Η εικόνα των μαζικών φυγών προς τη συνταξιοδότηση υπό τον φόβο μνημονιακών ανατροπών ανήκει πλέον στο παρελθόν. Τα τελευταία χρόνια παρατηρείται μια ριζική μεταβολή στις προτεραιότητες των εργαζομένων, καθώς τα κίνητρα για την κατάθεση της αίτησης συνταξιοδότησης έχουν επανακαθοριστεί. Σήμερα, οι ασφαλισμένοι επιλέγουν την έξοδο κυρίως για να εξασφαλίσουν άμεση ρευστότητα μέσω του εφάπαξ –με σκοπό την αποπληρωμή παλαιότερων δανειακών υποχρεώσεων ή την κάλυψη πιεστικών οικογενειακών αναγκών– αλλά και για να ενισχύσουν το εισόδημά τους συνδυάζοντας τη σύνταξη με τη συνέχιση της απασχόλησης.
Το «κλειδί» των πλασματικών ετών και το δικαίωμα της αποζημίωσης
Για τη μεγιστοποίηση των αποδοχών, ο ασφαλιστικός σχεδιασμός προκρίνει τη συμπλήρωση της 40ετίας ασφάλισης, η οποία εξασφαλίζει το ανώτατο ποσοστό ανταπόδοσης, ακόμη και για όσους υπάγονται σε ειδικά καθεστώτα (παλαιοί ασφαλισμένοι, Βαρέα κ.λπ.) που επιτρέπουν έξοδο με 35 έτη.
Ως βασικό «όχημα» για την ταχύτερη επίτευξη αυτού του στόχου αναδεικνύονται τα πλασματικά έτη. Ένα ιδανικό σενάριο περιλαμβάνει 33 έτη πραγματικής υπηρεσίας και 7 πλασματικά, συνδυασμός που οδηγεί στην υψηλότερη δυνατή ανταποδοτική παροχή.
Προσοχή στον Ιδιωτικό Τομέα: Οι μισθωτοί δικαιούνται τη λήψη του εφάπαξ, το οποίο αντιστοιχεί στο 40% της νόμιμης αποζημίωσης απόλυσης (υπολογιζόμενης χωρίς προειδοποίηση), με την αυστηρή όμως προϋπόθεση της έκδοσης πλήρους και όχι μειωμένης σύνταξης.
Θεμελίωση με «εξπρές» επιστροφή στο παρελθόν
Η συνταξιοδότηση με λιγότερα από 40 έτη υπηρεσίας και σε ηλικίες κάτω των 62 ετών παραμένει εφικτή για όσους πληρούν σωρευτικά δύο κριτήρια:
- Έχουν καταγραφεί ως «παλαιοί» ασφαλισμένοι (πρώτη υπαγωγή προ του 1993).
- Είχαν θεμελιώσει τις ελάχιστες χρονικές προϋποθέσεις κατά την κρίσιμη τριετία 2010-2012.
Το μεγάλο πλεονέκτημα της συγκεκριμένης ρύθμισης είναι ότι οι απαιτούμενοι χρόνοι (όπως η 25ετία ή τα 18,4 έτη ασφάλισης στον ιδιωτικό τομέα) μπορούν να συμπληρωθούν ακόμη και σήμερα μέσω της εξαγοράς πλασματικών ετών. Τα έτη αυτά «κουμπώνουν» αναδρομικά στην περίοδο 2010-2012, κατοχυρώνοντας αναδρομικά ένα σαφώς πιο ευνοϊκό ηλικιακό όριο εξόδου.
Επιπλέον, σε καθεστώς διαδοχικής ασφάλισης, ο εργαζόμενος διατηρεί το δικαίωμα να αιτηθεί την εξέταση του φακέλου του με τις παλαιές, ευνοϊκές διατάξεις των μισθωτών (Δημοσίου ή ιδιωτικού τομέα), ακόμη κι αν το τελευταίο του ταμείο ήταν ο ΟΓΑ ή ο ΟΑΕΕ – φορείς που παραδοσιακά δεν προέβλεπαν πρόωρη έξοδο, συνταξιοδότηση λόγω ανηλίκου ή έξοδο προ του 60ού έτους.
Ποιοι αποχωρούν με λιγότερα από 40 έτη ασφάλισης
Βάσει των μεταβατικών ορίων, συγκεκριμένες κατηγορίες ασφαλισμένων διατηρούν το δικαίωμα εξόδου πριν από το 62ο έτος:
Μητέρες και Γονείς Ανήλικων Τέκνων
- Ιδιωτικός Τομέας: Μητέρες με ανήλικο και 5.500 ένσημα έως το 2010, που συμπλήρωσαν το 50ό έτος το 2019, αποχωρούν σε ηλικία 61 ετών και 10 μηνών. Για θεμελίωση το 2011 (με έως 4 πλασματικά έτη εκτός τέκνων), η έξοδος προϋπέθετε τη συμπλήρωση του 52ου έτους έως το 2018. Για το 2012, με 5 πλασματικά έτη και συμπληρωμένο το 55ο έτος έως το 2018, η μειωμένη σύνταξη χορηγείται σε ηλικίες μεταξύ 56,5 και 61 ετών.
- Δημόσιο & Ειδικά Ταμεία (ΔΕΚΟ/Τράπεζες): Μητέρες με 25ετία το 2010 και ανήλικο, εφόσον έκλεισαν τα 50 έως το 2018, αποχωρούν στα 60 και 2 μήνες. Γονείς (άνδρες και γυναίκες στο Δημόσιο, μητέρες στα Ειδικά Ταμεία) με ανήλικο και 25ετία το 2011, που έκλεισαν τα 52 έως το 2019, αποχωρούν στα 61. Αν η αντίστοιχη θεμελίωση έγινε το 2012 και το 55ο έτος συμπληρώθηκε έως το 2018, το όριο ηλικίας διαμορφώνεται επίσης στο 61ο έτος.
Τρίτεκνοι στο Δημόσιο
- Με 20ετία το 2011 και συμπλήρωση του 52ου έτους το 2019, η έξοδος γίνεται στο 61ο έτος.
- Με τις ίδιες προϋποθέσεις το 2012 και συμπλήρωση του 55ου έτους το 2018, το όριο παραμένει το 61ο έτος.
Καθεστώς Βαρέων και Ανθυγιεινών (ΒΑΕ)
Οι γυναίκες που ασφαλίζονται στα Βαρέα με συνολικά 4.500 ένσημα (εκ των οποίων τουλάχιστον 3.600 στα ΒΑΕ) δικαιούνται σύνταξη:
- Στα 55 εάν η προϋπόθεση εκπληρώθηκε το 2010 (έως 600 ένσημα από ανεργία/ασθένεια).
- Στα 56 εάν εκπληρώθηκε το 2011 (χρήση πλασματικών για τα υπόλοιπα 900 μεικτά ένσημα).
- Στα 57 εάν εκπληρώθηκε το 2012 (με αντίστοιχη χρήση πλασματικών).
- Απαράβατος όρος: Απαιτούνται οπωσδήποτε 1.000 ένσημα ΒΑΕ εντός των τελευταίων 17 ετών πριν από την υποβολή της αίτησης.
Συνταξιοδότηση με 35ετία και Μειωμένες Συντάξεις Δημοσίου
- Με 35ετία: Ασφαλισμένοι με 25ετία το 2010-2011 σε Δημόσιο και ΔΕΚΟ, που συμπλήρωσαν 35 έτη ασφάλισης το 2018, αποχωρούν στα 60. Αν η 25ετία συμπληρώθηκε το 2012 και η 35ετία το 2018, το όριο ηλικίας ορίζεται στα 60 έτη και 6 μήνες.
- Μειωμένη Σύνταξη Δημοσίου: Με τη συμπλήρωση 25ετίας, οι γυναίκες το 2010 δικαιούνταν μειωμένη σύνταξη στα 55, ενώ άνδρες και γυναίκες το 2011 στα 56 και το 2012 στα 58. Προκειμένου να κλειδώσουν αυτά τα όρια, οι συγκεκριμένες ηλικίες έπρεπε να έχουν συμπληρωθεί απαρεγκλίτως εντός του έτους 2022.
