Μετά από δύο χρόνια έντονης προσπάθειας, αμέτρητες ώρες διαβάσματος, σημειώσεις, φροντιστήρια και συνεχή πίεση, οι μαθητές της Γ’ Λυκείου βρίσκονται πλέον στην τελική ευθεία των Πανελλαδικών εξετάσεων. Μια περίοδος απαιτητική, γεμάτη άγχος και αγωνία, όχι μόνο για τους ίδιους αλλά και για τις οικογένειές τους.
Στη φάση αυτή, οι περισσότεροι υποψήφιοι επικεντρώνονται αποκλειστικά στο διάβασμα, θεωρώντας ότι κάθε λεπτό ξεκούρασης είναι χαμένος χρόνος. Ωστόσο, υπάρχουν δύο παράγοντες που επηρεάζουν καθοριστικά την απόδοση, τη συγκέντρωση και τη διαύγεια του μαθητή και πολλές φορές υποτιμώνται: η σωστή διατροφή και ο ποιοτικός ύπνος.
Ο εγκέφαλος, όπως ακριβώς και το σώμα, χρειάζεται ενέργεια και ξεκούραση για να λειτουργήσει σωστά. Κατά τη διάρκεια του ύπνου πραγματοποιούνται πολύ σημαντικές λειτουργίες που σχετίζονται με τη μνήμη και την επεξεργασία των πληροφοριών. Οι πληροφορίες που αποκτήθηκαν μέσα στην ημέρα οργανώνονται και μεταφέρονται στη μακροπρόθεσμη μνήμη, βοηθώντας τον μαθητή να συγκρατεί καλύτερα όσα έχει διαβάσει.
Έρευνες έχουν δείξει ότι μαθητές που κοιμούνται επαρκώς και ποιοτικά αποδίδουν σημαντικά καλύτερα στις εξετάσεις σε σχέση με όσους στερούνται ύπνο. Ένας σταθερός ύπνος περίπου επτά ωρών βοηθά στη συγκέντρωση, στη μνήμη, στα αντανακλαστικά και στη σωστή διαχείριση του άγχους.
Για να είναι όμως ο ύπνος πραγματικά ποιοτικός, χρειάζεται προσοχή και στις συνήθειες πριν την κατάκλιση. Τα βαριά και λιπαρά γεύματα αργά το βράδυ επιβαρύνουν τον οργανισμό και δυσκολεύουν την ξεκούραση. Το βραδινό καλό είναι να καταναλώνεται αρκετές ώρες πριν τον ύπνο και, αν υπάρχει ανάγκη για κάτι ελαφρύ αργότερα, μπορούν να προτιμηθούν επιλογές όπως ένα γιαούρτι ή λίγα δημητριακά. Παράλληλα, η υπερβολική κατανάλωση καφέ ή ενεργειακών ποτών, ιδιαίτερα τις απογευματινές ώρες, επηρεάζει αρνητικά την ποιότητα του ύπνου, ακόμη κι αν ο μαθητής δεν το αντιλαμβάνεται άμεσα.
Εξίσου σημαντικό ρόλο παίζει και η διατροφή κατά τη διάρκεια της ημέρας. Ένα σωστό πρωινό συμβάλλει ουσιαστικά στη συγκέντρωση και στη διατήρηση της ενέργειας κατά τη διάρκεια του διαβάσματος αλλά και των εξετάσεων. Τροφές όπως ψωμί ολικής άλεσης, δημητριακά, γάλα, γιαούρτι, αυγά και φρούτα παρέχουν σταδιακή ενέργεια και βοηθούν τον οργανισμό να ανταποκρίνεται καλύτερα στις απαιτήσεις της ημέρας.
Αντίθετα, η υπερβολική κατανάλωση ζάχαρης ή πρόχειρων σνακ προσφέρει στιγμιαία ενέργεια, η οποία όμως μειώνεται γρήγορα, προκαλώντας κόπωση και πτώση της συγκέντρωσης. Για τον λόγο αυτό, τα φρούτα στην φυσική τους μορφή, οι ξηροί καρποί και οι πιο ισορροπημένες διατροφικές επιλογές βοηθούν περισσότερο έναν μαθητή που χρειάζεται σταθερή πνευματική απόδοση μέσα στη μέρα.
Ιδιαίτερα σημαντική είναι και η σωστή ενυδάτωση. Πολλές φορές οι μαθητές παραμελούν το νερό κατά τη διάρκεια του διαβάσματος ή ακόμη και την ώρα της εξέτασης. Κι όμως, ακόμη και μια ήπια αφυδάτωση μπορεί να προκαλέσει πονοκέφαλο, κόπωση, δυσκολία συγκέντρωσης και μειωμένη πνευματική απόδοση. Η συχνή κατανάλωση νερού μέσα στην ημέρα βοηθά τον οργανισμό να λειτουργεί καλύτερα και ενισχύει την εγρήγορση του μαθητή.
Οι Πανελλαδικές εξετάσεις είναι αναμφίβολα μια δύσκολη και απαιτητική διαδικασία. Όμως η επιτυχία δεν εξαρτάται μόνο από τις ώρες μελέτης. Η σωστή προετοιμασία περιλαμβάνει και τη φροντίδα του σώματος και του μυαλού. Η ισορροπημένη διατροφή, ο επαρκής ύπνος και η σωστή ξεκούραση δεν είναι πολυτέλεια αυτή την περίοδο· είναι απαραίτητα εργαλεία για να μπορέσει ο μαθητής να αποδώσει στο μέγιστο των δυνατοτήτων του.
Μετζάκης Μανώλης
Διευθυντής φροντιστηρίου ΚΥΚΛΟΣ στο Γάζι
