«Το σπερνό του Άι Λια μπαίνει το λάδι στην ελιά” και “Τ’ Άι Λια το βράδυ μπαίνει στην ελιά το λάδι». Αυτό έλεγαν παλιότερα και πίστευαν οι Κρητικοί και συγκεκριμένα οι ελαιοπαραγωγοί θεωρώντας σημαντική τη γιορτή του Προφήτη Ηλία για την παραγωγή τους.
Οι άνθρωποι εδώ και αιώνες είχαν την ανάγκη να αναζητούν και να βρίσκουν διάφορες υπερφυσικές δυνάμεις στις οποίες απέδιδαν πράγματα που κανονικά είναι αποτέλεσμα φυσικής διαδικασίας. Αυτό έκαναν και με τις ελιές.
Η πιο συνηθισμένη πρακτική , όπως την περιγράφει ο δημοσιογράφος και συγγραφέας Νίκος Ψιλάκης στο βιβλίο του «Λαϊκές Τελετουργίες στην Κρήτη», μας είναι γνωστή από την επαρχία Μαλεβιζίου.
Τα ξημερώματα της 20ης Ιουλίου οι ελαιοκαλλιεργητές πήγαιναν στα λιόφυτα τους και πριν ανατείλει ο ήλιος «πέτρωναν» το λάδι.
Η τελετουργία αυτή δεν ήταν τίποτα άλλο από το να πάρουν πέτρες και να τις βάλουν στον κορμό των δέντρων τους. Σε κάθε κορμό τοποθετούσαν από μια πέτρα, συνήθως πάνω στη διχάλα η σε όποιο σημείο του κορμού μπορούσε να σταθεί. Έτσι πίστευαν με τρόπο μαγικό πως η πέτρα μπορούσε να κρατήσει το λάδι στον καρπό της ελιάς.
Η εντυπωσιακή αυτή τελετουργία διατηρήθηκε στο Μαλεβίζι μέχρι το Β Παγκόσμιο Πόλεμο και δεν είναι λίγοι οι ηλικιωμένοι που τη θυμούνται ως παιδικό βίωμα, μας λέει ο Νίκος Ψιλάκης.
Ελένη Βασιλάκη
