Σε κατάσταση εκτάκτου ανάγκης και βαθιάς απογοήτευσης βρίσκονται οι αμπελουργοί και οι έμποροι επιτραπέζιων σταφυλιών στην Κρήτη. Η φετινή καλλιεργητική περίοδος εξελίσσεται με τους πλέον αρνητικούς όρους, συνθέτοντας ένα εκρηκτικό κοκτέιλ απαξίωσης.
Της Χρυσούλας Καλλιγιαννάκη
Οι δυσμενείς καιρικές συνθήκες, η εκτόξευση του κόστους παραγωγής, οξύς διεθνής ανταγωνισμός από χώρες χαμηλού κόστους, αλλά και σοβαρές διοικητικές αγκυλώσεις από πλευράς πολιτείας οδηγούν το κρητικό σταφύλι στα «αζήτητα».
Η εικόνα της αγοράς αποτυπώνει ανάγλυφα την ταχύτατη διολίσθηση των τιμών παραγωγού. Ενώ η σεζόν άνοιξε με σχετική αισιοδοξία στα πρώιμα σταφύλια, η συνέχεια αποδείχθηκε καταστροφική.
Οι πρώιμες ποικιλίες (Starlight, Prime) κινήθηκαν αρχικά μεταξύ 1,20 € και 1,50 € / κιλό. Παρότι η ποικιλία Thompson ξεκίνησε στα 0,90 € – 1,10 € / κιλό, μέσα σε μόλις μία εβδομάδα με δέκα ημέρες υποχώρησε δραματικά στα 0,55 € -0,80 € / κιλό. Οι τιμές στις κόκκινες ποικιλίες πολυτελείας (Mountain, Autumn Royal κ.ά.) διαμορφώθηκαν στα 0,80 € – 0,90 € / κιλό, ενώ τα λευκά σταφύλια (χωρίς ζημιές) πωλούνται προς μόλις 0,50 € – 0,70 € / κιλό.
Τα καιρικά φαινόμενα, η εκτόξευση του κοστολογίου και ο διεθνής ανταγωνισμός μπροστά από την παντελή έλλειψη εθνικής στρατηγικής συνθέτουν φέτος ένα σκηνικό απόλυτης καταστροφής για το επιτραπέζιο σταφύλι. Οι δύο αλλεπάλληλες χαλαζοπτώσεις και οι παρατεταμένοι ισχυροί άνεμοι (5 έως 9 μποφόρ), κατέστρεψαν καίρια τους αμπελώνες σε περιοχές όπως ο Προφήτης Ηλίας που θεωρείται από τις μεγάλες αμπελουργικές ζώνες του νομού Ηρακλείου. Πολλές σοδειές που προορίζονταν για επιτραπέζια χρήση οδηγήθηκαν αναγκαστικά προς άπλωμα για σταφίδα, όμως οι εκτεταμένες σήψεις κατέστρεψαν το προϊόν μέσα σε λίγες ημέρες. Αποτέλεσμα είναι και η παραγωγή σταφίδας να υπολογίζεται φέτος μόλις στους 240 τόνους, όταν σε παλαιότερες περιόδους άγγιζε τους 600 με 700 τόνους.
Το κόστος καλλιέργειας έχει ξεπεράσει κάθε προηγούμενο. Οι παραγωγοί καλούνται να καλύψουν αυξημένα εργατικά μεροκάματα, υποχρεωτικές μεταφορές εργατών με πούλμαν και βαριές κυβερνητικές επιβαρύνσεις, χωρίς η τιμή πώλησης να καλύπτει τα έξοδά τους.
Ανταγωνίστριες χώρες στο επιτραπέζιο σταφύλι είναι η Τουρκία, η Ισπανία και η Ιταλία που έχουν ήδη κατακλύσει τις ευρωπαϊκές αγορές. Με μεροκάματα της τάξεως των 15–16 € στην Τουρκία (έναντι 70–80 € στην Ελλάδα) και με την απουσία προστατευτικών δασμών από την Ευρωπαϊκή Ένωση για προϊόντα τρίτων χωρών, το ελληνικό σταφύλι καθίσταται εντελώς μη ανταγωνιστικό. Παράλληλα, οι επιδοτήσεις στις δενδρώδεις καλλιέργειες έχουν υποστεί δραματική μείωση της τάξεως του 80%, πέφτοντας από τα 340 € στα μόλις 40 € ανά στρέμμα.
«Φιάσκο» και στο Μεταφορικό Ισοδύναμο
Την ίδια στιγμή, οργή επικρατεί για τη διαχείριση του Μεταφορικού Ισοδύναμου. Ενώ η επίσημη προθεσμία υποβολής αιτήσεων οριζόταν έως τις 31 Αυγούστου, οι έμποροι που επιχείρησαν να καταθέσουν τα δικαιολογητικά τους ήδη από τις 25 Αυγούστου βρέθηκαν προ εκπλήξεως, καθώς το ηλεκτρονικό σύστημα είχε κλείσει λόγω πρόωρης εξάντλησης των κονδυλίων.
SOS εκπέμπουν οι πρωταγωνιστές του κλάδου
Η κρητική αμπελουργία βρίσκεται πλέον σε οριακό σημείο. Με τους τελευταίους καλλιεργητές να δηλώνουν έτοιμοι να εγκαταλείψουν και αυτοί τη γη τους, καθώς οι τιμές δεν καλύπτουν ούτε τα βασικά έξοδα συγκομιδής, ο κλάδος εκπέμπει σήμα κινδύνου, ζητώντας άμεσες παρεμβάσεις πριν την οριστική εξαφάνιση -μετά την σταφίδα- και του επιτραπέζιου σταφυλιού από τον χάρτη του νησιού.
«Το κόστος παραγωγής είναι δυσανάλογο με τις τιμές. Σκέφτομαι πολύ σοβαρά να σταματήσω εντελώς την καλλιέργεια των επιτραπέζιων σταφυλιών. Η απογοήτευση είναι τεράστια, καθώς η δραστηριότητα είναι πλέον εντελώς ασύμφορη», δηλώνει στην ΦΜ πλήρως απογοητευμένος ο Μαλεβιζιώτης αμπελουργός Γιώργος Φασουλάκης που καλλιεργεί και διαθέτει μόνος του στην αγορά την παραγωγή επιτραπέζιων σταφυλιών, από τα 35 στρέμματα αμπελώνων που έχει στα Καλέσα.
Ο αντιπρόεδρος του Συνδέσμου Αγροτικών Συνεταιριστικών Οργανώσεων Ελλάδας ΣΑΣΟΕ Μιχάλης Καμπιτάκης ο οποίος είναι και ο ίδιος παραγωγος επιτραπέζιων σταφυλιών εκφράζει την έντονη απογοήτευση για τη βιωσιμότητα της αμπελοκαλλιέργειας, με την εκτίμηση ότι όσοι παραγωγοί που έχουν εναλλακτικές επιλογές θα εγκαταλείψουν την καλλιέργεια. «Μείνανε μόνο με τις τιμές εκκίνησης. Από ‘κει και μετά, δυστυχώς, η εξαγωγή έπεσε σε «πάγο». Ό,τι γλιτώσαμε από τον καιρό… ή παραμείνανε στα αμπέλια ή πουληθήκανε σε εξευτελιστικές τιμές».
Ο Εντεταλμένος Περιφερειακός Σύμβουλος για την Ποιότητα Ζωής της Υπαίθρου Πρίαμος Ιερωνυμάκης εμφανίζεται απογοητευμένος και συνάμα καυστικός υποστηρίζοντας πως «ο πρωτογενής τομέας τελειώνει. Όταν ο Τούρκος ή ο Τυνήσιος πουλάει χωρίς δασμούς στην Ευρώπη με τεράστια αγοραστική δύναμη στο δικό του νόμισμα, ο Έλληνας παραγωγός δεν μπορεί να σταθεί. Χωρίς εθνική αγροτική πολιτική και δασμούς, η καταστροφή είναι ολοκληρωτική» επισημαίνει.
«Ο ανταγωνισμός από Ιταλία, Ισπανία και Τουρκία μας πιέζει ασφυκτικά. Οι εξαγωγές στην υπόλοιπη Ελλάδα είναι σχεδόν μηδενικές και η αγορά κινείται μόνο με την εσωτερική κατανάλωση και με “σπρωξιά” στις τιμές προς τα κάτω», υπογραμμίζει ο γνωστός έμπορας Λάμπρος Περβολαράκης καυτηριάζοντας την παντελής έλλειψη αγροτικής πολιτικής.
Ως την χειρότερη χρονιά των τελευταίων ετών περιγράφει με την σειρά την φετινή και ο γνωστός μαλεβιζιώτης γεωπόνος Νίκος Βαρδαλαχάκης. «Στο Μαλεβίζι, επειδή ήμασταν πρωιμότεροι από άλλες περιοχές, καταφέραμε να μαζέψουμε το 70 – 80% της παραγωγής πριν την πλήρη κατάρρευση των τιμών. Ωστόσο, το μεγάλο μας λάθος είναι ότι όλα αυτά τα χρόνια χτίσαμε πάνω σε ένα “ανώνυμο” λευκό σταφύλι, χωρίς ταυτότητα και ποικιλιακή διαφοροποίηση».
Σύμφωνα με τον επίσης γνωστό έμπορα επιτραπέζιων σταφυλιών Νίκο Γιαννιδάκη «χάσαμε πολύτιμο χρόνο και δεν οργανωθήκαμε τεχνολογικά. Είμαστε εκτός αγοράς», σημειώνει. Αναφερόμενος μάλιστα στο «φιάσκο» του Μεταφορικού ισοδύναμου υπογραμμίζει με τις δηλώσεις του την ανεπάρκεια του κράτους. «Ακόμα και στα ελάχιστα μέτρα στήριξης, όπως το Μεταφορικό Ισοδύναμο, το κράτος αποδεικνύεται ανεπαρκές, κλείνοντας τις πόρτες στους δικαιούχους πριν την ώρα τους».
Ελένη Βατσινά: «Η κυβέρνηση “σβήσει” την αμπελουργία»
Στο χείλος της κατάρρευσης βρίσκεται η αμπελουργία στο Ηράκλειο και η κυβέρνηση παραμένει απλός θεατής σημειώνει η βουλευτής Ηρακλείου ΠΑΣΟΚ-Κινήματος Αλλαγής, Ελένη Βατσινά.
Με ερώτησή της προς τον Υπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, μεταφέρει την κραυγή αγωνίας των αμπελουργών, οι οποίοι βλέπουν το εισόδημά τους να συρρικνώνεται, το κόστος παραγωγής να εκτοξεύεται και τις καλλιέργειές τους να καταστρέφονται από τα ακραία καιρικά φαινόμενα με ειδική αναφορά στον Προφήτης Ηλίας, το Τέμενος, το Κυπαρίσσι και οι Δαφνές. Σύμφωνα με τη βουλευτή το πιο ανησυχητικό όμως είναι ότι ο κρητικός αμπελώνας συρρικνώνεται δραματικά. Περίπου το 70% των αμπελιών του Ηρακλείου έχει χαθεί σε σχέση με το παρελθόν. «Αν η κυβέρνηση συνεχίσει να αδιαφορεί, σε λίγα χρόνια δεν θα συζητάμε για τη στήριξη των αμπελουργών, αλλά για την επιβίωση ενός κλάδου που εγκαταλείφθηκε» προσθέτει η ίδια.
Η Ελένη Βατσινά καλεί την κυβέρνηση – ως οφείλει – τώρα να δώσει απαντήσεις και, κυρίως, λύσεις στους αμπελουργούς του Ηρακλείου.
Η ΠΡΩΤΗ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΕΓΙΝΕ ΣΤΗΝ ΕΝΤΥΠΗ ΦΩΝΗ ΤΟΥ ΜΑΛΕΒΙΖΙΟΥ
