Για πρώτη φορά στοχευμένα συγκεντρώνονται στοιχεία και μαρτυρίες για την ένταξη στον Εθνικό Ευρετήριο Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς
Το πόσο σημαντική είναι μια έρευνα αποδεικνύεται συνήθως από το πόσο πολύ εκπλήσσει τους γνωρίζοντες του αντικειμένου που ερευνάται.
Κι αυτή την περίοδο το Μαλεβίζι βρίσκεται στη διαδρομή μιας σημαντικής έρευνας που για πρώτη φορά καταγράφει τις μαρτυρίες σημαντικών ανθρώπων της Τέχνης και του Πολιτισμού, με μοναδικό αντικείμενο την ιστορία του “Μαλεβιώτη”, όχι μόνο ως χορού, αλλά και ως μουσικού σκοπού σε συνδυασμό με τις παραδοσιακές φορεσιές.
Η έρευνα γίνεται με πρωτοβουλία του δήμου Μαλεβιζίου, προκειμένου ο “Μαλεβιζιώτης”, αυτός ο πυρρίχιος χορός που είναι σαν σκηνή πολέμου, που εκτός από τη δυναμική συνδυάζει και την αρχοντιά, να εγγραφεί στο Εθνικό Ευρετήριο Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομίας.
Η ενέργεια αυτή είναι βαρύνουσα για πολλούς λόγους ιστορίας και πολιτισμού, για να μην χαθεί η μνήμη. Για να καταγράψει τις μαρτυρίες των παλαιότερων, τη ζωντανή ιστορία και για να αποτελέσει τη συνέχεια των επόμενων γενιών.
Είναι απόλυτα ξεκάθαρο ότι ο δήμος Μαλεβιζίου δεν έχει καμία πρόθεση να οικειοποιηθεί αυτόν τον κρητικό χορό.
Ο σκοπός είναι να καταγραφεί η μοναδική του πορεία αλλά και η εξέλιξή του και να γίνει μέρος της πολιτιστικής μας κληρονομιάς με τον πιο επίσημο τρόπο.
Στη συνέχεια να εγγραφεί στον κατάλογο της Unesco, για να ταξιδέψει στα πέρατα της γης.
Οι δύο ερευνήτριες που βρέθηκαν στην περιοχή για αυτό το λόγο τις προηγούμενες ημέρες, μέσα σε έξι ημέρες, κατέγραψαν περισσότερες από 50 μαρτυρίες, γραπτά, ηχητικά και με βίντεο, προκειμένου να τεκμηριώσουν το φάκελο που θα υποβληθεί από τον δήμο Μαλεβιζίου, στο υπουργείο Πολιτισμού.
Οι κυρίες Μυρεύη Νάσιου, πολιτική επιστήμονας, σύμβουλος διαχείρισης πολιτιστικής κληρονομιάς, υποψήφια διδάκτωρ Παν/μιου Πειραιά και η Βασιλική Παπαδοπούλου, αρχαιολόγος, σύμβουλος διαχείρισης πολιτιστικής κληρονομιάς, επισκέφθηκαν πολλές περιοχές της επαρχίας Μαλεβιζίου.
Συνομίλησαν με λυράρηδες, χορευτές, εμπειροτέχνες μουσικούς, οργανοπαίχτες και ανθρώπους που ασχολούνται με τις παραδοσιακές στολές. Επισκέφθηκαν τον Κρουσώνα, τις Κορφές, τη Δαμάστα, το Φόδελε, το Γάζι, την Τύλισο, τη Ροδιά, το Καβροχώρι όπως και τις ευρύτερες περιοχές της επαρχίας Μαλεβιζίου, όπως τις Ασίτες και τον Άγιο Μύρωνα. Μιλώντας στη “Φωνή του Μαλεβιζίου” αναφέρθηκαν στη στόχευση της έρευνας και τα επόμενα βήματά της. Επίσης, τόνισαν πως εντυπωσιάστηκαν από το πάθος των συνομιλούντων και τις γνώσεις τους.
Όπως εξήγησαν οι συνεντεύξεις είναι ένα σημείο της έρευνας.
Ήδη από τη Βικελαία Βιβλιοθήκη έχει συγκεντρωθεί πλούσιο υλικό ενώ η έρευνα θα κλείσει τις επόμενες ημέρες, και με την κοινοποίηση ενός δομημένου ερωτηματολογίου, που θα απαντηθεί διαδικτυακά, και δεν θα αφορά μόνο τον κύκλο του νησιού. Στόχος του ερωτηματολογίου θα είναι να καταγραφεί η απήχηση του Μαλεβιζιώτη στα μέρη της χώρας ακόμα και του εξωτερικού.
Ο φάκελος του δήμου Μαλεβιζίου που ήδη έχει πάρει το πράσινο φως, κατόπιν της θετικής αξιολόγησης του υπουργείου Πολιτισμού για το πρώτο στάδιο υποβολής της πρότασης του Δήμου για την ένταξη του Μαλεβιζιώτη χορού και μουσικού σκοπού στο Εθνικό Ευρετήριο Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς, πρέπει να έχει υποβληθεί μέχρι τις 30 Ιουνίου για να περάσει στη β’ φάση.
Όπως τόνισαν οι ερευνήτριες σκοπός της έρευνας είναι να καταγράψει την ιστορία του χορού, που έχει αρχαίες ρίζες και πως έχει επηρεάσει τη ζωή και την κουλτούρα των κατοίκων στο πέρασμα των αιώνων.
Από πού ξεκίνησε; Πότε; Χορεύεται με τα ίδια βήματα παντού; Συναντάται παντού με την ίδια ονομασία; Υπάρχουν διαφοροποιήσεις ως προς την μελωδία ή τις παραδοσιακές στολές; Είναι ελάχιστα από τα ερωτήματα στα οποία θα απαντήσει τεκμηριωμένα η ενδελεχής έρευνα.
«Η έρευνα που κάνουμε σκοπό έχει να αναδείξει τον “Μαλεβιζιώτη”. Εκτός από τη βιβλιογραφία ιδιαίτερα σημαντική είναι για εμάς η προφορική μαρτυρία που θα έρθει να συμπληρώσει ή να ταυτοποιήσει τα γραφόμενα. Όλοι οι συνεντευξιαζόμενοι μάς μετέφεραν τις γνώσεις αλλά και τις μνήμες τους. Ό,τι οι ίδιοι ήξεραν ή αυτά που έμαθαν από τους παλαιότερους. Ένα εντυπωσιακό στοιχείο για εμάς είναι ότι ο “Μαλεβιζιώτης” χαρακτηρίζει την ταυτότητά τους. Δε θα μπορούσαν να φανταστούν τη ζωή τους χωρίς να χορεύουν και να τραγουδούν αυτόν τον σκοπό», σημείωσαν μιλώντας στη “Φωνή του Μαλεβιζίου”, οι δύο ερευνήτριες.
«Ακούγοντας τις μαρτυρίες άρχισα να ερευνώ ξανά»
Τη σημαντικότητα της έρευνας την αποδεικνύει ένας άνθρωπος της μουσικής με μια απλή διαπίστωση. Η μαέστρος Εύα Κουτσογιαννάκη που με την ιδιότητα της εντεταλμένης συμβούλου Πολιτισμού, συνόδευσε τις ερευνήτριες σε ορισμένες από τις επισκέψεις τους. Δεν έκρυψε τον ενθουσιασμό της καθώς αποδείχθηκε ότι το βιβλίο της μουσικής είναι ανεξάντλητο.
«Υπήρχαν στοιχεία που άκουσα για πρώτη φορά και ξεκίνησα να τα ερευνώ. Νομίζω ότι αυτό είναι το ένα πολύ βασικό στοιχείο της καταγραφής. Θα προκύψουν και θα αποτυπωθούν για πρώτη φορά μαρτυρίες που θα μας εκπλήξουν και θα μας αποδείξουν ότι δεν τα γνωρίζουμε όλα. Αυτό ακριβώς προσπαθεί να κάνει η ενδελεχής έρευνα. Να καταγράψει τη μνήμη. Προσπαθήσαμε κάθε περιοχή του Μαλεβιζίου να δώσει το στίγμα της και να συμπληρώσει τη σημαντική προσπάθεια που είναι σε εξέλιξη. Αναμένουμε με ιδιαίτερο ενδιαφέρον τα στοιχεία που θα συλλεγούν και από τη διαδικτυακή έρευνα», σημείωσε η κυρία Κουτσογιαννάκη.
Η άυλη Πολιτιστική Κληρονομιά είναι η Ελλάδα
Πίσω από τον όρο, “άυλη πολιτιστική κληρονομιά”, αποκαλύπτεται ο πολιτισμός των απλών ανθρώπων, ο πολιτισμός της καθημερινότητας: εθιμικές επιτελέσεις, γνώσεις, πρακτικές, παραδόσεις που συχνά είναι πολύ βαθιά ριζωμένες στον χρόνο, καθορίζοντας όμως ακόμα και σήμερα τη συλλογική μας μνήμη και ταυτότητα, την ατομική και συλλογική μας αυτογνωσία.
Σκοπός είναι μαζί με τις κοινότητες φορέων της άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς και τη συνδρομή των ειδικών, είναινα καταγράφει και κυρίως να διαφυλαχθείκαινα αναδειχθεί ο συγκλονιστικός πλούτος ζωντανών και παλλόμενων άυλων πολιτιστικών παραδόσεων της πατρίδας μας: από τα βήματα του ιδιαίτερου τσακώνικου χορού ως την τέχνη της ξυλοναυπηγικής• από την αμεσότητα της ερμηνείας του ηπειρώτικου πολυφωνικού τραγουδιού ως τον ανυπόταχτο χαρακτήρα του Καραγκιόζη• από τον ανθρώπινο μόχθο που διαμόρφωσε το αγροτικό τοπίο ως τα αρχέγονα εθιμικά δρώμενα για την καλοχρονιά και την ευκαρπία της γης.
Το Εθνικό Ευρετήριο Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της Ελλάδας, φιλοδοξεί να αποτελέσει μια έγκυρη και επικαιροποιημένη εικόνα της άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς της Ελλάδας το οποίο συμπληρώνεται και ανανεώνεται σε τακτά χρονικά διαστήματα από την ίδια την κοινότητα φορέων σε συνεργασία με τη Διεύθυνση Νεώτερου Πολιτιστικού Αποθέματος και Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς του ΥΠΠΟΑ και με τη συνδρομή της Εθνικής Επιστημονικής .
Από την Κρήτη, στο Εθνικό Ευρετήριο έχουν εγγραφεί οι:
Η υφαντική τέχνη και η διαφύλαξή της στα Αστερούσια Κρήτης |2018
Τα άγρια βρώσιμα χόρτα της Κρήτης- Εθνοβοτανικές Πρακτικές |2018
Στειακός Πηδηχτός Χορός |2018
Ο πολιτισμός της ελιάς και του ελαιόλαδου | 2019
H αγροδιατροφική παράδοση του χαρουπιού στην Κρήτη | 2019
Πρακτικές Διαχείρισης του Νερού στο Οροπέδιο Λασιθίου Κρήτης. Η τεχνογνωσία των αντλητικών ανεμόμυλων | 2020
Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα ΦΩΝΗ ΤΟΥ ΜΑΛΕΒΙΖΙΟΥ
Προσθήκη του fonimaleviziou.gr στην Google