Σύμφωνα με το εορτολόγιο της 14ης Αυγούστου, δεν υπάρχει κάποιο ευρέως γνωστό όνομα που να γιορτάζει σήμερα. Η αυριανή ημέρα, ωστόσο, είναι αφιερωμένη σε μία από τις σημαντικότερες θεομητορικές εορτές της Ορθόδοξης Εκκλησίας, την Κοίμηση της Θεοτόκου.
Προεόρτια της Κοιμήσεως της Θεοτόκου
Οι πληροφορίες για τα γεγονότα της Κοίμησης δεν περιλαμβάνονται στην Καινή Διαθήκη. Η παράδοση της Εκκλησίας για το τέλος της επίγειας ζωής της Παναγίας διασώζεται μέσα από κείμενα και μαρτυρίες σημαντικών εκκλησιαστικών προσώπων, όπως ο Άγιος Ιωάννης ο Θεολόγος, ο Διονύσιος ο Αρεοπαγίτης, ο Μόδεστος Ιεροσολύμων, ο Ανδρέας Κρήτης, ο Γερμανός Κωνσταντινουπόλεως και ο Ιωάννης Δαμασκηνός. Σημαντική θέση έχουν επίσης τα τροπάρια και οι ύμνοι της ορθόδοξης εκκλησιαστικής υμνολογίας.
Η παράδοση για την Κοίμηση της Παναγίας
Κατά την παράδοση, η Θεοτόκος μοίρασε τα υπάρχοντά της σε δύο χήρες που κατοικούσαν στη γειτονιά της και περίμενε την ώρα της αναχώρησής της από τον επίγειο κόσμο.
Εκείνη την περίοδο οι Απόστολοι βρίσκονταν σε διαφορετικά μέρη, καθώς είχαν αναλάβει να κηρύξουν το Ευαγγέλιο σε ολόκληρο τον κόσμο. Ωστόσο, σύμφωνα με την παράδοση, μια νεφέλη τους μετέφερε θαυματουργικά στα Ιεροσόλυμα, ώστε να βρεθούν κοντά στην Παναγία. Μοναδικός απόντας ήταν ο Απόστολος Θωμάς.
Η Κοίμηση της Θεοτόκου τοποθετείται στο σπίτι του Ευαγγελιστή Ιωάννη, όπου διέμενε η μητέρα του Ιησού Χριστού. Μετά την κοίμησή της, οι Απόστολοι ανέλαβαν να μεταφέρουν το νεκροκρέβατό της στον Κήπο της Γεθσημανής, όπου και την έθαψαν.
Η παράδοση αναφέρει ότι κατά τη διάρκεια της πομπής κάποιοι φανατικοί Ιουδαίοι επιχείρησαν να ανατρέψουν το νεκροκρέβατο. Σύμφωνα με τη διήγηση, τιμωρήθηκαν θαυματουργικά, ενώ ένας από αυτούς κατάφερε να αγγίξει το νεκροκρέβατο και υπέστη ακρωτηριασμό των χεριών του.
Η μετάσταση της Θεοτόκου
Ο Απόστολος Θωμάς δεν είχε προλάβει την κηδεία της Παναγίας. Όταν έφτασε στα Ιεροσόλυμα τρεις ημέρες αργότερα, ζήτησε να επισκεφθεί τον τάφο της. Εκεί, σύμφωνα με την παράδοση, οι Απόστολοι διαπίστωσαν ότι δεν υπήρχε το σώμα της Θεοτόκου και είχαν απομείνει μόνο τα εντάφια.
Το γεγονός αυτό συνδέθηκε με την ανάσταση και τη μετάσταση της Παναγίας, όπως αυτή αποτυπώνεται στην ορθόδοξη παράδοση. Στον τόπο όπου, σύμφωνα με την παράδοση, βρισκόταν ο τάφος της Θεοτόκου, χτίστηκε ναός που αποδίδεται στην Αγία Ελένη.
Μετά την καταστροφή του αρχικού ναού, ο Βυζαντινός αυτοκράτορας Μαρκιανός και η σύζυγός του Πουλχερία φέρονται να οικοδόμησαν νέο ναό, ο οποίος συνδέεται με την παράδοση της Κοιμήσεως της Θεοτόκου.
Αρχικά, η εορτή της Κοιμήσεως της Θεοτόκου εορταζόταν στις 13 Αυγούστου. Από το 460 καθιερώθηκε η 15η Αυγούστου ως ημέρα εορτασμού, ημερομηνία που παραμένει μέχρι σήμερα μία από τις σημαντικότερες ημέρες του Ορθόδοξου εορτολογίου.
