Μια από τις πιο συγκλονιστικές και βαθιά ριζωμένες παραδόσεις της Κρήτης αποτελεί το Πάσχα των Νεκρών στην Τύλισο.
Πρόκειται για τη σύνδεση των ζωντανών με τους νεκρούς που παίρνει μια μορφή που ξεπερνά το πένθος και γίνεται μια γιορτή μνήμης και κοινωνίας. Το έθιμο λαμβάνει χώρα τη Δευτέρα της Διακαινησίμου (τη Δευτέρα του Πάσχα), αμέσως μετά την Αναστάσιμη περίοδο.
Οι κάτοικοι συγκεντρώνονται στο κοιμητήριο του χωριού, στον Ιερό Ναό του Αγίου Νικολάου. Η ημέρα αυτή δεν έχει τον χαρακτήρα μνημοσύνου με την κλασική, “βαριά” έννοια, αλλά είναι μια προέκταση της Ανάστασης.
Το “Γεύμα” στα Μνήματα
Στις λαϊκές καταγραφές αναφέρεται πως οι οικογένειες στρώνουν λευκά τραπεζομάντιλα πάνω στους τάφους των αγαπημένων τους προσώπων. Πάνω στους τάφους τοποθετούνται τσουρέκια, κόκκινα αυγά, καλιτσούνια, κρέας και κρασί. Ο ιερέας περνά από κάθε μνήμα, διαβάζει τις δέουσες ευχές και οι συγγενείς προσφέρουν φαγητό και κρασί στους παρευρισκόμενους για τη συγχώρεση των νεκρών.
Το έθιμο αντανακλά την πίστη ότι οι νεκροί “χαίρονται” και αυτοί με την Ανάσταση του Χριστού. Είναι μια μέρα χαράς και ανταμώματος, όπου η κοινότητα νιώθει ότι το “νήμα” με όσους έφυγαν δεν έχει κοπεί. Στην Τύλισο η ιεροτελεστία αυτή αποτελεί ιερό καθήκον.
Ακόμα και όσοι μένουν μακριά επιστρέφουν στο χωριό ειδικά για αυτή την ημέρα. Αν και το έθιμο έχει χριστιανικό περίβλημα, οι λαογράφοι επισημαίνουν ότι έχει πολύ βαθιές ρίζες από τη Μινωϊκή Κρήτη που φτάνουν μέχρι τα αρχαιοελληνικά “Περίδειπνα” και τις προσφορές στους νεκρούς.
Στην Κρήτη, η παράδοση αυτή διατηρήθηκε ιδιαίτερα ζωντανή, με την Τύλισο να αποτελεί ένα από τα πιο χαρακτηριστικά σημεία αναφοράς για την τήρησή της μέχρι και σήμερα.
Η ΠΡΩΤΗ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΕΓΙΝΕ ΣΤΗΝ ΕΝΤΥΠΗ ΦΩΝΗ ΤΟΥ ΜΑΛΕΒΙΖΙΟΥ
