Η επέτειος Ύψωσης της σημαίας της Επανάστασης του 1866 στο Μαλεβίζι, θα πρέπει να καθιερωθεί να γιορτάζεται ως Εθνική τοπική γιορτή για το ολόκληρο το Μαλεβίζι, ως εγκαινίαση της μεγάλης Επανάστασης, που καθόρισε όλες τις μετέπειτα εξελίξεις, με αποκορύφωμα το Ολοκαύτωμα του Αρκαδίου!
Της Χρυσούλας Καλλιγιαννάκη
Το αίτημα αυτό κατέθεσε πρόσφατα ο ιστορικός ερευνητής Μπάμπης Σαλούστρος, ο οποίος προτείνει στην παρούσα δημοτική αρχή να υποβάλει επίσημο αίτημα προς την κυβέρνηση, ώστε να δρομολογηθούν οι διαδικασίες για την καθιέρωση του εορτασμού ως τοπική Εθνική γιορτή με ότι αυτό συνεπάγεται.
«Να καθιερωθεί ο εορτασμός της Επετείου και ως αργία για τους δημότες του Μαλεβιζίου . Το οφείλουμε και στις επόμενες γενεές», όπως λέει.
Ο ίδιος συνόδευσε το αίτημα του, με ιστορικά έγγραφα ντοκουμέντα για την διεκδίκηση αρμοδίως της καθιέρωσης του εορτασμού. Ο σχετικός φάκελος παρεδόθη στα χέρια της αντιδημάρχου Τουρισμού και Πολιτισμού Χρύσας Λυρώνη, γράφοντας χαρακτηριστικά:
«Ελπίζω αν είστε εσείς η αντιδήμαρχος που θα έχει την τιμή να ξεκινήσει την διαδικασία και να επιτύχει την θεσμοθέτηση του εορτασμού της επετείου!»
Έναν ίδιο φάκελο κατέθεσε και στον Πολιτιστικό Σύλλογο του Γαζίου.
Συγκεκριμένα ο κύριος Σαλούστρος σημειώνει πως, η Μεγάλη Επανάσταση του 1866 στην Κρήτη εγκαινιάστηκε με την «Ύψωση της σημαίας εν Μαλεβιζίου», από τον γενναίο Αρχηγό του Μαλεβιζίου Παύλο Ντεντιδάκη, ο οποίος παρέλαβε το λάβαρο από τον πρόεδρο της Επιτροπής των επαναστατών Ηγούμενο της Μονής Ιερουσαλήμ στο Λουτράκι Μαλεβιζίου Μελέτιο Καλησπεράκη, που κατάγονταν από τις Γωνιές Μαλεβιζίου.
Υπογραμμίζεται πως τη σημαία σήκωσε ο αρχηγός του Μαλεβιζίου Π.Ντεντιδάκης και όχι ο γενικός αρχηγός Ανατολικής Κρήτης Μιχαήλ Κόρακας που ήταν παρόν στην μάζωξη των οπλαρχηγών.
Το γεγονός, με πολλές λεπτομέρειες από την ιερή εκείνη στιγμή -που σε κάνει να δακρύζεις- όπως λέει ο κύριος Σαλούστρος, περιγράφει ένα ιστορικό έγγραφο από το αρχείο του Ι.Μιτσοτάκη(υποπρόξενος της Ρωσίας στο Ηράκλειο). Διαδραματίστηκε στην συνάντηση των οπλαρχηγών στον Ιερό Ναό του Σωτήρoς στον Άγιο Μύρωνα, που ανήκει επίσης στην επαρχία Μαλεβιζίου.
«Αυτό το τόσο σημαντικό ιστορικό γεγονός αφορά ολόκληρο το Μαλεβίζι , που κατά το έγγραφο, εγκαινίασε την Επανάσταση του 1866. Πως ο Δήμος Σφακίων γιορτάζει κάθε χρόνο την επέτειο κήρυξης της Επανάστασης του 1821 στην Κρήτη στον Ιερό Ναό Παναγίας Θυμιανής Σφακίων», σημειώνει με νόημα ο κύριος Σαλούστρος, που έχει συνδέσει τα τελευταία χρόνια την ζωή του, με την ιστορική έρευνα και την λειτουργία του λαογραφικού Μουσείου της Ροδιάς;
Ενισχύοντας το αίτημα, πέρα από τις δεκάδες καταγεγραμμένες ιστορικά μάχες που έγιναν σ’ όλα σχεδόν τα χωριά του Μαλεβιζίου την περίοδο εκείνη, ο κύριος Σαλούστρος, αναφέρεται επίσης και στην ανακωχική ζώνη, που οριοθέτησαν οι δυνάμεις της Διεθνούς Προστασίας στην ευρύτερη περιοχή του Ηρακλείου, ως διαχωριστική γραμμή των Οθωμανών και των Χριστιανών. Το γνωστό ως «κορδόνι». Στο χαρτογραφικό σκαρίφημα της ανακωχικής ζώνης, που σώζεται στο Ιστορικό Μουσείο Αρχανών, φαίνεται πως το Γάζι αποτελεί το σύνορο για το «κορδόνι». Επίσης στο ίδιο σκαρίφημα καταγράφονται οι νερόμυλοι του Αλμυρού απ’ όπου ξεκινά η ζώνη ανακωχής.
«Να εορτάσουν την εγκαινίαση του υπέρ ελευθερίας αγώνος»
Το ιστορικό έγγραφο από το αρχείο του Ι.Μιτσοτάκη που βρίσκεται στο Ιστορικό Μουσείο Κρήτης, το συναντάμε σε πάρα πολλές εκδόσεις με την σφραγίδα του δήμου Μαλεβιζίου.
Το κείμενο που κάνει ξεκάθαρα λόγο για τον «εορτασμό της εγκαινίασης του υπέρ ελευθερίας αγώνος», αναφέρεται παραστατικά και στο , «…εν Σερβιλή ύψωμα» που δεν είναι άλλο από την περιοχή Κουμπέδες.
Έχουν εξάλλου καταγραφεί ιδιαίτερα και οι μάχες στο Σερβίλη στη Σκαφιδαρά αλλά και στον Αλμυρό. Από τους Κουμπέδες (ή του Σερβίλη τη σκάλα) πέρασαν οι οπλαρχηγοί του Μυλοποτάμου οι οποίοι αποτελούσαν το βορειοδυτικό στρατόπεδο του Μαλεβιζίου και οι οποίοι μαζί με τους Μεσσαρίτες έδωσαν το παρόν στην Ύψωσης της σημαίας της Επαναστάσεως.
Το έγγραφο αναφέρει χαρακτηριστικά:
Αρχείο Ι. Μιτσοτάκη. Ι.Μ.Κ. Φ.3α Αρ. Εγγ.74.
Η ΥΨΩΣΙΣ ΤΗΣ ΣΗΜΑΙΑΣ ΕΝ ΜΑΛΕΒΥΖΙΟ.
(Έρευνα, Ευάγγελος παπά Γιάννη Σκουλάς, Καρβάλιος, Μετεγγραφή, Σκουλάς Γεώργιος).
Από της δευτέρας ώρας της πρωίας ο λαός ένοπλος προηγουμένων των ιδίων καπεταναίων του, συναθροίζετο εν παρατάξει εις τον Άγιο Μύρωνα, το κέντρο της επαρχίας, συνταχθέντες εις δύο παραλλήλους λόφους επί των οποίων εξαπλούται αι κορφαί των, οίτοι εν ήδη αμφιθεάτρου. Ο λαός του χωρίου, η εν αυτώ εδρεύουσα επιτροπή, ο γενναίος οπλαρχηγός Μαλεβυζίου και Τεμένους κ. Παύλος Χ. Ντεντιδάκης, μόλις απολιομένοι της αργίας, υπεδέχοντο εν χαρά τους εθνοφύλακες του έθνους συρρέοντες ομοθυμαδόν, ως δια γάμου και λαμπράν πανήγηριν, εν ή έμελον τα της εορτάσεως την εγκαινίασιν του υπέρ ελευθερίας αγώνος.
Την τρίτην ώραν κατέβησαν οι εκ Αγίας Βαρβάρας συνηθραιώμενοι ανδροίοι Μεσαρίται επί κεφαλής έχοντες τους άξιους οπλαρχηγούς αυτών Μιχ. Κόρακαν, Στεφανάκην, Σαγελήν, Ρωμάνον, Μ. Τζωρτζάκην, και Μαλιχούτην. Μετά δε ημίσεαν ώραν κατέφθασεν ο φιλότιμος και γενναίος Μιχ. Σκουλάς φέροντας μετ’ αυτού τους αριμανίους Ανωγειανούς και άλλους Μυλοποταμίτας, εκ του εν Σερβιλή ύψωμα, τον Σωρόν και Μαλεβυζίου στρατόπεδον. Ζητοκραυγαί και πυροβολισμοί υπεδέξαντο τους αξίους τούτους οπλαρχηγούς και αδελφικοί ασπασμοί αντηλάγησαν μεταξύ των στρατών των επαρχιών ήτοι του Μαλεβυζίου, Τεμένους, Μυλοποτάμου, Μεσσαράς.
Περί την τετάρτην ώραν ήχησαν αι κώδωνες των εκκλησιών όπως αναγγήλουν το επήσημον της συναθροίσεως και το χαρμόσυνον της τελετής. Επί λόφου αρκούντος υψηλού και εκτεταμένου απέναντι των οφθαλμών του εχθρού παρετάχθησαν υπέρ τους τρισχιλίους εθνοφύλακες. Των δεώντων τα σιλβόντα όπλα αντανακλώντα παρέπεμπον την λάμψιν αυτών μέχρι του φρουρίου εις απόστασιν δύο περίπου ωρών δρόμου και ενέβαλον φόβον μέγαν εις τους εχθρούς βλέποντας την σταθεράν των χριστιανών απόφασιν και ότι τα όρη, τα βουνά, αι πεδιάδες επληρώθησαν γενναίων μαχητών την ελευθερίαν.
Εις το άκρο του λόφου ής ται εκκλησία ονόματι του Σωτήρος, παρά εψάλη κατανυκτικός η δοξολογία. Λαβών την Σημαία ο πρόεδρος της επιτροπής Ηγούμενος Μελέτιος άς θερμότατος πρόμαχος της ελευθερίας, εψάλει το «ο Ύψιστος επί της Σταυρώ ακούντως…» η έση εν μέσω της εκκλησίας και παραδίδων το ιερόν της ελευθερίας σύμβολον ής τος ανδρείον οπλαρχηγόν κ. Παύλον Χ. Ντεντιδάκην: «Λάβε, είπε, την σημαία ταύτην, ήν η Πατρίς σοι προσφέρει, και υπερασπίζου αυτήν δια της ανδρίας και αυτού σού του αίματος, ίνα εξέλθη νικήτρια και τροπαιούχος εκ του παρόντος ιερού αγώνος των Κρητών».
Λαβών δε ταύτην ο οπλαρχηγός, παρέδοκεν αυτήν εις τον σημαιοφόρον και έδωσε επί του ιερού Ευαγγελίου τον κατάλληλον όρκον.
Ούτω δ’ εξήλθεν η παράταξης εν μέσω δύο παράλληλων τοίχες στρατιωτών άμα υψωμαίνης της σημαίας και των οπλαρχηγών υψωσάντων γυμνά τα ξίφη άπειρας ζητοκραυγαί και πυροβολισμοί επλήρωσαν την ατμόσφαιραν επί ικανόν χρόνον. Ακολούθως επεφωνήθη κατάλληλον εις την τελετήν λογίδριον και ότε εις το τέλος ηκούσθη το «Ζήτω η Ένωσις» αι ζητοκραυγαί και οι πυροβολισμοί επανελήφθησαν μετά περισσοτέρας ζωηρότητος και σφοδρότητος και έφθασαν μέχρι του θρόνου του Υψίστου, οπόθεν εκλήθην η Θεία ευλογία και ενεπλήρωσε χαράς και ανδρείας το χριστιανικόν πλήρωμα εμβάλωνα εις τούτο το θάρρος και την απόφασιν του ιερού αγώνος του 1821.
Κατά μήναν Ιούλιον του 1866.
Στην έκδοση «Μαλεβίζι» του Οργανισμού ανάπτυξης Μαλεβιζίου αναφέρετε πως τα γεγονότα που περιγράφει το έγγραφο έγιναν στις 8 Αυγούστου του 1866 (κατά πάσα πιθανότητα με το νέο ημερολόγιο) μετά την δοξολογία και τον αγιασμό του Ιερού Λόχου που σηματοδοτεί την έναρξη της Επανάστασης στο Μαλεβίζι.
