Η διαδικασία των πέναλτι μοιάζει σήμερα αυτονόητη όταν ένας νοκ άουτ αγώνας παραμένει ισόπαλος μετά την παράταση. Για μεγάλο μέρος της ιστορίας του ποδοσφαίρου, όμως, δεν υπήρχε ένας ενιαίος τρόπος ανάδειξης νικητή. Κάθε διοργάνωση εφάρμοζε τους δικούς της κανονισμούς, οι οποίοι μπορούσαν να οδηγήσουν σε επαναληπτικό παιχνίδι ή ακόμη και σε κλήρωση.
Η διευκρίνιση αφορά τους αγώνες στους οποίους έπρεπε υποχρεωτικά να υπάρξει νικητής. Στα πρωταθλήματα, η ισοπαλία ήταν και παραμένει κανονικό τελικό αποτέλεσμα.
Η παράταση ως πρώτη λύση
Η παράταση χρησιμοποιήθηκε για να προσφέρει στις ομάδες επιπλέον αγωνιστικό χρόνο πριν χρειαστεί κάποια άλλη διαδικασία. Το πρόβλημα εμφανιζόταν όταν ούτε τα επιπλέον λεπτά έλυναν την ισοπαλία. Χωρίς τη δυνατότητα των πέναλτι, οι διοργανωτές έπρεπε να επιλέξουν ανάμεσα σε λύσεις που απαιτούσαν νέο αγώνα και σε διαδικασίες που βασίζονταν στην τύχη.
Η εποχή των επαναληπτικών αγώνων
Ο επαναληπτικός ήταν μία από τις πιο συνηθισμένες απαντήσεις. Οι ομάδες επέστρεφαν στο γήπεδο σε διαφορετική ημερομηνία και έπαιζαν ξανά, ακόμη κι αν είχαν ήδη συμπληρώσει 120 λεπτά στην πρώτη αναμέτρηση. Η λύση θεωρούνταν περισσότερο συνδεδεμένη με το αγωνιστικό μέρος, αλλά δημιουργούσε πρόσθετες μετακινήσεις, έξοδα και δυσκολίες στον προγραμματισμό.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί ο τελικός του Ευρωπαϊκού Πρωταθλήματος του 1968. Η Ιταλία και η Γιουγκοσλαβία έμειναν στο 1-1 μετά την παράταση. Αντί να ακολουθήσουν πέναλτι, ο τελικός επαναλήφθηκε στο ίδιο γήπεδο 48 ώρες αργότερα. Η Ιταλία άλλαξε πέντε παίκτες στην ενδεκάδα της και επικράτησε με 2-0.
Οι επαναληπτικοί αγώνες χρησιμοποιήθηκαν επί δεκαετίες και σε διοργανώσεις όπως το Κύπελλο Αγγλίας. Σε διπλές αναμετρήσεις εφαρμόστηκαν επίσης άλλα κριτήρια, όπως ο κανόνας των εκτός έδρας γκολ.
Όταν αποφάσιζε η τύχη
Αν δεν υπήρχε δυνατότητα επαναληπτικού, η πρόκριση μπορούσε να κριθεί με κλήρωση ή με τη ρίψη νομίσματος. Η πιο γνωστή περίπτωση σημειώθηκε στο ίδιο Ευρωπαϊκό Πρωτάθλημα του 1968. Ο ημιτελικός ανάμεσα στην Ιταλία και τη Σοβιετική Ένωση ολοκληρώθηκε 0-0 και μετά την παράταση. Η Ιταλία προκρίθηκε στον τελικό κερδίζοντας την κλήρωση που έγινε με τη ρίψη νομίσματος.
Η διαδικασία ήταν απλή και άμεση, αλλά δεν είχε σχέση με την απόδοση των ομάδων. Ένας αγώνας 120 λεπτών μπορούσε να κριθεί μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα, χωρίς οι ποδοσφαιριστές να έχουν καμία δυνατότητα να επηρεάσουν το αποτέλεσμα.
Η καθιέρωση των πέναλτι
Η αναζήτηση μιας πιο αγωνιστικής λύσης οδήγησε στην επίσημη έγκριση της διαδικασίας των πέναλτι από το IFAB το 1970. Στις 30 Σεπτεμβρίου της ίδιας χρονιάς πραγματοποιήθηκε η πρώτη διαδικασία πέναλτι σε διοργάνωση της UEFA, με τη Χόνβεντ να αποκλείει την Αμπερντίν στο Κύπελλο Κυπελλούχων.
Το 1976 τα πέναλτι έκριναν για πρώτη φορά τελικό Ευρωπαϊκού Πρωταθλήματος. Η Τσεχοσλοβακία νίκησε τη Δυτική Γερμανία με 5-3, με τον Αντονίν Πανένκα να εκτελεί το τελευταίο πέναλτι με το χαρακτηριστικό σκάψιμο της μπάλας που συνδέθηκε έκτοτε με το όνομά του.
Οι κανονισμοί εξακολουθούν να έχουν σημασία
Η διαδικασία των πέναλτι δεν εφαρμόζεται αυτόματα σε κάθε ισόπαλο παιχνίδι. Εξαρτάται από τη διοργάνωση, τη φάση και το αν πρόκειται για μονό ή διπλό αγώνα. Το ίδιο ισχύει όταν κάποιος εξετάζει μια αναμέτρηση ή διαθέσιμες επιλογές στο στοίχημα online: χρειάζεται να γνωρίζει αν η αγορά αφορά την κανονική διάρκεια, την πρόκριση ή τον τελικό νικητή.
Τα πέναλτι δεν εξάλειψαν τον παράγοντα της τύχης, πρόσφεραν όμως μια τυποποιημένη διαδικασία στην οποία το αποτέλεσμα καθορίζεται από ενέργειες των παικτών. Σε σύγκριση με τη ρίψη ενός νομίσματος, αυτή ήταν μια ουσιαστική αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο το ποδόσφαιρο αντιμετώπιζε τις ισοπαλίες.
21+ | ΑΡΜΟΔΙΟΣ ΡΥΘΜΙΣΤΗΣ ΕΕΕΠ | ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΕΘΙΣΜΟΥ & ΑΠΩΛΕΙΑΣ ΠΕΡΙΟΥΣΙΑΣ | ΕΟΠΑΕ – ΓΡΑΜΜΗ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ: 1114 | ΠΑΙΞΕ ΥΠΕΥΘΥΝΑ
*Οι αποδόσεις ενδέχεται να υπόκεινται σε αλλαγές.
**Ισχύουν όροι και προϋποθέσεις
