Ένα νέο, πρωτόγνωρο εκλογικό τοπίο διαμορφώνεται για τον Δήμο Μαλεβιζίου. Οι επόμενες δημοτικές εκλογές, που μεταφέρονται πλέον μόνιμα τον Νοέμβριο, δεν αλλάζουν μόνο το «πάμε κάλπες» από Κυριακή σε Κυριακή, αλλά φέρνουν τα πάνω-κάτω στον τρόπο που θα εκλέγεται η νέα δημοτική αρχή. Μπαίνουμε σε μια νέα εποχή μέσα από έναν λαβύρινθο 774 άρθρων που υπόσχονται –ή και απειλούν– να ανατρέψουν τα πάντα.
Της Κορίνας Καφετζοπούλου
Από την πολυδιαφημισμένη «πρώτη Κυριακή» μέχρι την κρυφή «ρήτρα» που μπορεί να αφαιρέσει έδρες από τον νικητή, το Μαλεβίζι καλείται να προσαρμοστεί σε κανόνες που πολλοί ακόμα προσπαθούν να αποκωδικοποιήσουν. Πώς θα συγκροτηθούν τα ψηφοδέλτια; Ποιοι είναι αυτοί οι «νέοι» υποψήφιοι έως 30 ετών και τι σημαίνει για την κάλπη μας το ρίσκο του «άνευ σταυρού»; Με μια λεπτομερή προσομοίωση, ξεδιαλύνουμε το τοπίο, από την κεντρική πολιτική σκηνή μέχρι την απώλεια των δύο εδρών στη Δημοτική Κοινότητα Γαζίου, για να ξέρουμε όλοι τι θα αντιμετωπίσουμε όταν βρεθούμε μπροστά στην κάλπη. Αν και είναι νωρίς βέβαια και πολλά θα αναλυθούν εν καιρώ, μια πρώτη ανάλυση δείχνει τις κατευθυντήριες γραμμές.
Πριν πάμε στις μεγάλες αλλαγές να ξεκινήσουμε από τα απλά. Η θητεία είναι όπως και τώρα πενταετής. Η εγκατάσταση των αυτοδιοικητικών αρχών θα γίνεται την 1η Ιανουαρίου του επόμενου έτους από αυτό της διεξαγωγής των αυτοδιοικητικών εκλογών και η θητεία τους λήγει την 31η Δεκεμβρίου του πέμπτου (5ου) έτους.
Ως προς την κατάρτιση των συνδυασμών υποχρεωτική είναι πλέον η χρήση της πύλης gov.gr έως τις 20 Σεπτεμβρίου του έτους που θα γίνουν οι εκλογές. Η αυστηρή αυτή διαδικασία δεν επιτρέπει λάθη της τελευταίας στιγμής, καθώς το σύστημα «κλειδώνει» αυτόματα, περιορίζοντας τα περιθώρια διορθώσεων που υπήρχαν στο παρελθόν. Όσο για το ηλεκτρονικό παράβολο ο κάθε συνδυασμός θα καταβάλλει 4.000 ευρώ, στον δήμο Μαλεβιζίου.
Το τέλος του β’ γύρου και η εκλογή από την πρώτη Κυριακή
Η σημαντικότερη αλλαγή στο εκλογικό σύστημα είναι η κατάργηση του δεύτερου γύρου των αυτοδιοικητικών εκλογών. Ο Δήμαρχος και ο Περιφερειάρχης θα εκλέγονται πλέον με το σύστημα της «πρώτης Κυριακής», εφόσον συγκεντρώσουν ποσοστό μεγαλύτερο του 42% των έγκυρων ψηφοδελτίων (δηλαδή 42% + 1 ψήφος). Σε περίπτωση που κανένας συνδυασμός δεν φτάσει το «κατώφλι» του 42%, δεν θα διεξάγονται νέες εκλογές. Προβλέπεται «δεύτερο στάδιο προσμέτρησης» από το αρμόδιο δικαστήριο, όπου συμμετέχουν οι δύο πρώτοι συνδυασμοί. Εκεί, προστίθενται «εναλλακτικές ψήφοι» (σταυροί προτίμησης) από ψηφοδέλτια συνδυασμών που είχαν αποκλειστεί, ώστε να προκύψει ο νικητής που θα αναλάβει τη διοίκηση του Δήμου.
Πότε εφαρμόζεται η Εναλλακτική Ψήφος;
Είναι κρίσιμο να διευκρινιστεί ότι ο μηχανισμός της «εναλλακτικής ψήφου» ενεργοποιείται μόνο όταν υπάρχουν τρεις (3) ή περισσότεροι συνδυασμοί. Στην περίπτωση που η εκλογική αναμέτρηση περιλαμβάνει μόνο δύο (2) συνδυασμούς, ο μηχανισμός της εναλλακτικής ψήφου δεν ισχύει. Σε αυτό το σενάριο, οι εκλογές διεξάγονται με την παραδοσιακή διαδικασία: ο ψηφοφόρος επιλέγει έναν από τους δύο συνδυασμούς. Εφόσον δεν υπάρχουν άλλοι αποκλεισθέντες συνδυασμοί από τους οποίους θα μπορούσαν να αντληθούν «δεύτερες ψήφοι», νικητής αναδεικνύεται ο συνδυασμός που θα συγκεντρώσει την πλειοψηφία (50% + 1 ψήφος). Δεν υπάρχει «δεύτερο στάδιο προσμέτρησης» και η εκλογή ολοκληρώνεται άμεσα με την καταμέτρηση της πρώτης Κυριακής.
Η «Ρήτρα» του 42% και η κατανομή των εδρών
Ο νόμος δεν δίνει «λευκή επιταγή» στον νικητή. Αν ο επιτυχών συνδυασμός, αφού προσμετρηθούν οι εναλλακτικές ψήφοι, συγκεντρώσει ποσοστό μικρότερο ή ίσο του 42%, ενεργοποιείται η ρήτρα μείωσης εδρών για την ενίσχυση της πολυφωνίας. Η απώλεια αυτή είναι κλιμακωτή ανάλογα με το μέγεθος του συμβουλίου και πέρασε την τελευταία στιγμή στο νομοσχέδιο. Όπως αναφέρεται στο άρθρο 58 με μικρά γράμματα στο κατά παρέκκλιση:
Συμβούλια έως 29 μέλη (περίπτωση Δήμου Μαλεβιζίου): Μείωση κατά μία (1) έδρα.
Συμβούλια 35-39 μέλη: Μείωση κατά δύο (2) έδρες.
Συμβούλια 43 μέλη: Μείωση κατά τρεις (3) έδρες. Οι έδρες αυτές δεν «χάνονται», αλλά προστίθενται ισάριθμα στους επιλαχόντες συνδυασμούς, ενισχύοντας την αντιπροσωπευτικότητα στο Δημοτικό Συμβούλιο.
Τα σενάρια της Αυτοδυναμίας και της Αναλογικότητας
Με βάση το Άρθρο 58 επίσης, η τελική σύνθεση του Συμβουλίου εξαρτάται από το ποσοστό που συγκεντρώνει ο νικητής χωρίς τις εναλλακτικές ψήφους:
Σενάριο Αυτοδυναμίας (3/5): Αν ο νικητής συγκεντρώσει έως και 60%, καταλαμβάνει τα 3/5 των εδρών. Για παράδειγμα, στο Δήμο Μαλεβιζίου των 25 μελών, ο επιτυχών συνδυασμός καταλαμβάνει 15 έδρες, ενώ οι υπόλοιπες 10 κατανέμονται στους επιλαχόντες.
Σενάριο Αναλογικότητας (>60%): Αν ο νικητής συγκεντρώσει πάνω από 60% + 1 ψήφος, οι έδρες κατανέμονται αναλογικά σε όλους τους συνδυασμούς που πέρασαν το όριο του 3%, χωρίς την προνομιακή μεταχείριση των 3/5 για τον νικητή.
Μια νέα πρόκληση: «Νέοι» και «Άνευ Σταυρού» υποψήφιοι
Ο νόμος εισάγει δύο ιδιαίτερες κατηγορίες υποψηφίων που προσφέρουν στρατηγικά πλεονεκτήματα στους επικεφαλής των συνδυασμών, ωστόσο ειδικά για τη δεύτερη πρόκειται για «δίκοπο» μαχαίρι!
Υποψήφιοι «Νέοι» (έως 30 ετών): Κάθε συνδυασμός μπορεί να προσθέσει υποψηφίους έως 10% των εδρών του Δημοτικού Συμβουλίου. Απαραίτητη προϋπόθεση είναι να συμπληρώνουν το 30ό έτος της ηλικίας τους έως την 31η Δεκεμβρίου του εκλογικού έτους. Οι υποψήφιοι αυτοί εξαιρούνται από την ποσόστωση φύλου (40%).
Υποψήφιοι «Άνευ Σταυρού»: Πρόκειται για επιλογή που επιτρέπει στον υποψήφιο να εκλέγεται χωρίς τη διαδικασία της σταυροδοσίας. Ο αριθμός τους ορίζεται ανάλογα με το μέγεθος του Συμβουλίου: Έως 1 για συμβούλια έως 15 μελών, έως 2 για συμβούλια 19-29 μελών, έως 3 για συμβούλια 35 και άνω μελών.
Άρα στον δήμο Μαλεβιζίου που έχει 25 έδρες οι άνευ σταυρού υποψήφιοι ανά συνδυασμό μπορεί να είναι δυο.
Το «Πλεονέκτημα» του Νικητή: Οι «άνευ σταυρού» υποψήφιοι του επιτυχόντος συνδυασμού καταλαμβάνουν τις πρώτες δύο έδρες τους αυτοδικαίως και κατά προτεραιότητα (Άρθρο 63, παρ. 1α), έχοντας ένα ισχυρό προνόμιο. Αν ο συνδυασμός κερδίσει 15 έδρες και έχει 2 υποψηφίους «άνευ σταυρού», αυτές οι 2 θέσεις είναι «κλειδωμένες» γι’ αυτούς. Οι υπόλοιπες 13 έδρες θα πάνε στους υποψηφίους με τους περισσότερους σταυρούς.
Για τους Ηττημένους: Στους συνδυασμούς που δεν ήρθαν πρώτοι, οι έδρες κατανέμονται αποκλειστικά με βάση τους σταυρούς προτίμησης. Η υποψηφιότητα «άνευ σταυρού» σε επιλαχόντα συνδυασμό είναι ουσιαστικά «διακοσμητική» ενώ την πρώτη θέση του καταλαμβάνει ο επικεφαλής.
Το ερώτημα που τίθεται είναι αν οι υποψήφιοι δήμαρχοι θα επιλέξουν να εφαρμόσουν αυτό το προαιρετικό μέτρο ή αν θα παραμείνουν στο παραδοσιακό ψηφοδέλτιο.
Διαφοροποιήσεις στις Δημοτικές Κοινότητες
Η εκλογή για τα τοπικά συμβούλια καθορίζεται πλέον αυστηρά από τον πληθυσμό:
Άνω των 2.001 κατοίκων (Άρθρο 59): Ισχύει το σύστημα 3/5 για τον νικητή και 2/5 για τους επιλαχόντες.
301 – 2.000 κάτοικοι (Άρθρο 60): Οι έδρες κατανέμονται αναλογικά με τη χρήση εκλογικού μέτρου.
Έως 300 κάτοικοι (Άρθρο 61): Εκλέγεται ένας εκπρόσωπος, ο πρώτος σε σταυρούς του συνδυασμού που πλειοψήφησε.
Χάνει δυο έδρες η Δημοτική Κοινότητα Γαζίου
Το άρθρο 34 ορίζει τον αριθμό μελών συμβουλίων δημοτικών κοινοτήτων. Το συμβούλιο της δημοτικής κοινότητας αποτελείται από: α) τρία (3) μέλη (301-2.000 κάτοικοι), β) πέντε (5) μέλη (2.001-10.000 κάτοικοι), γ) εννέα (9) μέλη (10.001-100.000 κάτοικοι), δ) έντεκα (11) μέλη (100.001 και άνω). Άρα με τον νέο κώδικα, η Δημοτική Κοινότητα Γαζίου δεν θα εκλέξει 11μελές συμβούλιο αλλά 9μελές, χάνοντας 2 έδρες.
Συγκρότηση ψηφοδελτίων
Με βάση το άρθρο 47 για την κατάρτιση των συνδυασμών σε έναν δήμο με 25 έδρες, όπως το Μαλεβίζι, στο Δημοτικό Συμβούλιο, ελάχιστος αριθμός υποψηφίων είναι 25, ενώ με τη δυνατότητα
προσαύξησης έως 100%, ο συνδυασμός μπορεί να φτάσει έως 50 υποψηφίους.
Επιπλέον υποψηφιότητες:
Νέοι υποψήφιοι: Έως 10% των εδρών (2-3 άτομα).
Υποψήφιοι άνευ σταυρού: Για συμβούλια με 19 έως 29 μέλη, δικαιούται έως 2.
Επομένως, το «ταβάνι» των υποψηφίων για κάθε συνδυασμό είναι 50 κύριοι + 3 νέοι + 2 άνευ σταυρού, ήτοι 55 άτομα.
Ποσόστωση φύλου: 40% τουλάχιστον για κάθε φύλο εξαιρουμένων των εκπροσώπων κοινοτήτων, των νέων και των «άνευ σταυρού.
ΠΡΩΤΗ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΦΩΝΗ ΤΟΥ ΜΑΛΕΒΙΖΙΟΥ
Προσθήκη του fonimaleviziou.gr στην Google