Πολύτιμους ψηφιακούς βοηθούς στην υπηρεσία ανθρώπων που έχουν ανάγκη δημιούργησε το Τμήμα Φιλολογίας του Πανεπιστήμιου Κρήτης. Η συνεργασία γίνεται με επίσημες οργανώσεις ασθενών για σκλήρυνση κατά πλάκας, καρκινοπαθείς και την σπάνια νόσο BPAN. Πίσω από αυτή τη σημαντική προσπάθεια βρίσκονται δυο άνθρωποι.
Της Κορίνας Καφετζοπούλου
Ο Καθηγητής Υπολογιστικής Γλωσσολογίας, Τμήμα Φιλολογίας Πανεπιστημίου Κρήτης, Στέργιος Χατζηκυριακίδης καθώς και ο απόφοιτος Τμήματος Φιλολογίας Πανεπιστημίου Κρήτης με μεταπτυχιακό στη Γλωσσολογία (ΠΚ), Δημήτρης Παπαδάκης. Μαζί ίδρυσαν την εταιρεία με τον εύστοχο τίτλο Simasia AI. Τι είναι λοιπόν αυτή η εταιρεία; Τι σημαίνει ανθρωποκεντρική Τεχνητή Νοημοσύνη, πώς οι φιλόλογοι έχουν σχέση με τις μηχανές και κυριότερο ποια είναι αυτά τα σημαντικά εργαλεία; Μπορεί κάποιος να τα εμπιστευτεί, τι πληροφορίες παρέχουν; Σε όλα αυτά απαντά στη Φ.Μ. ο κ. Στέργιος Χατζηκυριακίδης σε μια άκρως διαφωτιστική συνέντευξη.
Τι ακριβώς είναι η SimasiaAI και με ποια απλά λόγια θα την περιγράφατε σε έναν πολίτη;
Η SimasiaAI είναι μια μικρή ελληνική εταιρεία που φτιάχνει εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης για χώρους στους οποίους η ακρίβεια μετράει και το λάθος κοστίζει: υγεία, δικαιώματα, εκπαίδευση, ορολογία, δημόσια διοίκηση μεταξύ άλλων. Αν και δεν είναι η μόνη μας δραστηριότητα, αυτή τη στιγμή επικεντρωνόμαστε κυρίως στους ψηφιακούς βοηθούς. Στα συστήματα που φτιάχνουμε η τεχνητή νοημοσύνη προτείνει, ένας μηχανισμός κανόνων εγκεκριμένων από ειδικούς ελέγχει με βάση τις πηγές, και μετά ο ψηφιακός βοηθός απαντά. Ό,τι δεν περνά αυτόν τον ελεγκτικό μηχανισμό, δεν φτάνει στον χρήστη. Με δυο λόγια: τεχνητή νοημοσύνη που έχει μηχανισμό ελέγχου για την ακρίβειά της.
Ποια ήταν η αφορμή και ποιος ο βασικός σκοπός πίσω από τη δημιουργία της από έναν καθηγητή και έναν απόφοιτο του Τμήματος Φιλολογίας;
Ξεκινήσαμε από το εργαστήριο υπολογιστικής γλωσσολογίας του Πανεπιστημίου Κρήτης. Το ερώτημα ήταν απλό: γιατί η γνώση μας για τη γλώσσα και τα γλωσσικά μοντέλα να μένει στις δημοσιεύσεις; Θέλαμε αξιόπιστα εργαλεία για πραγματικές ανάγκες, από την ενημέρωση ενός ασθενούς μέχρι την προετοιμασία ενός μαθήματος.
Τι σημαίνει στην πράξη ο όρος «ανθρωποκεντρική Τεχνητή Νοημοσύνη» στον τρόπο που λειτουργεί η πλατφόρμα;
Σχεδιάζουμε ψηφιακούς βοηθούς για ανθρώπους που μπορεί να είναι κουρασμένοι ή φοβισμένοι. Η Μυρτώ, ο ψηφιακός βοηθός που σχεδιάσαμε για το Κέντρο Καθοδήγησης Καρκινοπαθών, απαντά μόνο από εγκεκριμένο υλικό, δείχνει την πηγή και, σε ασαφή ερώτηση, ζητά διευκρίνιση αντί να μαντεύει. Δεν δίνει ιατρικές συστάσεις και, αν αντιληφθεί, όπως το έχουμε προγραμματίσει, ότι υπάρχει ψυχική δυσφορία, ή ακόμα περισσότερο, μια στιγμή κρίσης, παραπέμπει σε άνθρωπο. Το σύστημα έχει επίσης φωνητική υποστήριξη για άτομα που αδυνατούν ή τους είναι δύσκολο να πληκτρολογήσουν.
Πώς αξιοποιείται η γλώσσα ως αντικείμενο υπολογιστικής μελέτης για να εξυπηρετηθούν άνθρωποι που αναζητούν έγκυρη ενημέρωση;
Οι άνθρωποι γράφουν βιαστικά, ελλιπώς, ανορθόγραφα, συχνά με λατινικούς χαρακτήρες. Πρέπει να καταλάβουμε τι ρωτά πραγματικά ο χρήστης και να ελέγξουμε τι ακριβώς ισχυρίζεται η απάντηση. Αν π.χ. η εγκεκριμένη πηγή (ας πούμε ο νόμος, ή μια ερμηνευτική εγκύκλιος) προβλέπει μια παροχή για καρκινοπαθείς μόνο υπό προϋποθέσεις, το «τη δικαιούστε» είναι λάθος, όσο φυσικό κι αν ακούγεται.
Πώς προέκυψαν οι τρεις συνεργασίες με οργανώσεις ασθενών και ποιος είναι ο ακριβής ρόλος των ισάριθμων ψηφιακών βοηθών που δημιουργήθηκαν;
Για την Πανελλήνια Ομοσπονδία Ατόμων με Σκλήρυνση κατά Πλάκας φτιάξαμε το ΣΚΠ-i, που ενημερώνει για τη νόσο, δικαιώματα και υπηρεσίες. Το BPAN Companion του Συλλόγου «Ήρωες της BPAN» δίνει τεκμηριωμένη ενημέρωση για μια σπάνια, εκ γενετής νόσο του νευρικού συστήματος και δημιουργεί μικρά εικονογραφημένα παραμύθια για τα παιδιά με BPAN και τους φροντιστές τους. Η Μυρτώ του Κέντρου Καθοδήγησης Καρκινοπαθών (Κάπα3) ενημερώνει για δικαιώματα και παροχές για συνανθρώπους μας με βίωμα καρκίνου, χωρίς να κάνει ιατρικές συστάσεις. Είναι έτοιμη, ελεγμένη με την κλινική ομάδα, και θα βγει δημόσια σύντομα.
Με δεδομένο ότι η ίδρυση έγινε πριν από λιγότερο από έναν χρόνο, ποια είναι τα κυριότερα οφέλη αλλά και οι προκλήσεις που έχετε αντιμετωπίσει μέχρι σήμερα;
Οργανώσεις κοινωνικής ωφέλειας με λίγο προσωπικό μπορούν πλέον να δίνουν ενημέρωση με πηγές, σε πολλές γλώσσες, όλο το εικοσιτετράωρο. Και η ποιότητα μετριέται: στη Μυρτώ, οι απαντήσεις σε 84 ερωτήσεις του καταλόγου εγκρίθηκαν χωρίς καμία διόρθωση. Οι δυσκολίες: νομοθεσία διάσπαρτη που αλλάζει συνεχώς, αλλά και η χρηματοδότηση. Ενθαρρυντικό είναι ότι το TermGuard, ένα εργαλείο που αναπτύξαμε για την μετάφραση ορολογίας, επιλέχθηκε για χρηματοδότηση στην ευρωπαϊκή πρόσκληση AI-on-Demand.
Στη συνείδηση του μέσου πολίτη, η Τεχνητή Νοημοσύνη είναι αποκλειστικά υπόθεση προγραμματιστών και μηχανικών πληροφορικής. Πόσο εύκολο ή δύσκολο είναι να γίνει αντιληπτό στην κοινή γνώμη ότι πίσω από τις λέξεις, τη δομή και την «ανθρώπινη» φωνή μιας μηχανής βρίσκονται τελικά οι φιλόλογοι;
Η υπολογιστική γλωσσολογία είναι κλάδος με ιστορία δεκαετιών: φτιάχνουμε συστήματα που επεξεργάζονται τη γλώσσα, και αυτό είναι αποτέλεσμα ερευνητικής δουλειάς στη γλωσσολογία, την πληροφορική και τη μηχανική υπολογιστών μαζί. Τα μεγάλα γλωσσικά μοντέλα (ΜΓΜ) όπως το ChatGPT και το Gemini είναι, άλλωστε, μοντέλα της ανθρώπινης γλώσσας. Αν κάποιος γράψει «δεν αντέχω άλλο», ένα σύστημα που απλώς απαριθμεί δικαιολογητικά έχει χάσει το νόημα της συζήτησης. Για να απαντήσει σωστά, χρειάζεται γνώση τόσο του πώς λειτουργεί ο ανθρώπινος διάλογος όσο και του πώς αυτός θα κωδικοποιηθεί σε ένα υλοποιήσιμο υπολογιστικό σύστημα. Αυτή είναι δουλειά του υπολογιστικού γλωσσολόγου.
Τρεις ψηφιακοί βοηθοί για ανθρώπους που τους χρειάζονται
Τα τρία αυτά έργα που ακολουθούν είναι ένα παράδειγμα του τι μπορεί να προσφέρει η γλωσσολογική έρευνα του Πανεπιστημίου Κρήτης έξω από το Πανεπιστήμιο: επιστροφή της επιστήμης στις κοινότητες και τους ανθρώπους που τη χρειάζονται. Τεχνητή Νοημοσύνη από τον Άνθρωπο για τον Συνάνθρωπο.
ΣΚΠ-i: ενημέρωση για τη Σκλήρυνση κατά Πλάκας, όλο το εικοσιτετράωρο Με την Πανελλήνια Ομοσπονδία Ατόμων με Σκλήρυνση κατά Πλάκας (ΠΟΑμΣΚΠ)
Η ΠΟΑμΣΚΠ παρουσίασε το νέο της Digital Hub, στην «καρδιά» του οποίου βρίσκεται το ΣΚΠ-i, το πρώτο chatbot τεχνητής νοημοσύνης της Ομοσπονδίας, δημιουργημένο από τη SimasiaAI. Ένα άτομο με ΣΚΠ μπορεί οποιαδήποτε στιγμή να ρωτήσει για τη νόσο, την καθημερινή διαχείρισή της, τα δικαιώματά του και τις υπηρεσίες της Ομοσπονδίας, και να λάβει τεκμηριωμένη απάντηση, βασισμένη σε επιστημονικές πηγές, χωρίς να περιμένει ώρες γραφείου ή να ψάχνει σε διάσπαρτες ιστοσελίδες με αμφίβολο περιεχόμενο. Το ΣΚΠ-i δεν υποκαθιστά τον θεράποντα ιατρό ούτε παρέχει ιατρική γνωμάτευση. Λειτουργεί ως εργαλείο έγκυρης ενημέρωσης βασισμένο στις πηγές και τη μακρόχρονη εμπειρία της ΠΟΑμΣΚΠ, ενισχύοντας την αυτοδιαχείριση της νόσου και την ενεργό συμμετοχή των ασθενών στις αποφάσεις για την υγεία τους.
Μυρτώ: μια ψηφιακή πλοηγός για άτομα με βίωμα καρκίνου Με το Κέντρο Καθοδήγησης Καρκινοπαθών (Κάπα3)
Ένας ασθενής με καρκίνο δεν ανησυχεί μόνο για την υγεία του: αναμονές στον ΕΟΠΥΥ για φάρμακα, κόστος συνταγών και εξοπλισμού, μετακινήσεις από την περιφέρεια για θεραπεία, γραφειοκρατία σε ΚΕΠΑ και κοινωνικές υπηρεσίες για σύνταξη αναπηρίας, και σχεδόν καθόλου ψυχολογική υποστήριξη για ασθενείς και φροντιστές. Το Κάπα3, μη κερδοσκοπικός οργανισμός που ιδρύθηκε το 2020 από ανθρώπους που έζησαν το πρόβλημα, συγκεντρώνει αυτή τη σύνθετη και συνεχώς μεταβαλλόμενη πληροφορία και, μέσω του προγράμματος «Προσωπικός Βοηθός», έχει εξυπηρετήσει περίπου 7.000 ανθρώπους σε όλη την Ελλάδα. Το 2026 το Κάπα3 συνεργάστηκε με τη SimasiaAI για τη δημιουργία της Μυρτώς, με ιδρυτικό χορηγό το Κοινωφελές Ίδρυμα ΤΙΜΑ. Το Κάπα3 έφερε τη γνώση για το πού βρίσκεται η διασκορπισμένη πληροφορία (ΦΕΚ, εγκύκλιοι, οδηγίες φορέων), αλλά και για τα σημάδια στη γλώσσα ενός ασθενούς που δεν ξέρει τι να ρωτήσει, που χάνει μια παροχή ή, ακόμα σοβαρότερο, που σκέφτεται να διακόψει τη θεραπεία ή μοιάζει να έχει φτάσει σε ένα ακραίο ψυχικό όριο. Εμείς φέραμε τη γλωσσολογική και τεχνική γνώση: το πότε τίθεται μια διευκρινιστική ερώτηση, την αναγνώριση συναισθήματος και την κατάλληλη υφολογική ανταπόκριση, τη σήμανση περιπτώσεων που χρειάζονται άμεση ανθρώπινη παρέμβαση, αλλά και τα αυστηρά όρια στις απαντήσεις, τη συμπεριληπτική γλώσσα και την πλήρη προσβασιμότητα για άτομα με αναπηρίες. Η Μυρτώ δεν απαντάει όταν δεν έχει έγκυρη πληροφόρηση, παραπέμπει σε ανθρώπινη επαφή όταν απαιτείται και πολλαπλασιάζει την εμβέλεια του Κάπα3. Σύντομα θα είναι διαθέσιμη σε ασθενείς, φροντιστές, επαγγελματίες υγείας και κάθε ενδιαφερόμενο.
simasiaai.gr/news/myrto-ai-cancer-support
BPAN Companion: καθοδήγηση για μια εξαιρετικά σπάνια νόσο Με τον Σύλλογο «Ήρωες της BPAN»
Η BPAN είναι μία εξαιρετικά σπάνια νευροεκφυλιστική νόσος, με μόλις τρεις καταγεγραμμένες περιπτώσεις στην Ελλάδα. Για τον Σύλλογο «Ήρωες της BPAN» αναπτύξαμε pro bono το BPAN Companion, έναν βοηθό που απαντά σε ερωτήσεις για τη νόσο βασιζόμενος στο υλικό του Συλλόγου, σε επίσημες κλινικές οδηγίες και σε υλικό αντίστοιχων οργανισμών διεθνώς, πάντα με παραπομπές. Είναι πολύγλωσσο (πάνω από 60 γλώσσες), δέχεται φωνητικές ερωτήσεις και δημιουργεί εξατομικευμένα εικονογραφημένα παραμύθια για τα παιδιά (με θέματα εντελώς φανταστικά αλλά και για οποιαδήποτε πρόκληση μπορεί να αντιμετωπίζουν μέσα στη μέρα). Οι απαντήσεις του δεν αντικαθιστούν σε καμία περίπτωση ιατρική γνωμάτευση, αλλά αποτελούν ένα πολύτιμο εργαλείο ενημέρωσης για γονείς, φροντιστές και το ευρύ κοινό.
ΠΡΩΤΗ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΦΩΝΗ ΤΟΥ ΜΑΛΕΒΙΖΙΟΥ
Προσθήκη του fonimaleviziou.gr στην Google
