Το Ε΄ Ποινικό Τμήμα του Αρείου Πάγου, όπως έγινε γνωστό, στην περίπτωση του Αλέξανδρου Γιωτόπουλου, έκρινε ότι δεν πληρούνται οι νόμιμες προϋποθέσεις για τη χορήγηση της υφ’ όρον απόλυσης και ανέτρεψε το βούλευμα του Συμβουλίου Εφετών Πειραιά για νέα κρίση.
Οι αρεοπαγίτες έκριναν ότι με τον νέο Ποινικό Κώδικα «ρυθμίστηκε για πρώτη φορά, ρητά, προς κάλυψη του νομοθετικού κενού» το συγκεκριμένο ζήτημα, γεγονός που οδηγεί στο συμπέρασμα ότι απαιτείται πραγματική έκτιση 25 ετών, ακόμη και για εγκλήματα που τελέστηκαν πριν από την 1η Ιουλίου 2019.
Κομβικό σημείο της απόφασης αποτελεί η ερμηνεία των διατάξεων του ισχύοντος Ποινικού Κώδικα για τους καταδίκους που εκτίουν περισσότερες ποινές ισόβιας κάθειρξης.
Οι ανώτατοι δικαστές έκαναν δεκτή την εισήγηση του αντεισαγγελέα του Αρείου Πάγου Σοφοκλή Λογοθέτη και αναίρεσαν το βούλευμα του Συμβουλίου Εφετών Πειραιά, με το οποίο ο καταδικασθείς σε 17 φορές ισόβια «Λάμπρος» της τρομοκρατικής οργάνωσης «17 Νοέμβρη» αποφυλακίστηκε με όρους μετά από σχεδόν 24 έτη εγκλεισμού.
Ακόμη, ο Άρειος Πάγος απέρριψε την επίκληση της ευμενέστερης νομολογιακής αντιμετώπισης που είχε διαμορφωθεί τα τελευταία χρόνια. Όπως αναφέρουν, η αρχή του ευμενέστερου νόμου «προϋποθέτει τη σύγκριση μεταξύ περισσότερων διατάξεων νόμων» και όχι μεταξύ μιας νομοθετικής διάταξης και μιας δικαστικής ερμηνείας που είχε καλύψει προγενέστερο νομοθετικό κενό».
Επίσης, οι αρεοπαγίτες έκρινε το βούλευμα του Συμβουλίου Εφετών Πειραιά στην αιτιολογία του «δεν διέλαβε την απαιτούμενη ειδική και εμπεριστατωμένη αιτιολογία» για τη διαπίστωση των ουσιαστικών προϋποθέσεων της υφ’ όρον απόλυσης.
Κατά το βούλευμα του Αρείου Πάγου, στοιχεία όπως η συνεπής τήρηση των όρων των αδειών, η ολοκλήρωση πανεπιστημιακών σπουδών και η απουσία πρόσφατων πειθαρχικών παραπτωμάτων δεν αρκούν από μόνα τους για να θεμελιώσουν την απαιτούμενη ηθική μεταστροφή του κρατουμένου.
Αντίθετα, τα στοιχεία αυτά «στοιχειοθετούν την έννοια της εξωτερικά καλής συμπεριφοράς και όχι της καλής διαγωγής», η οποία, κατά την κρίση του Αρείου Πάγου, πρέπει να αντανακλά μια ουσιαστική και εσωτερική αποδοχή των κανόνων της έννομης τάξης.
Ως προς τις σπουδές του Αλέξανδρου Γιωτόπουλου, ο Άρειος Πάγος αναγνωρίζει μεν ότι οι σπουδές του αποδεικνύουν «την προσήλωσή του στο στόχο του να παραμείνει λειτουργικός κατά τον πολυετή εγκλεισμό του». Αλλά το στοιχείο αυτό από μόνο δεν αρκεί για να αποδειχθεί ο σωφρονισμός ή η ηθική του βελτίωση.
Ο καταδικασθείς ως ο αρχηγός της «17 Νοέμβρη» Αλέξανδρος Γιωτόπουλος αποφυλακίστηκε στις 21 Μαΐου μετά από βούλευμα του Συμβουλίου Εφετών Πειραιά.
Ήταν η πέμπτη φορά που υπέβαλε αίτημα για υφ’ όρον απόλυση. Οι εφέτες το έκαναν δεκτό, παρά την αντίθετη εισαγγελική πρόταση, ενώ είχε προηγηθεί απορριπτική απόφαση από το Συμβούλιο Πλημμελειοδικών Πειραιά.
Σύμφωνα με το σκεπτικό του βουλεύματος, ο «Λάμπρος» της «17 Νοέμβρη», ο οποίος έχει παραμείνει στη φυλακή σχεδόν 24 χρόνια, πληροί τις τυπικές αλλά και τις ουσιαστικές προϋποθέσεις για να μπορέσει να αποφυλακιστεί.
Οι εφέτες έλαβαν υπ’ όψιν το προηγούμενο νομοθετικό καθεστώς, που έθετε ως ελάχιστο όριο για την υποβολή αιτήματος αποφυλάκισης από ισοβίτη τα 19 έτη έκτισης, ενώ έλαβαν υπ’ όψιν και τη διαγωγή του Αλ. Γιωτόπουλου στη φυλακή, σημειώνοντας την καλή χρήση των αδειών που είχε λάβει κατά καιρούς, αλλά και το ότι ολοκλήρωσε τις μεταπτυχιακές σπουδές και το διδακτορικό του στα Μαθηματικά χωρίς χρήση υπολογιστή.
