Η χολέρα, που αποτελεί την σημαντικότερη ασθένεια του κρητικού αμπελώνα έκανε και πάλι την εμφάνιση της.
Της Χρυσούλας Καλλιγιαννάκη
Το ωίδιο, όπως ονομάζεται επιστημονικά η χολέρα στην αμπελοκαλλιέργεια -με μικρότερη ή μεγαλύτερη ένταση- προσβάλλει κάθε χρόνο τα αμπέλια του νησιού. Ήδη το Περιφερειακό Κέντρο Προστασίας Φυτών και Ποιοτικού Ελέγχου Ηρακλείου εξέδωσε τεχνικό δελτίο γεωργικών προειδοποιήσεων επισημαίνοντας πως είναι απαραίτητη η προληπτική αντιμετώπιση, καθώς τα μολύσματα βρίσκονται μέσα σε οφθαλμούς (μάτια) και προσβάλλουν τη νέα βλάστηση με το ξεκίνημά της.
Σύμφωνα με το τεχνικό δελτίο οι πρώτες μολύνσεις είναι μεν περιορισμένες σε έκταση και εκδηλώνονται συνήθως σε ελάχιστους βλαστούς (από 2 – 3 ‰ στο σύνολο των βλαστών του αμπελιού), όμως διατηρούν και παράγουν μολύσματα για μεγάλο χρονικό διάστημα που με αλλεπάλληλους κύκλους διασκορπίζουν τον μύκητα σε όλο το αμπέλι.
Στην αμπελοκαλιέργεια αυτήν την εποχή βρίσκονται σε εξέλιξη οι εργασίες του κλαδέματος καθώς έχει ξεκινήσει η έκπτυξη της βλάστησης.
Στην έναρξη της καλλιεργητικής περιόδου, τα βλαστικά στάδια διαφέρουν σημαντικά από αμπέλι σε αμπέλι. Γενικά, στην ποικιλία σουλτανίνα και στην ΠΕ Ηρακλείου τα στάδια που επικρατούν είναι στην πρώιμη – παραλιακή ζώνη το φούσκωμα των οφθαλμών βρίσκεται στην αρχή της έκπτυξης (στάδια Β-C-D), στη μεσοπρώιμη έχει ξεκινήσει το φούσκωμα (στάδια Α-Β-C) και στην ορεινή – όψιμη ζώνη οι οφθαλμοί είναι κλειστοί και ξεκινά το φούσκωμα (στάδια Α-Β).
Στην παραλιακή – πρώιμη ζώνη και στις πρωιμότερες ποικιλίες όπως στη superior η βλάστηση έχει προχωρήσει στα στάδια D-E-F. Οι πρώτες επεμβάσεις σχετίζονται με συγκεκριμένα βλαστικά στάδια και με τις καιρικές συνθήκες. Για το λόγο αυτό συνιστάται να παρακολουθούνται τα βλαστικά στάδια της καλλιέργειας και τα δελτία καιρού ΕΜΥ.
Σύμφωνα με τους επιστήμονες η προληπτική αντιμετώπιση πρέπει να ξεκινά όταν η βλάστηση έχει μήκος 5 – 6 εκ. (πρώτα φύλλα, στάδιο Ε). Συνίσταται επίσης η αφαίρεση και καταστροφή των πρώτων μολυσμένων βλαστών που συνήθως γίνονται αντιληπτοί μετά την εμφάνιση της ταξιανθίας (στάδιο F) είναι ουσιαστικής σημασίας για τη διαχείριση της ασθένειας.
Προειδοποιήσεις για Φόμοψη και για ακάρεα
Το δελτίο γεωργικών προειδοποιήσεων αναφέρεται όμως και στο μύκητα της φόμοψης που ς είχε ευνοηθεί τις τελευταίες χρονιές με ανοιξιάτικες βροχοπτώσεις και αυξάνοντας τα συμπτώματα (γκριζόλευκες «κούφιες» κληματίδες με μικρά μαύρα στίγματα). Ωστόσο δεν έχει δώσει τις έντονες προσβολές του παρελθόντος. Απαραίτητες προϋποθέσεις για να γίνουν νέες μολύνσεις σύμφωνα με τους γεωπόνους είναι η παρουσία μολυσμάτων μέσα στο αμπέλι (ιστορικό με συμπτώματα), το επιδεκτικό βλαστικό στάδιο : έξοδος φύλλων έως πρώτα φύλλα (D-E) και η βροχή για διασπορά του μολύσματος. Συστήνεται στους αμπελουργούς να παρακολουθούν τα δελτία βροχόπτωσης επόμενων ημερών της ΕΜΥ. Μόνο σε αμπέλια με ιστορικό προσβολών, εφόσον προβλέπονται βροχές και βρίσκονται κοντά στο στάδιο D, συνιστάται προστασία πριν από τη βροχή. Σε περίπτωση που κοντά στο ευαίσθητο για φόμοψη βλαστικό στάδιο D δεν προβλέπονται βροχές συνιστάται η ανοιξιάτικη φυτοπροστασία να ξεκινά με μια συνδυασμένη προληπτική εφαρμογή στο επόμενο βλαστικό στάδιο, στα πρώτα φύλλα (στάδιο E, μήκος 5 – 6 εκ.) για ταυτόχρονη αντιμετώπιση ωιδίου, ακάρεων.
Επιπλέον τα ακάρεα της φυλής των οφθαλμών του είδους Colomerus vitis, ανάλογα με τον πληθυσμό που αναπτύσσουν στα μάτια, είτε τα καταστρέφουν ολοκληρωτικά οπότε αυτά δεν ανοίγουν την επόμενη άνοιξη είτε τα ζημιώνουν μερικώς με αποτέλεσμα ανοίγοντας να δίνουν ασθενική βλάστηση. Στα αμπέλια με ιστορικό προσβολών, συνιστάται ψεκασμός με καλή διαβροχή όταν η βλάστηση έχει μήκος 5 – 10 εκ. (πρώτα φύλλα, στάδιο Ε).
Αυτοφυής βλάστηση των αμπελιών
Αναφορικά με την διαχείριση της αυτοφυούς βλάστησης των αμπελιών οι επιστήμονες τους Κέντρου Προστασίας Φυτών καλούν τους αμπελουργούς να μην καταστρέφουν την ξινίθρα, καθώς δεν επιβαρύνει το αμπέλι, υπογραμμίζοντας πως πρέπει να αποφεύγονται η χημική ζιζανιοκτονία και η κατεργασία του εδάφους . Η παρουσία της αυτοφυούς βλάστησης (π.χ. ξινίθρα) στο περιβάλλον του αμπελώνα είτε η εγκατάσταση άλλης επιθυμητής βλάστησης (π.χ. ψυχανθή ή μίγμα με ψυχανθή / αγρωστώδη) πρέπει να επιδιώκεται.
Τα οφέλη από την παρουσία ξινίθρας ή άλλης επιθυμητής βλάστησης είναι πολλά καθώς προστατεύονται τα εδάφη από τη διάβρωση (κυρίως τα επικλινή), συγκρατούνται τα νερά της βροχής, ανταγωνίζονται άλλα επιζήμια ζιζάνια, βελτιώνεται τη δομή του εδάφους, αυξάνεται η οργανική ουσία και η γονιμότητα του, ευνοείται η βιοποικιλότητα και η αειφορία. Όπου απαιτηθεί διαχείριση ζιζανίων, συνιστάται να προτιμάται η χορτοκοπή.
