
Το θέμα αυτό έχει ήδη απασχολήσει έντονα την Περιφέρεια αλλά και το Υπουργείο Υποδομών, με την εταιρεία να έχει υποβάλει επίσημα τις προτάσεις και τις απόψεις της. Αρμόδιες πηγές, πάντως, αναφέρουν στη «Φωνή του Μαλεβιζίου» ότι υπάρχει τρόπος να βρεθεί τεχνική λύση, η οποία θα διασφαλίζει τη λειτουργία των εγκαταστάσεων χωρίς να επηρεάζει τη νέα χάραξη του αυτοκινητοδρόμου.
«Οι μελετητές από την Αθήνα βλέπουν το έργο μέσα από αεροφωτογραφίες και δεν έχουν ξεκάθαρη εικόνα για το ποιες υποδομές είναι λειτουργικές και ζωτικής σημασίας στο έδαφος. Μια τέτοια εγκατάσταση δεν είναι ένα οποιοδήποτε οίκημα. Το Υπουργείο οφείλει να το δει σοβαρά και εμείς είμαστε εδώ για να παρακολουθούμε τις εξελίξεις», επισημαίνουν τοπικοί παράγοντες, προσθέτοντας: «Έχουμε λάβει γνώση, έχουμε κάνει ήδη συζητήσεις με το Υπουργείο και έχουμε θέσει τα ζητήματα αυτά με τον πιο επίσημο τρόπο».
Σε «τυφλό σημείο» Περιφέρεια και φορείς
Τι δηλώνουν Γ. Ταβερναράκης και Γ. Αγαπάκης
Για το έτερο σοβαρό θέμα της νέας χάραξης, με το ερώτημα του από πού τελικά περνάει ο δρόμος, η «Φωνή του Μαλεβιζίου» μίλησε με τον απερχόμενο πρόεδρο του ΤΕΕ/ΤΑΚ, Γιώργο Ταβερναράκη, ο οποίος έχει χειριστεί επί σειρά ετών το ζήτημα, καθώς και με το εμπειρότατο στέλεχος και πλέον Γενικό Διευθυντή της Γενικής Διεύθυνσης Υποδομών της Περιφέρειας Κρήτης, Γιώργο Αγαπάκη. Στόχος ήταν να αποκωδικοποιηθεί μια δαιδαλώδης γραφειοκρατική διαδικασία και να δοθούν απαντήσεις στους ιδιοκτήτες, οι οποίοι βλέπουν μεν τις περιουσίες τους να δεσμεύονται, αλλά δεν γνωρίζουν από πού ακριβώς θα περάσει το έργο, ψάχνοντας μάταια για χάρτες και τελικά σχέδια. Η πρώτη αυθόρμητη απάντηση σε αυτό το ερώτημα είναι ένα κοινό «δεν γνωρίζουμε…». Γιατί όμως συμβαίνει αυτό;
Όπως διευκρινίστηκε, η οριστική μελέτη εκπονείται αυτή τη στιγμή από τους μελετητές του παραχωρησιούχου (ΤΕΡΝΑ) με βάση την αρχική προμελέτη. Στην πορεία θεωρείται βέβαιο ότι θα προκύψουν τοπικές τροποποιήσεις λόγω γεωτεχνικών ή άλλων ζητημάτων, οι οποίες όμως θα γίνουν ορατές αφού ολοκληρωθεί η οριστική μελέτη και εφόσον ζητηθούν διορθώσεις ή βελτιώσεις των περιβαλλοντικών όρων. Μέχρι στιγμής, ούτε η Περιφέρεια Κρήτης έχει λάβει γνώση αυτών των σχεδίων. Μάλιστα, σε σύσκεψη που πραγματοποιήθηκε προ ημερών με την παρουσία του Υπουργού Υποδομών –και τη συμμετοχή του Περιφερειάρχη, αντιπεριφερειαρχών και των αστυνομικών διευθύνσεων για κυκλοφοριακά θέματα– επιβεβαιώθηκε ότι αν υπάρξουν σημαντικές αλλαγές, θα πρέπει να τροποποιηθούν εκ νέου οι περιβαλλοντικοί όροι, χωρίς ωστόσο να είναι ακόμα ξεκάθαρο αν και σε ποιο βαθμό θα συμβεί αυτό.
Τι σημαίνει η κήρυξη των απαλλοτριώσεων και το τοπικό ενδιαφέρον
Από τη στιγμή που το Υπουργείο Υποδομών προχωρά στην κήρυξη της απαλλοτρίωσης και ενεργοποιεί έκτακτες διαδικασίες για την αποβολή των ιδιοκτητών –ώστε να συντελεστεί αργότερα η απαλλοτρίωση– σημαίνει πρακτικά ότι η γη δεσμεύεται οριστικά. Αυτό συνεπάγεται ότι η τελική χάραξη δεν πρόκειται να αλλάξει σημαντικά σε σχέση με την περιοχή που έχει ήδη κηρυχθεί υπό απαλλοτρίωση και τυχόν διορθώσεις θα είναι αποκλειστικά τοπικού χαρακτήρα. Συνεπώς, για την ώρα ισχύει ό,τι αποτυπώνεται στη μέχρι τώρα χαρτογράφηση.
Όσον αφορά στις τεχνικές παρεμβάσεις στο οδικό δίκτυο, με επίκεντρο την περιοχή του Μαλεβιζίου, ο σημερινός κόμβος της Αγίας Πελαγίας αλλάζει ριζικά μορφή και μετατρέπεται σε ανισόπεδο. Αντίθετα, ο κόμβος της Αχλάδας καταργείται πλήρως, σύμφωνα και με τις παρατηρήσεις των ΤΕΕ, γεγονός που αναγκάζει τους αρμόδιους να αναζητήσουν λύσεις για τη σύνδεση της περιοχής, είτε μέσω του κόμβου της Αγίας Πελαγίας, είτε μέσω του κόμβου του Φόδελε, είτε με τη δημιουργία ενός παράπλευρου δικτύου, χωρίς ωστόσο να υπάρχει ακόμα οριστική απόφαση.
Το επίσημο στοιχείο για τους ιδιοκτήτες
Οι θιγόμενοι ιδιοκτήτες θα πρέπει να αναζητήσουν το κτηματολογικό διάγραμμα για να διαπιστώσουν με ακρίβεια ποιο τμήμα της ιδιοκτησίας τους απαλλοτριώνεται, καθώς αυτό αποτελεί το μόνο επίσημο και έγκυρο στοιχείο αυτή τη στιγμή. Από την πλευρά της, η Περιφερειακή Αρχή ζήτησε επισήμως από τον Υπουργό να λάβει γνώση της μελέτης εφαρμογής μόλις αυτή συνταχθεί, καθώς προς το παρόν δεν της έχει κοινοποιηθεί λόγω μη ολοκλήρωσής της. Αν και η Περιφέρεια γνωμοδοτεί κυρίως επί των περιβαλλοντικών θεμάτων και έχει υπό την εποπτεία της το υφιστάμενο εθνικό δίκτυο, κρίνεται θεσμικά απαραίτητο να γνωρίζει τις λεπτομέρειες του νέου σχεδιασμού. Για τον λόγο αυτό, ζητήθηκε και εγγράφως από το Υπουργείο Υποδομών –το οποίο είναι ο καθ’ ύλην διαχειριστής και κύριος του έργου– να ενημερώνει έγκαιρα την Περιφέρεια και τους τοπικούς φορείς, καθώς δεν νοείται να κατασκευάζεται ένα τέτοιας εμβέλειας έργο στο νησί χωρίς να λαμβάνεται υπόψη η τοπική αυτοδιοίκηση και να παραμένει ενήμερη η κοινή γνώμη.
Στα “κάγκελα” και οι φορείς σε Αγία Πελαγία
Την ίδια ώρα, στην πρώτη γραμμή της επικαιρότητας επανέρχονται και οι φορείς της Αγίας Πελαγίας για τα σοβαρά προβλήματα που ανακύπτουν στην περιοχή τους από τον σχεδιασμό του νέου ΒΟΑΚ. Οι αντιδράσεις εστιάζονται τόσο στις δυσλειτουργίες του κόμβου της Αγίας Πελαγίας, όσο και στον κόμβο της Αχλάδας, ο οποίος με τη νέα χάραξη καταργείται πλήρως, προκαλώντας έντονες ανησυχίες για την προσβασιμότητα, την οικονομική ζωή της ευρύτερης περιοχής και την ασφάλεια. Με επίσημο έγγραφό του προς τον Δήμο Μαλεβιζίου και την Περιφέρεια Κρήτης, ο τοπικός Εμπορικός και Επαγγελματικός Σύλλογος ζητά άμεση ενημέρωση, τονίζοντας ότι η διατήρηση των κόμβων είναι ζήτημα κρίσιμης πολιτικής προστασίας και όχι απλώς συγκοινωνιακό. Όπως επισημαίνει ο Σύλλογος, η Αγία Πελαγία χαρακτηρίζεται από πυκνή δόμηση, στενούς δρόμους και τεράστιο κυκλοφοριακό φόρτο το καλοκαίρι. Λόγω της μορφολογίας της περιοχής και του ιστορικού πλημμυρών, η πρόσβαση μέσω ενός και μόνο κόμβου εγκυμονεί σοβαρούς κινδύνους εγκλωβισμού σε περίπτωση πυρκαγιάς, σεισμού ή ακραίων φαινομένων, καθιστώντας αδύνατη την ασφαλή εκκένωση χιλιάδων επισκεπτών και τη διέλευση σωστικών οχημάτων.
Κατόπιν αυτών, ο Σύλλογος ζητά από τον Δήμο και την Περιφέρεια ξεκάθαρες απαντήσεις και δημόσια τοποθέτηση για:
• Τον ακριβή σχεδιασμό του ΒΟΑΚ στην περιοχή και τις ενέργειες των φορέων προς το Υπουργείο.
• Τα προβλεπόμενα εναλλακτικά σχέδια διαφυγής και εκκένωσης σε κατάσταση ανάγκης.
• Τα έργα αντιπλημμυρικής και αντιπυρικής θωράκισης της μεγάλης αυτής τουριστικής περιοχής.
Οι σοβαρές παρατηρήσεις των ΤΕΕ που δεν έχουν απαντηθεί
Αξίζει να σημειωθεί ότι τα Τεχνικά Επιμελητήρια (ΤΕΕ/ΤΑΚ) Ανατολικής και Δυτικής Κρήτης είχαν εντοπίσει και αναδείξει εγκαίρως, μεταξύ άλλων, τα κρίσιμα σημεία του υποτμήματος «Όρια Νομού Ρεθύμνου – Ηράκλειο – Λινοπεράματα». Μάλιστα, οι επισημάνσεις αυτές είχαν γίνει σε χρόνο κατά τον οποίο δεν είχε καν εκδηλωθεί η δικαστική εμπλοκή με την εταιρεία πετρελαιοειδών.
Τα βασικά συμπεράσματα και οι ενστάσεις των Τεχνικών Επιμελητηρίων συνοψίζονται στα εξής:
• Το ανάγλυφο του έργου (Φόδελε – Λινοπεράματα): Πρόκειται για ένα εξαιρετικά σύνθετο τμήμα μήκους 22,5 χιλιομέτρων. Από τον κόμβο των Σισσών έως το Φόδελε σχεδιάζεται νέα χάραξη (8,2 χλμ.) που μπαίνει στον Νομό Ηρακλείου με δίδυμη γέφυρα και μια τεράστια σήραγγα 2,7 χιλιομέτρων. Στο κομμάτι Φόδελε – Λινοπεράματα (14,2 χλμ.) προβλέπεται ένα μπαράζ τεχνικών έργων που φτάνουν τα 4,8 χιλιόμετρα, περιλαμβάνοντας 3 δίδυμες σήραγγες, 5 σκεπαστά τμήματα (Cut & Cover) και 9 γέφυρες. Μετά την Αγία Πελαγία η χάραξη αλλάζει εντελώς, στρίβει νοτιοανατολικά, περνάει νότια από το Παλαιόκαστρο και την Παντάνασσα, για να καταλήξει στην ευθεία πριν τα Λινοπεράματα.
• Η «καρατόμηση» και ο δαιδαλώδης σχεδιασμός των Κόμβων: Τα Επιμελητήρια έχουν κρούσει τον κώδωνα του κινδύνου για την πλήρη κατάργηση του πρόσφατα κατασκευασμένου κόμβου της Αχλάδας. Ζητούν επιτακτικά τη μελέτη παράπλευρου ή συνδετήριου δρόμου για να μην απομονωθούν η Αχλάδα και η Δυτική Αγία Πελαγία από και προς Ηράκλειο και Ρέθυμνο. Παράλληλα, χαρακτηρίζουν «δαιδαλώδη» τον νέο σχεδιασμό του κόμβου της Αγίας Πελαγίας, ο οποίος αντικαθιστά έναν επίσης πρόσφατο κόμβο, παρουσιάζοντας σοβαρές κατασκευαστικές δυσκολίες και ανάγκη για νέους παράδρομους. Τέλος, το πιο προφητικό σημείο της έκθεσης των Τεχνικών Επιμελητηρίων αφορούσε την ανάγκη να εξεταστούν άμεσα τα θέματα ασφαλείας στη ζώνη των Λινοπεραμάτων, λόγω της γειτνίασης του νέου ΒΟΑΚ με τις βιομηχανικές εγκαταστάσεις και της υποχρέωσης εφαρμογής του Ειδικού Σχεδίου για Τεχνολογικά Ατυχήματα Μεγάλης Έκτασης (Ευρωπαϊκή Οδηγία SEVESO III).
ΠΡΩΤΗ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΦΩΝΗ ΤΟΥ ΜΑΛΕΒΙΖΙΟΥ
