Τέσσερις παρεμβάσεις για τους συνταξιούχους βρίσκονται στο τραπέζι για το 2027: νέες αυξήσεις συντάξεων, τέλος στον «κόφτη» της προσωπικής διαφοράς, ενίσχυση έως 400 ευρώ και αναμόρφωση της Εισφοράς Αλληλεγγύης Συνταξιούχων
Η ενίσχυση του διαθέσιμου εισοδήματος των συνταξιούχων αναδεικνύεται σε ένα από τα βασικά πεδία των οικονομικών παρεμβάσεων που εξετάζονται για το 2027.
Σύμφωνα με το newmoney.gr, στο επίκεντρο βρίσκονται τέσσερις αλλαγές, οι οποίες, εφόσον εφαρμοστούν στο σύνολό τους, μπορούν να επηρεάσουν τις αποδοχές εκατομμυρίων δικαιούχων: η νέα ετήσια αύξηση των συντάξεων, η πλήρης εξουδετέρωση της προσωπικής διαφοράς ως «κόφτη», η ενίσχυση του ετήσιου βοηθήματος για τους χαμηλοσυνταξιούχους και η αναμόρφωση της Εισφοράς Αλληλεγγύης Συνταξιούχων (ΕΑΣ).
Οι παρεμβάσεις αποκτούν ιδιαίτερη βαρύτητα σε μια περίοδο κατά την οποία οι συνταξιούχοι εξακολουθούν να επιβαρύνονται από ρυθμίσεις προηγούμενων ετών. Οι σωρευτικές απώλειες από το 2010 και μετά υπολογίζονται σε περισσότερα από 130 δισ. ευρώ, ενώ μόνο για το 2026 εκτιμάται ότι οι πρόσθετες απώλειες θα φτάσουν περίπου τα 3,5 δισ. ευρώ.
Το νέο πακέτο για το 2027 επιχειρεί να αλλάξει αυτή την εικόνα, με τις μεγαλύτερες προσδοκίες να επικεντρώνονται στην κατάργηση της επίδρασης της προσωπικής διαφοράς και στη νέα αύξηση που θα προκύψει από ανάπτυξη και πληθωρισμό.
Νέα αύξηση συντάξεων από τον Ιανουάριο
Η πρώτη παρέμβαση αφορά τη νέα αναπροσαρμογή των συντάξεων από την 1η Ιανουαρίου 2027. Με τα σημερινά δεδομένα, η αύξηση εκτιμάται ότι θα κινηθεί μεταξύ 2,6% και 2,9% μεικτά, χωρίς να αποκλείεται υψηλότερο ποσοστό εφόσον οι τελικές επιδόσεις της οικονομίας αποδειχθούν καλύτερες.
Το ποσοστό δεν αποτελεί πολιτική απόφαση που καθορίζεται αυθαίρετα, αλλά προκύπτει από τον μηχανισμό που προβλέπει η νομοθεσία. Για τον υπολογισμό λαμβάνονται υπόψη ο ετήσιος πληθωρισμός και ο ρυθμός ανάπτυξης της οικονομίας, με τον μέσο όρο των δύο μεγεθών να καθορίζει την τελική αναπροσαρμογή.
Εφόσον οι δύο δείκτες κινηθούν υψηλότερα από τις σημερινές προβλέψεις, δεν αποκλείεται η αύξηση να ξεπεράσει το 3%. Η τελική εικόνα θα διαμορφωθεί προς το τέλος του 2026, όταν θα υπάρχουν ασφαλέστερα δεδομένα για την πορεία της οικονομίας και των τιμών.
Η αύξηση αναμένεται να φανεί στις πληρωμές που θα πραγματοποιηθούν τον Δεκέμβριο του 2026 για τις συντάξεις Ιανουαρίου 2027, καλύπτοντας περίπου 2,5 εκατομμύρια συνταξιούχους.
Η αναπροσαρμογή της εθνικής σύνταξης έχει, ωστόσο, ευρύτερη επίδραση. Δεν περιορίζεται στους παλαιούς και νέους συνταξιούχους που τη λαμβάνουν, καθώς το ύψος της χρησιμοποιείται ως βάση για τον υπολογισμό σειράς άλλων παροχών.
Στις κατηγορίες που επηρεάζονται περιλαμβάνονται η βασική σύνταξη των πρώην ασφαλισμένων του ΟΓΑ, οι συντάξεις χηρείας, οι αναπηρικές συντάξεις, η παροχή προς ανασφάλιστους υπερήλικες και οι συντάξεις ομογενών, μαζί με άλλες παροχές που συνδέονται με την εθνική σύνταξη.
Τέλος στον «κόφτη» της προσωπικής διαφοράς
Η δεύτερη και ιδιαίτερα σημαντική αλλαγή αφορά περισσότερους από 670.000 παλαιούς συνταξιούχους που εξακολουθούν να εμφανίζουν θετική προσωπική διαφορά.
Από την 1η Ιανουαρίου 2027, η προσωπική διαφορά παύει να λειτουργεί ως μηχανισμός που απορροφά τις ετήσιες αυξήσεις. Αυτό σημαίνει ότι οι συγκεκριμένοι συνταξιούχοι θα μπορούν πλέον να βλέπουν την αναπροσαρμογή πραγματικά στον τραπεζικό τους λογαριασμό και όχι μόνο ως λογιστική μεταβολή.
Πρόκειται κυρίως για ασφαλισμένους που είχαν συνταξιοδοτηθεί πριν από την εφαρμογή του νόμου Κατρούγκαλου και μετά τον επανυπολογισμό διατήρησαν θετική προσωπική διαφορά.
Η μέση μηνιαία αύξηση υπολογίζεται κοντά στα 44 ευρώ, ποσό που αντιστοιχεί σε περίπου 528 ευρώ τον χρόνο. Το πραγματικό όφελος, πάντως, θα διαφέρει ανάλογα με το ύψος της σύνταξης, το πρώην ασφαλιστικό ταμείο και την προσωπική διαφορά κάθε δικαιούχου.
Ιδιαίτερη περίπτωση αποτελούν συνταξιούχοι προερχόμενοι από τον πρώην ΟΑΕΕ-ΤΕΒΕ, για τους οποίους η προσωπική διαφορά μπορούσε να ξεπερνά ακόμη και τα 300 ευρώ. Με το προηγούμενο σύστημα, ορισμένοι θα χρειάζονταν πολλά χρόνια διαδοχικών αυξήσεων μέχρι να μηδενιστεί και να αρχίσουν να βλέπουν πραγματική ενίσχυση των αποδοχών τους.
Με τη νέα ρύθμιση αυτή η πολυετής αναμονή ουσιαστικά καταργείται.
Η προσωπική διαφορά, πάντως, δεν εξαφανίζεται από τα ενημερωτικά σημειώματα ούτε ενσωματώνεται στο ποσό της σύνταξης. Θα εξακολουθήσει να αναγράφεται, παραμένοντας παγωμένη στο σημερινό της επίπεδο, χωρίς όμως να συμψηφίζεται με τις νέες αυξήσεις.
Έτσι, για περίπου 670.000 δικαιούχους, το 2027 αναμένεται να αποτελέσει την πρώτη χρονιά κατά την οποία η ετήσια αύξηση θα περάσει ολόκληρη στο καταβαλλόμενο ποσό.
Σενάριο για επίδομα έως 400 ευρώ
Το τρίτο μέτρο αφορά την ετήσια οικονομική ενίσχυση προς χαμηλοσυνταξιούχους και άλλες κατηγορίες δικαιούχων.
Με τη διεύρυνση των εισοδηματικών και περιουσιακών κριτηρίων, εκτιμάται ότι περίπου 420.000 επιπλέον δικαιούχοι θα μπορούν να ενταχθούν στην παροχή, ανεβάζοντας τον συνολικό αριθμό περίπου στα 1,87 εκατομμύρια άτομα.
Παράλληλα εξετάζεται και αύξηση του ίδιου του ποσού. Το βασικό σενάριο προβλέπει ότι η οικονομική ενίσχυση των 300 ευρώ θα μπορούσε να ανέλθει στα 350 ευρώ ή ακόμη και στα 400 ευρώ.
Εφόσον προχωρήσει η αλλαγή, θα πρόκειται για διπλή παρέμβαση: αφενός περισσότερους δικαιούχους μέσω της διεύρυνσης των κριτηρίων και αφετέρου μεγαλύτερο ποσό για όσους πληρούν τις προϋποθέσεις.
Αναμόρφωση της Εισφοράς Αλληλεγγύης
Η τέταρτη παρέμβαση αφορά την Εισφορά Αλληλεγγύης Συνταξιούχων, η οποία επιβαρύνει περίπου 440.000 συνταξιούχους με κύριες συντάξεις άνω των 1.468 ευρώ.
Το βασικό σενάριο που εξετάζεται αλλάζει ουσιαστικά τη φιλοσοφία υπολογισμού της ΕΑΣ. Αντί η εισφορά να επιβάλλεται επί ολόκληρου του ποσού της σύνταξης όταν αυτή υπερβαίνει το σχετικό όριο, εξετάζεται να υπολογίζεται μόνο στο τμήμα της σύνταξης που βρίσκεται πάνω από το εκάστοτε όριο.
Μια τέτοια αλλαγή θα περιόριζε την επιβάρυνση και θα αντιμετώπιζε τις απότομες μεταβολές που μπορεί να προκύπτουν όταν μια μικρή αύξηση της σύνταξης οδηγεί τον δικαιούχο σε υψηλότερο κλιμάκιο.
Στο ζήτημα της ΕΑΣ υπάρχει παράλληλα και δικαστική διάσταση, με το επίκεντρο να βρίσκεται στον τρόπο με τον οποίο πρέπει να υπολογίζεται η εισφορά και κατά πόσο το υφιστάμενο σύστημα ανταποκρίνεται στην αρχή της αναλογικότητας.
Το κρίσιμο ζήτημα είναι η ενδεχόμενη μετάβαση σε αναλογικό υπολογισμό ανά κλιμάκιο, αντί της επιβολής της εισφοράς στο σύνολο της σύνταξης. Εφόσον υιοθετηθεί αυτή η προσέγγιση, η επιβάρυνση από την ΕΑΣ θα μπορούσε σε αρκετές περιπτώσεις να περιοριστεί σημαντικά, ακόμη και κατά περίπου 50%.
Οι τέσσερις παρεμβάσεις διαμορφώνουν έτσι ένα ευρύτερο πλαίσιο αλλαγών για το 2027. Η αύξηση των συντάξεων, η πλήρης απόδοση των αυξήσεων στους δικαιούχους με προσωπική διαφορά, ένα μεγαλύτερο ετήσιο βοήθημα και η ελάφρυνση της ΕΑΣ μπορούν να δημιουργήσουν ένα νέο τοπίο για διαφορετικές κατηγορίες συνταξιούχων.
Το τελικό δημοσιονομικό αποτύπωμα και το ακριβές εύρος των μέτρων μένει να οριστικοποιηθούν. Για τους συνταξιούχους, πάντως, το 2027 συγκεντρώνει σειρά παρεμβάσεων που μπορούν να οδηγήσουν σε ουσιαστική αύξηση του καθαρού διαθέσιμου εισοδήματος, με διαφορετικό όφελος ανάλογα με την κατηγορία και το ύψος της σύνταξης.
