Σε έλλειψη σκευάσματα για αναπνευστικές παθήσεις – Υψηλού κινδύνου για ασθενείς με αλλεργίες, αναπνευστικά και καρδιακά προβλήματα η υψηλή συγκέντρωση σκόνης στην ατμόσφαιρα
Μικρές, σταδιακές ανατιμήσεις σε μη συνταγογραφούμενα φάρμακα, απόρροια και του αυξημένου μεταφορικού κόστους και άμβλυνση του ήδη υφιστάμενου και χρόνιου προβλήματος των ελλείψεων επιφέρει ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή στην αγορά των φαρμάκων. Παρότι οι γεωπολιτικές εντάσεις των τελευταίων εβδομάδων δεν έχουν προκαλέσει γενικευμένη κρίση, οι δυσκολίες της εφοδιαστικής αλυσίδας και το υψηλό κόστος μεταφοράς έχουν οδηγήσει σε μικροαυξήσεις, οι οποίες αναμένονται προοδευτικά μεγαλύτερες, ακόμα και σε απλά, καθημερινά και δημοφιλή σκευάσματα όπως τα παυσίπονα.
Την ίδια ώρα, σημαντικές, σταθερές ελλείψεις καταγράφονται στα φαρμακεία του Ρεθύμνου σε φάρμακα για το αναπνευστικό σύστημα, καθώς και για χρόνιες παθήσεις, όπως ινσουλίνες και ψυχιατρικές φαρμακευτικές αγωγές, γεγονός που έχει επίσης εντατικοποιηθεί λόγω των έντονων συγκεντρώσεων σκόνης τον τελευταίο καιρό στην ατμόσφαιρα. Ευπαθείς ομάδες, άτομα με καρδιακά πρόβλημα, αλλεργίες και αναπνευστικές δυσκολίες βρίσκονται στο φάσμα που επηρεάζεται εντονότερα από αυτήν την μορφή ατμοσφαιρικής ρύπανσης, που μπορεί να προκαλέσει σημαντικές επιπλοκές.
Συνεπώς, η υψηλή ζήτηση αναπνευστικών σκευασμάτων έχει οδηγήσει και σε αναπόφευκτες ελλείψεις στα ράφια, με τους φαρμακοποιούς να βρίσκονται μονίμως τα τελευταία χρόνια σε διαδικασία διαχείρισης αποθεμάτων για συγκεκριμένα σκευάσματα στις αποθήκες τους. Παράλληλα, σε αυξημένη επιφυλακή βρίσκονται οι φαρμακοποιοί, λόγω του πολέμου, καθώς ορισμένες κατηγορίες φαρμάκων είναι πιο ευάλωτες σε ενδεχόμενες διαταραχές της εφοδιαστικής αλυσίδας, όπως για παράδειγμα εμβόλια και βιολογικά φάρμακα που απαιτούν ειδικές συνθήκες μεταφοράς, ή ακόμα και μικρή διάρκεια ζωής. Οι ελλείψεις δεν αποτελούν νέο φαινόμενο ούτε για το Ρέθυμνο, αλλά ούτε και για την υπόλοιπη χώρα, ο πόλεμος, επομένως, δεν αποτελεί τη βασική αιτία, αλλά λειτουργεί επιβαρυντικά, εντείνοντας τις ήδη υπάρχουσες πιέσεις, όπως εξήγησε μεταξύ άλλων μιλώντας στα «Ρεθεμνιώτικα νέα», ο Κωνσταντίνος Βαρδιάμπασης, πρόεδρος του Φαρμακευτικού Συλλόγου Ρεθύμνου.
«Μέσα στον τελευταίο μήνα, πήραν αύξηση τα γνωστά δισκία παρακεταμόλης, το πιο γνωστό παυσίπονο»
Σύμφωνα με τον κ. Βαρδιάμπαση, ο αντίκτυπος του πολέμου προς το παρόν στην αγορά του φαρμάκου δεν αφορά τόσο τις ελλείψεις, όσο τις ανατιμήσεις. «Όσον αφορά τα συνταγογραφούμενα φάρμακα, η κατάσταση είναι σταθερή στις τιμές, γιατί υπάρχει κρατική διατίμηση, αλλά όσον αφορά τα μη συνταγογραφούμενα φάρμακα, στα οποία είναι ελεύθερη η διατίμηση και καθορίζεται από τη φαρμακοβιομηχανία, υπάρχουν ήδη ανατιμήσεις, μικρές μεν, αλλά υπαρκτές δε. Για παράδειγμα, μέσα στον τελευταίο μήνα, πήραν αύξηση τα γνωστά δισκία παρακεταμόλης, το πιο γνωστό παυσίπονο, κατά 20 λεπτά το κουτάκι. Δεν μιλάμε για εξωπραγματικές αυξήσεις, αλλά βλέπουμε ανατιμήσεις». Επιπλέον, όπως σημείωσε ο κ. Βαρδιάμπασης, ανατιμήσεις έχουν καταγραφεί και στα παραφαρμακευτικά προϊόντα, όπως συμπληρώματα διατροφής και καλλυντικά, με την αγορά να βρίσκεται σε μία σχετική αναστάτωση. «Δυστυχώς και εδώ στα χρόνια μετά τα μνημόνια σε αυτές τις κατηγορίες παραφαρμακευτικών προϊόντων, έχουμε το υψηλότερο Φ.Π.Α.: στο 24%. Οπότε η όποια πολύ μικρή αύξηση πολλαπλασιάζεται εξαιτίας του πολύ υψηλού φόρου. Μία μικρή αύξηση στη χονδρική καταλήγει να είναι πολύ υψηλότερη στη λιανική εξαιτίας ακριβώς του υψηλού φόρου», ανέφερε. Αναφορικά με τις ελλείψεις τώρα, ο κ. Βαρδιάμπασης επεσήμανε μεταξύ άλλων: «Εμείς ήμασταν ούτως ή άλλως η τελευταία χώρα στην Ευρώπη στο κομμάτι της κάλυψης των ασθενών από πλευράς ελλείψεων, δηλαδή η χώρα με τις περισσότερες ελλείψεις έτσι και αλλιώς. Το φαινόμενο των ελλείψεων είναι κάτι που μας έχει επηρεάσει, είναι κάτι που όταν συμβαίνουν έκτακτα γεγονότα στο παγκόσμιο σκηνικό, εμείς είμαστε εκείνοι σαν κλάδος που είμαστε πιο ευάλωτοι». Όπως υπενθύμισε, την περίοδο του κορονοϊού, είχαν καταγραφεί σημαντικές ελλείψεις για παράδειγμα στην πενικιλίνη, καθώς έκλεισαν μεγάλα εργοστάσια παραγωγής πρώτων υλών στην Κίνα. «Οπότε σε μία κρίση, επειδή η χώρα μας εκ του νόμου έχει τα φθηνότερα φάρμακα στην Ευρωπαϊκή Ένωση, πλέον είμαστε και αυτοί που λαμβάνουν τις μικρότερες ποσότητες. Άρα όταν υπάρχει μία περιορισμένη παραγωγή πρώτων υλών, οι πιο ευάλωτοι είναι συνήθως και οι οικονομικά ασθενέστεροι και αυτοί που έχουν τα πιο ευάλωτα συστήματα υγείας, δηλαδή εμείς».
«Τα φάρμακα του αναπνευστικού είναι εκείνα που εξαιτίας της ζήτησης μας δυσκολεύουν αυτήν την περίοδο»
Ο κ. Βαρδιάμπασης επίσης δεν απέκλεισε την πιθανότητα, αν συνεχιστεί ο πόλεμος να υπάρξουν σοβαρές ελλείψεις σε συγκεκριμένες δραστικές ουσίες, κατά τον ίδιο τρόπο με την περίοδο του κόβιντ. «Αυτό το είχαμε ζήσει την περίοδο του κόβιντ με τις πενικιλίνες και επειδή μάλιστα δεν παραγόταν αμοξυκιλλίνη σε καμία χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, υπήρχε μία συζήτηση τότε για το πώς θα γίνει ο επαναπατρισμός των εργοστασίων εντός της Ε.Ε., για να έχουμε μεγαλύτερη αυτάρκεια και ανατιμήσεις. Όταν βομβαρδίζεται το εργοστάσιο πετροχημικών στη Σαουδική Αραβία, όπου παράγεται το 30% της παγκόσμιας παραγωγής χημικών, πολλά από τα οποία αξιοποιούνται και από τη φαρμακοβιομηχανία στα εργοστάσια, μιλάμε δηλαδή για διαλύτες, η κατάσταση του φαρμάκου γίνεται ακόμα πιο σύνθετη», τόνισε. Σε κάθε περίπτωση, σύμφωνα με τον κ. Βαρδιάμπαση, αυτήν την περίοδο υπάρχει μία σχετική ύφεση των λοιμώξεων, αλλά αν συνεχιστούν τα σκαμπανεβάσματα του καιρού, πιθανόν να υπάρξει νέα έξαρση και άρα αυξημένη ζήτηση στα σκευάσματα. «Τα φάρμακα του αναπνευστικού είναι εκείνα που εξαιτίας της ζήτησης μας δυσκολεύουν αυτήν την περίοδο και φυσικά πάντα και σταθερά, ελλείψεις έχουμε στα φάρμακα των χρόνιων παθήσεων, δηλαδή ινσουλίνες, ψυχιατρικά, αντιεπιληπτικά κ.λπ.», σημείωσε. Αναφορικά τώρα με τη σκόνη, ο κ. Βαρδιάμπασης σημείωσε: «Υπάρχει πρόβλημα, πραγματικά πρέπει να προσέχουν πάρα πολύ οι ασθενείς με τις αναπνευστικές παθήσεις, διότι το θέμα είναι ότι αυτή η σκόνη έχει ταξιδέψει εκατοντάδες χιλιόμετρα μέχρι να έρθει εδώ και μιλάμε για σκόνη πολύ λεπτού καταμερισμού, σε μορφή πούδρας, η οποία έχει βαθιά διεισδυτικότητα. Το μέγεθος των κόκκων μπορεί να εισέλθει και βαθύτερα στους βρόγχους και να προκαλέσει σοβαρά προβλήματα, οπότε όσοι ασθενείς έχουν χρόνια αναπνευστική πνευμονοπάθεια, άσθμα, άλλες αναπνευστικές παθήσεις, καρδιοπάθειες, αλλεργίες δερματολογικές και οφθαλμολογικές, θα πρέπει όσο γίνεται να αποφεύγουν τις μετακινήσεις και όσο είναι έξω να φορούν μάσκα».
Ασαφές πλαίσιο και γραφειοκρατικές αγκυλώσεις για τη διάθεση φαρμάκων υψηλού κόστους
Την ίδια ώρα, σημαντικά προβλήματα έχουν προκύψει και στο νέο σύστημα διανομής φαρμάκων υψηλού κόστους από τα φαρμακεία της γειτονιάς, μία νέα δράση του υπουργείου Υγείας που εκκίνησε τυπικά πριν από μερικούς μήνες. Στόχος της δράσης ήταν οι ασθενείς με χρόνιες και σοβαρές παθήσεις, να μπορούν να προμηθεύονται τα αναγκαία για αυτούς φάρμακα από τα ιδιωτικά και εύκολα προσβάσιμα φαρμακεία και όχι από τα κρατικά φαρμακεία του ΕΟΠΥΥ, όπου παρατηρούνταν συχνά καθυστερήσεις και η εξυπηρέτηση ήταν σπανίως, άμεση και αποτελεσματική. Ωστόσο το νέο σύστημα, πέρα από το γεγονός ότι λόγω γραφειοκρατικών αγκυλώσεων καθυστερεί τη διάθεση πολλών φαρμάκων στα τοπικά φαρμακεία, έχει καταστεί ιδιαίτερα απαιτητικό για ασθενείς που δεν είναι εξοικειωμένοι με την τεχνολογία. «Η κατάσταση είναι απογοητευτική, με πλήρη ευθύνη του Υπουργείου, διότι υπάρχουν ψηφιακά, γραφειοκρατικά εμπόδια καθώς η πρώτη αίσθηση που έχουμε αποκομίσει είναι ότι για να κάνει τη διαδικασία ο ασθενής, δεν μπορεί να τον βοηθήσει ο φαρμακοποιός, διότι απαιτούνται προσωπικά στοιχεία, όπως κωδικοί taxisnet, ΑΜΚΑ κ.λπ., οπότε είναι δύσκολη η διαδικασία για όλους τους ασθενείς που δεν έχουν ψηφιακές δεξιότητες», σημείωσε ο κ. Βαρδιάμπασης και έδωσε στη συνέχεια έμφαση στον σημαντικό ρόλο του φαρμακοποιού σε αυτήν τη διαδικασία. «Το να έχουν δίπλα τους, στη γειτονιά τους έναν φαρμακοποιό, που μπορεί άμεσα και με ασφάλεια και αξιοπιστία να τους δώσει αυτό το φάρμακο, είναι σημαντικό και πρέπει να το εκμεταλλευτούμε. Δεν βλέπουμε τον λόγο να μην μπορούν να διατεθούν με απλότητα και ευκολία όλα τα φάρμακα. Είναι τόσο ασαφές το πλαίσιο που έχω δει και εγώ προσωπικά ασθενείς στο φαρμακείο, που έρχονται με γραμμένους τους κωδικούς από τον λογιστή τους, γιατί οι ίδιοι δεν μπορούν να κάνουν τη διαδικασία. Τους βοηθάω στο φαρμακείο να την κάνουν και εν τέλει αφού περνάμε τα βήματα, βλέπουμε στο τέλος ότι το φάρμακο δεν έχει ενταχθεί ακόμα από ιδιωτικό φαρμακείο, γιατί δεν έχει ενταχθεί ακόμα στη λίστα ή δεν έχει περάσει την ηλεκτρονική προέγκριση. Μιλάμε για γραφειοκρατία που μπορώ να πω ότι είναι ντροπή για καρκινοπαθείς ασθενείς ή με σοβαρά αυτοάνοσα νοσήματα, να υποβάλλονται σε αυτές», κατέληξε.
