Κατερίνα Βουζουνέρακη, ειδικός παιδαγωγός.
Συνεργάτης του κέντρου μελέτης «Διαβαστεράκια» και της «Σύγχρονης Εκπαίδευσης»
Πρόσφατη έρευνα χαρακτηρίζει τους νέους ως «λειτουργικά αναλφάβητους»: διαβάζουν, δηλαδή, ένα κείμενο αλλά δυσκολεύονται να το κατανοήσουν. Πριν σπεύσουμε να τους κατηγορήσουμε, ας αναλογιστούμε σε τι κοινωνικό πλαίσιο μεγαλώνουν: κυριαρχία της εικόνας και του εύκολου κέρδους, έμφαση στα υλικά αγαθά ως πηγή ευχαρίστησης, υποτίμηση της πνευματικής εξέλιξης, ένα εκπαιδευτικό σύστημα βασισμένο στη χρησιμοθηρική γνώση και τη στείρα απομνημόνευση, καθώς και μία εποχή που χαρακτηρίζεται ως κοινωνία της τεχνολογίας και της (υπερ)πληροφόρησης.
Αφού λάβουμε υπόψη τα παραπάνω, υπάρχουν στρατηγικές που μπορούν να ενισχύσουν την αναγνωστική κατανόηση και αξίζει να μοιραστούμε:
- Προετοιμασία χώρου: Ένας ήρεμος χώρος, χωρίς πολλά ερεθίσματα ή αποσπάσεις, βοηθάει τη συγκέντρωση. Ένα από αυτά βέβαια είναι και το κινητό τηλέφωνο, οπότε καλύτερα να το αποχωριστείς για λίγο.
- Παρατήρηση εξωκειμενικών στοιχείων: Υπάρχει εικόνα που σχετίζεται με το κείμενο; Τι μπορεί να μας “λέει”;
- Τίτλος: Διάβασε τον τίτλο και προσπάθησε να προβλέψεις το θέμα του κειμένου.
- Προηγούμενες γνώσεις: Τι γνωρίζεις ήδη για το θέμα; Η ενεργοποίηση γνώσεων σε βοηθά να κατανοήσεις καλύτερα το νέο περιεχόμενο.
- Λέξεις-κλειδιά: Παρατήρησε ποιες έννοιες ή λέξεις επαναλαμβάνονται – συχνά εκεί κρύβεται το βασικό νόημα του κειμένου.
Ας πάμε λίγο πιο βαθιά:
- Αν πρόκειται για αφηγηματικό κείμενο (δηλαδή μια ιστορία), αναζήτησε: βασικά πρόσωπα, τόπο, χρόνο, πρόβλημα και κατάληξη της ιστορίας – μαζί με τα συναισθήματα των ηρώων. Θυμήσου το σχήμα 3Π + 1 Τι (Ποιος, Πού, Πότε, Τι έγινε).
- Αν πρόκειται για περιγραφικό κείμενο, προσπάθησε να φανταστείς αυτό που περιγράφεται: πρόσωπο, τοπίο, φαινόμενο. Γιατί είναι σημαντικό για τον συγγραφέα;
- Αν είναι κείμενο επιχειρηματολογίας, τότε ο συγγραφέας παρουσιάζει μία άποψη και επιχειρεί να μας πείσει γι’ αυτή.
Τέλος, να θυμάσαι: κάθε κείμενο έχει κάτι να μας πει. Κρύβει έναν θησαυρό γνώσης, προβληματισμού, μια νέα εμπειρία. Δώσε του τον χρόνο που του αξίζει.Κι αν, παρά τις προσπάθειες, η δυσκολία στην κατανόηση κειμένου παραμένει έντονη και διαρκεί για μεγάλο χρονικό διάστημα – τόσο στο σπίτι όσο και στο σχολείο – είναι σημαντικό να αναζητηθεί υποστήριξη.
