Δεκάδες παραγωγοί και επενδυτές βρίσκονται σε καθεστώς οικονομικής ασφυξίας, εξαιτίας των μεγάλων καθυστερήσεων στις πληρωμές και των Σχεδίων Βελτίωσης (Υπομέτρο 4.1).
Της Χρυσούλας Καλλιγιαννάκη
Παρά το γεγονός ότι οι επενδύσεις έχουν υλοποιηθεί και οι σχετικοί φάκελοι έχουν ελεγχθεί, τα χρήματα παραμένουν «παγωμένα», την ώρα που οι τραπεζικές υποχρεώσεις και τα δάνεια πιέζουν ασφυκτικά τους δικαιούχους.
Σύμφωνα με όσα αποκαλύπτει ο Πρόεδρος του Συλλόγου μελετητών γεωπόνων και τεχνολόγων γεωπόνων Κρήτης, Νίκος Κουτεντάκης, η κατάσταση στο νησί είναι ιδιαίτερα κρίσιμη, με τον όγκο των εκκρεμοτήτων να προκαλεί έντονο προβληματισμό.
Βάσει των επίσημων στοιχείων και των όσων αναφέρει ο κ. Κουτεντάκης, το πρόβλημα εντοπίζεται σε περισσότερες από 120 μελέτες στην Κρήτη, οι οποίες αφορούν έργα που έχουν ήδη υλοποιηθεί, έχουν παραληφθεί από τις αρμόδιες υπηρεσίες, αλλά παραμένουν απλήρωτες.
«Δεν είναι λίγα, είναι πάρα πολλά», τονίζει χαρακτηριστικά ο πρόεδρος των μελετητών, αναφερόμενος στα απλήρωτα αυτά σχέδια, για τα οποία οι αιτήσεις πληρωμής είχαν κατατεθεί απόλυτα εμπρόθεσμα.
Η κατάσταση αυτή έρχεται σε πλήρη αντίθεση με τα αρχικά χρονοδιαγράμματα, καθώς η πλήρης εξόφληση των συγκεκριμένων επενδύσεων έπρεπε να είχε ολοκληρωθεί έως τις 31 Δεκεμβρίου 2025. Αντίθετα, η νέα διορία που έχει δοθεί για τα εν λόγω απλήρωτα σχέδια μετατίθεται πλέον για τις 15 Ιουλίου 2026.
Το οικονομικό «έμφραγμα» και οι τραπεζικές κυρώσεις
Οι συνέπειες αυτής της παρατεταμένης κωλυσιεργίας είναι δραματικές για την τοπική οικονομία. Πολλοί παραγωγοί, προκειμένου να υλοποιήσουν τις επενδύσεις τους, αναγκάστηκαν να συνάψουν υψηλά δάνεια. Με τις πληρωμές του Προγράμματος Αγροτικής Ανάπτυξης (ΠΑΑ) να βρίσκονται στον «αέρα», οι επενδυτές αδυνατούν να φανούν συνεπείς στις τραπεζικές τους υποχρεώσεις, ερχόμενοι αντιμέτωποι με τον κίνδυνο να χαρακτηριστούν «κόκκινοι» δανειολήπτες.
Παράλληλα, σε πλήρη στασιμότητα βρίσκονται και τα Σχέδια Βελτίωσης Θερμοκηπίων. Παρότι η κατάθεση των αιτήσεων ολοκληρώθηκε τον Δεκέμβριο του 2025, μέχρι και σήμερα, το ηλεκτρονικό σύστημα αξιολόγησής τους δεν έχει τεθεί καν σε λειτουργία, παγώνοντας κάθε προοπτική εκσυγχρονισμού.
Η καθυστέρηση επηρεάζει άμεσα την ανταγωνιστικότητα του πρωτογενούς τομέα της Κρήτης, καθώς αφορά τρεις κομβικές δράσεις για τον εκσυγχρονισμό των αγροτικών εκμεταλλεύσεων, όπως η χρηματοδότηση για αγορά τρακτέρ και σύγχρονων μηχανημάτων, κατασκευή νέων θερμοκηπίων, αποθηκών και δενδροφυτεύσεις. Επιπλέον αφορά σε κρίσιμές για την εξοικονόμηση νερού επενδύσεις σε σύγχρονα αρδευτικά συστήματα και δεξαμενές συλλογής όμβριων υδάτων, που είναι ζωτικής σημασίας για την άνυδρη Κρήτη. Επίσης το μέτρο περιελάβανε την εγκατάσταση ΑΠΕ (φωτοβολταϊκά για αυτοπαραγωγή-net metering) και συστημάτων ευφυούς γεωργίας.
«Κλείδωσε» η διαβούλευση για τις νέες αιτήσεις
Μέσα σε αυτό το ήδη φορτισμένο κλίμα, το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων «κλείδωσε» μόλις χθες την άτυπη διαβούλευση για τα προτεινόμενα βαθμολογικά κριτήρια της επικείμενης πρόσκλησης των Σχεδίων Βελτίωσης. Σύμφωνα με το Υπουργείο, η αξιολόγηση των νέων υποψηφίων θα στηρίζεται σε έξι βασικούς πυλώνες:
1. Τη δυναμική του υποψηφίου (ηλικία, επαγγελματική κατάσταση κ.α.).
2. Τη δυναμική της εκμετάλλευσης (οικονομικό μέγεθος, παραγωγή προϊόντων ποιότητας).
3. Την προτεινόμενη επενδυτική δαπάνη.
4. Την κατεύθυνση της εκμετάλλευσης.
5. Την περιοχή παρέμβασης (ορεινές, μειονεκτικές ή περιοχές προτεραιότητας).
6. Την ωριμότητα του επενδυτικού σχεδίου (ύπαρξη απαιτούμενων αδειοδοτήσεων).
Η ελάχιστη βαθμολογία που πρέπει να συγκεντρώσει μια αίτηση για να κριθεί επιλέξιμη ορίζεται στους 40 βαθμούς.
Σύμφωνα με τα ανακοινωθέντα για να διασφαλίσει η διαφάνεια και η αξιοπιστία της διαδικασίας, εισάγεται μια σημαντική δικλείδα ασφαλείας κατά την υλοποίηση του επενδυτικού σχεδίου και δεν θα επιτρέπεται καμία μείωση της βαθμολογίας που έλαβε η πρόταση κατά την ένταξή της. Αυτό σημαίνει ότι όσα χαρακτηριστικά της εκμετάλλευσης ή επενδύσεις συνέβαλαν στο να πάρει ο αγρότης το «πράσινο φως», θα πρέπει να διατηρηθούν υποχρεωτικά μέχρι τέλους, ώστε να αποτραπεί η τεχνητή δημιουργία προϋποθέσεων ένταξης.
Πάντως αν δεν λυθεί το τρέχον οικονομικό «έμφραγμα» με την εκκαθάριση των 120 και πλέον απλήρωτων φακέλων μέχρι τις 15 Ιουλίου, πολύ δύσκολα οι παραγωγοί θα εμπιστευτούν και θα ρισκάρουν τη συμμετοχή τους σε νέα προγράμματα.
Η ΠΡΩΤΗ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΕΓΙΝΕ ΣΤΗΝ ΕΝΤΥΠΗ ΦΩΝΗ ΤΟΥ ΜΑΛΕΒΙΖΙΟΥ
