Με έντονο προβληματισμό ξεκινά η νέα ελαιοκομική περίοδος, όπως καταδεικνύουν οι τοποθετήσεις των πρωταγωνιστών του αγροτικού και συνεταιριστικού χώρου της Κρήτης.
ΡΕΠΟΡΤΑΖ: Χρυσούλα Καλλιγιαννάκη
Στο επίκεντρο των συζητήσεων βρίσκονται η αποκλιμάκωση των τιμών, σε επίπεδα ακόμη και κάτω του υψηλού κόστους παραγωγής ιδίως για την Κρήτη απόρροια των διεθνών ισορροπιών που καθορίζουν το εισόδημα του παραγωγού. Μέσα στο παραπάνω κλίμα τα «εργατικά» για την συγκομιδή της ελιάς αποτελούν «θηλιά» για τους ελαιοπαραγωγούς, που κινητοποιούνται για τον περιορισμό τους στα χαμηλότερα δυνατά επίπεδα.
Για να μην τους μείνει, όπως λένε, μόνο η «λάδια».
Ορατός μάλιστα είναι ο κίνδυνος να μείνει αμάζευτο ένα μεγάλο μέρος της παραγωγής. Στην παραπάνω εξίσωση θα προστεθεί καθώς πλησιάζουμε στην έναρξη της συγκομιδής και η ποιότητα που όλοι γνωρίσουμε επηρεάζεται από τις δακοπροσβολές.
Έτσι η νέα ελαιοκομική για τον Έλληνα αγρότη προοιωνίζεται δύσκολη με τις τιμές να προσαρμόζονται χαμηλά. Τα «άσχημα μαντάτα» με προβλέψεις να κάνουν λόγο, ακόμη και για περαιρτέρω πτώση στα 3€ ανά κιλό αλλά και τα πιο αισιόδοξα σενάρια που μιλούν για σταθερότητα στα 4€ ανά κιλό πάντα για το έξτρα παρθένο απογοητεύουν, αφού οι αριθμοί κινούνται κάτω του κόστους παραγωγής.
Ο αντιπρόεδρος της ΣΑΣΟΕ Μιχάλης Καμπιτάκης, επαναλαμβάνει πως το κόστος παραγωγής στη χώρα μας παραμένει υψηλό και κυμαίνεται από 4 έως 4,5 ευρώ ανά κιλό, επικαλούμενος πολλές μελέτες. Για να μπορέσει ο ντόπιος παραγωγός να σταθεί στα πόδια του και να έχει βιώσιμο εισόδημα, απαιτείται η ανατροπή των σημερινών προβλέψεων που εμφανίζουν υπερπαραγωγή στην Ισπανία αλλά κυρίως των δυσοίωνων προβλέψεων για τεράστια υπερπροσφορά από τρίτες χώρες, με την αυστηρή προστασία της ευρωπαϊκής παραγωγής από αθέμιτες εισαγωγές. «Αν δεν πέσουν έξω οι προβλέψεις για την αυξημένη παραγωγή της Ισπανίας και αν η Ευρώπη δεν ψηφίσει συνθήκη που δεν θα επιτρέπει την αθρόα εισαγωγή ποσοτήτων εκτός ΕΕ χωρίς δασμούς –τύπου Mercosur– η νέα ελαιοκομική περίοδος δεν θα έχει την προσδοκώμενη προοπτική για τον Έλληνα παραγωγό. Καμία προοπτική». Αυτό είναι το βασικό και καίριο μήνυμα, που στέλνει ο κ. Καμπιτάκης, θέτοντας στο «μικροσκόπιο» τις διεθνείς ισορροπίες και την ευρωπαϊκή αγροτική πολιτική στην αυγή της νέας σεζόν.
«Έχουμε τους Ισπανούς και Ιταλούς που καθορίζουν την αγορά και δυστυχώς το Τυνησιακό που μπαίνει με … φόρα, χωρίς δασμούς. Το Τυνησιακό είναι ο μεγάλος ανταγωνιστής μας, γιατί έρχεται σε χαμηλές τιμές, και έχει καλή ποιότητα», υπογραμμίζει ο πρόεδρος Τυποποιητών Ελαιολάδου Κρήτης Γιώργος Ανδρεαδάκης.
Πέρα από τις στρατηγικές διεκδικήσεις, στην τρέχουσα πραγματικότητα στην αγορά δείχνει τις τιμές στο χωράφι για το έξτρα παρθένο ελαιόλαδο να διαμορφώνεται χαμηλά κατά μέσο όρο στα 3,50€ έως 3,85€ ανά κιλό, με τάση να αγγίζει τα 4,00€ ανάλογα με την περιοχή.
Στις δυσκολίες της φετινής χρονιάς για τον πρωτογενή τομέα εστιάζει και ο πρόεδρος του Συνεταιρισμού Κρουσώνα, Γιώργος Λουμπάκης. Όπως λέει στη ΦΜ ο συνεταιρισμός θα εφαρμόσει και φέτος στρατηγική σταδιακής απορρόφησης της παραγωγής, αποφυγής μαζικών εκποιήσεων σε χαμηλές τιμές και διασφάλιση καλύτερων αμοιβών για τους παραγωγούς-μέλη του. Σύμφωνα με το νεαρό συνεταιριστή που ανέλαβε τα ινία του συνεταιρισμού ο Κρουσώνας -σε μια δύσκολη συγκυρία- «οι συνθήκες στην αγορά απαιτούν προσεκτικούς χειρισμούς ώστε να προστατευθεί ο κόπος του παραγωγού από τις διεθνείς διακυμάνσεις».
Οι τιμές στα …χαμηλά
Στην Κρήτη και στο νομό Ηράκλειου, οι τιμές παραγωγού για το έξτρα παρθένο (οξύτητας έως 0,3) έδειξαν σχεδόν όλο το Σεπτέμβρη σταθεροποίηση στα 3,60€ – 4,00€/kg, ενώ συνεχίζεται η προσωρινή εμπορική απραξία, με τους παραγωγούς και τους εμπόρους να τηρούν στάση αναμονής ενόψει της έναρξης της νέας ελαιοκομικής και της μαζικής συγκομιδής.
Το παρθένο ελαιόλαδο κυμαίνεται στα 3,00€ – 3,50€, ενώ τα λαμπάντε (5 βαθμών) διαπραγματεύονται στα 2,50€ – 2,65€.
Την ίδια ώρα ο παραδοσιακός 17λιτρος τενεκές απευθείας από το ελαιοτριβείο εκτιμάται ότι θα κινηθεί κοντά στα 60 με 70 ευρώ για τα νοικοκυριά, τιμή η οποία θα «κλειδώσει» οριστικά με την έναρξη της μαζικής έκθλιψης στα τέλη Οκτωβρίου.
Μεροκάματα-«φωτιά» έως 80 ευρώ απειλούν να εξανεμίσουν το εισόδημα
Η νέα σεζόν, λοιπόν, βρίσκει τον ελαιοκομικό κόσμο της Κρήτης σε στάση αναμονής, με βασικό στοίχημα τη θωράκιση της τιμής του προϊόντος και τη διατήρηση της ανταγωνιστικότητάς του απέναντι στις προκλήσεις της εσωτερικής και εξωτερικής αγοράς. Τα εργατικά που φθάνουν έως και 80€ το μεροκάματο για τους ξένους εργάτες «πνίγουν» τους παραγωγούς αφού όπως λένε αποτελούν «αφαίμαξη» του ελάχιστου εισοδήματος τους.
Σύμφωνα με τις επισημάνσεις του προέδρου του Συνεταιρισμού Εμπάρου, Γιώργου Περογιαννάκη, κορυφώνεται ο φόβος να μείνει αμάζευτο έως και το 40% της παραγωγής στα δέντρα.
Ο ίδιος που δίνει μια πιο αισιόδοξη εκτίμηση για τις τιμές, λίγο παραπάνω από τα 4€ μετά τις γιορτές χαρακτηρίζει ως το μεγάλο «αγκάθι» τα υπέρογκα έξοδα συγκομιδής. «Με δεδομένες αυτές τις τιμές, οι παραγωγοί αδυνατούν να ανταποκριθούν, καθώς τα έσοδα από την πώληση του προϊόντος κινδυνεύουν να εξανεμιστούν από το κόστος της μαζέματος. Αν δεν αποκλιμακωθούν τα εργατικά έξοδα, το τελικό αποτέλεσμα θα είναι καταστροφικό για την πλειοψηφία των αγροτών».
Συναγερμός και συντονισμένες δράσεις συνεταιρισμών
Μπροστά σε αυτό το αδιέξοδο, ο Συνεταιρισμός Εμπάρου, -που διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στην περιοχή πετυχαίνοντας διαχρονικά σημαντικές εμπορικές συμφωνίες και συγκρατώντας τις τιμές- αναλαμβάνει πρωτοβουλίες. Στο αμέσως επόμενο διάστημα προγραμματίζεται ευρεία συνάντηση όλων των συνεταιρισμών και των φορέων της ευρύτερης περιφέρειας. «Δεν θα τα πάρουν όλα οι εργάτες», υπογραμμίζει.
Βασικός στόχος είναι η διαμόρφωση μιας κοινής γραμμής και η άσκηση πίεσης ώστε να περιοριστούν τα ημερομίσθια (με μια τάση αποκλιμάκωσης στα 60€), προκειμένου να καταστεί βιώσιμη η συγκομιδή. Εάν δεν υπάρξει μείωση στο κόστος εργασίας, ο κίνδυνος να εγκαταλειφθούν οι ελαιώνες και να μείνουν πίσω αποκλειστικά «οι λαδιές», όπως λέει ο κ. Περογιαννάκης -χωρίς εισόδημα για τον παραγωγό- είναι πιο ορατός από ποτέ.
Παραγωγή και διεθνείς προοπτικές
Η πίεση στις τιμές οφείλεται στη σημαντική ανάκαμψη της φετινής σοδειάς. Η Ισπανία εμφανίζει τεράστια δυναμική με εκτιμήσεις κοντά στο 1,4 εκατομμύριο τόνους, ολοκληρώνοντας τη συγκομιδή της νωρίτερα (Ιανουάριο-Φεβρουάριο), ενώ η Ελλάδα ακολουθεί με μεγαλύτερη διάρκεια. Στην Κρήτη, η μέση παραγωγή εκτιμάται γύρω στους 80.000–100.000 τόνους, διπλάσια από πέρσι και σχεδόν τα 2/3 των δυνατοτήτων της Κρήτης που μπορεί να φτάσει έως τους 140.000–160.000 τόνους σε μια πολύ καλή χρονιά. Ωστόσο, όπως υπογραμμίζει ο κ. Καμπιτάκης, η ουσιαστική προστασία του εισοδήματος των Ελλήνων παραγωγών δεν κρίνεται μόνο στην ποσότητα της σοδειάς, αλλά κυρίως στις αποφάσεις των Βρυξελλών γύρω από τις εμπορικές συμφωνίες και την κατοχύρωση της ποιότητας έναντι των εισαγωγών χαμηλού κόστους.
Την ίδια αγωνία εκφράζει και ο γνωστός Μαλεβιζιώτης γεωπόνος Γιώργος Ανδρεαδάκης, που βλέπει το μεσαίο αγρότη να εξαφανίζεται. Ο ίδιος προχωρά σε δυσοίωνες προβλέψεις να καταλήξει η ελαιοκαλλιέργεια όπως η σουλτανίνα. Ο γνωστός γεωπόνος αναρωτιέται αν αξίζει να χαθούν 9 εκατομμύρια στρέμματα ελαιοκαλλιέργειας σε όλη την χώρα και 2.330.000 στην Κρήτη από τα οποία τα μισά καλλιεργούνται στο νομό Ηρακλείου
«Ευτυχώς η δακοκτονία πάει καλά»
Ικανοποιητική χαρακτηρίζεται η φετινή πορεία της δακοκτονίας στην Κρήτη, παρά τις προκλήσεις που δημιούργησαν οι καιρικές συνθήκες, σύμφωνα με τον Αντιπεριφερειάρχη Αγροτικής Οικονομίας, Σταύρο Τζεδάκη.
Όπως επισημαίνει ο κ. Τζεδάκης, παρόλο που ο καιρός ευνόησε την ανάπτυξη του δάκου σε ορισμένες περιοχές, η κατάσταση εξελίσσεται ομαλά. Οι έντονες πιέσεις της Περιφέρειας για την έγκαιρη διάθεση των φαρμάκων «έπιασαν τελικά τόπο», και αποφεύχθηκαν οι περσινές μεγάλες καθυστερήσεις κατά τις οποίες ο διαγωνισμός ήρθε με καθυστέρηση έως και τριών μηνών.
Έτσι, οι ψεκασμοί πραγματοποιούνται κανονικά, ανάλογα με τις τοπικές συνθήκες και τις βροχοπτώσεις. Ήδη σε πολλές περιοχές βρίσκεται σε εξέλιξη ο τέταρτος ψεκασμός.
«Οι υπηρεσίες μου λένε, πως ήμαστε καλά. Σε μεμονωμένες περιοχές υπάρχει έτσι μια έντονη δακοπροσβολή, αλλά όχι ιδιαίτερα προβλήματα», σημειώνει ο κ. Τζεδάκης.
Παρά τα όποια τοπικά προβλήματα το τελικό προϊόν διατηρεί υψηλή ποιότητα. Σύμφωνα με τον Αντιπεριφερειάρχη, η μεγάλη διέξοδος και ο μονόδρομος για το μέλλον της κρητικής ελαιοκαλλιέργειας είναι η έμφαση στην τυποποίηση.
Βασικός στόχος παραμένει η αύξηση του ποσοστού του τυποποιημένου κρητικού ελαιολάδου, η περαιτέρω αξιοποίηση της κατοχύρωσης της ονομασίας προέλευσης (ΠΓΕ Κρήτης) και η δυναμική προώθηση του προϊόντος στις αγορές, ενισχύοντας την προστιθέμενη αξία του για τους παραγωγούς.
Σταθερή στα 3 λεπτά το κιλό η εισφορά δακοκτονίας
Σταθερό παραμένει το τοπίο για τους ελαιοπαραγωγούς όσον αφορά την εισφορά δακοκτονίας, καθώς, σύμφωνα με τη νέα εγκύκλιο της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ), οι βασικές παράμετροι υπολογισμού για τη νέα περίοδο 2026-2027 κλείδωσαν στα περσινά επίπεδα.
Ειδικότερα, η εισφορά δακοκτονίας συνεχίζει να υπολογίζεται σε ποσοστό 2% επί της αξίας του παραγόμενου ελαιολάδου. Ως βάση αναφοράς λαμβάνεται η κατώτατη τιμή συγκέντρωσης για το ελαιόλαδο κατηγορίας Lampante (με ελεύθερη οξύτητα δύο βαθμών), η οποία καθορίστηκε στα 1.524 ευρώ ανά τόνο.
Με βάση αυτά τα δεδομένα, η τελική επιβάρυνση για τους παραγωγούς διαμορφώνεται η εισφορά παραμένει στα 0,030 ευρώ (1.524×2%) ανά κιλό ελαιολάδου.
Το ποσό αναφοράς των 1.524 ευρώ/τόνο προβλέπεται να μειώνεται κατά 36,70 ευρώ ανά τόνο για κάθε επιπλέον βαθμό οξύτητας.
Η ΠΡΩΤΗ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΝΤΥΠΗ ΦΩΝΗ ΤΟΥ ΜΑΛΕΒΙΖΙΟΥ
