Μόνο δεσμεύσεις για εξέταση και ικανοποίηση μέρους των αιτημάτων τους έλαβαν οι αγρότες και κτηνοτρόφοι της Κρήτης στη συνάντηση “ναυάγιο” που είχαν στην Αθήνα με τον αντιπρόεδρο της κυβέρνησης Κωστή Χατζηδάκη και τον υπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης Κώστα Τσιάρα.
Η κρητική αντιπροσωπεία έθεσε ως κύρια ζητήματα την επαναφορά της «τεχνικής λύσης» για πληρωμή των πραγματικών παραγωγών, τη μείωση του κόστους παραγωγής, τη μείωση ΦΠΑ, την κήρυξη του νησιού σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης λόγω λειψυδρίας και την ανάγκη εισαγωγής εμβολίων για την ευλογιά.
Η κυβέρνηση υπογράμμισε ότι ήδη έγιναν συμπληρωματικές πληρωμές για τη διόρθωση αδικιών, όμως επισήμανε ότι οποιαδήποτε αλλαγή δεν μπορεί να υπερβεί τα συμφωνηθέντα με την Κομισιόν. Παράλληλα, εξετάστηκαν ειδικά προβλήματα της κτηνοτροφίας και ζητήματα που αφορούν τη γεωργία, τη μελισσοκομία και την υδατική κρίση.
Ο διάλογος θα συνεχιστεί σε τεχνικό επίπεδο, ενώ οι αγροτικοί φορείς της Κρήτης θα αποφασίσουν τα επόμενα βήματά τους μετά την επιστροφή τους στο νησί, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο συνέχισης των κινητοποιήσεων με δυναμικότερη μορφή.
Πρόκειται για την πρώτη επίσημη συνάντηση που πραγματοποιεί η κυβέρνηση μετά την κλιμάκωση των αγροτικών κινητοποιήσεων σε όλη τη χώρα — μια απόφαση που προκάλεσε αντιδράσεις και εντός και εκτός Κρήτης, καθώς για την υπόλοιπη Ελλάδα δεν έχει οριστεί αντίστοιχος διάλογος.
Η επιλογή της κυβέρνησης να συναντηθεί πρώτα με τους Κρητικούς θεωρήθηκε από πολλούς ένδειξη της έντασης και της πολιτικής βαρύτητας που έχουν λάβει τα αγροτικά προβλήματα στο νησί, καθώς η Κρήτη βρίσκεται φέτος στην πρώτη γραμμή των πληγέντων από τα λάθη του νέου συστήματος πληρωμών, τις μειώσεις στις ενισχύσεις ενώ στο επίκεντρο καταγράφεται και η υδατική κρίση.
Λίγες ημέρες πριν ξεκινήσουν οι κινητοποιήσεις στο νησί, είχε προγραμματιστεί συνάντηση της Συντονιστικής Επιτροπής με την αντιπροεδρία της κυβέρνησης, η οποία τελικά ακυρώθηκε. Οι Κρητικοί εκπρόσωποι ζήτησαν να παρευρεθούν και οι τέσσερις βουλευτές, καθώς και όλοι οι αρμόδιοι φορείς του νησιού, ώστε να υπάρξει πλήρης θεσμική εκπροσώπηση. Το αίτημα δεν έγινε δεκτό, προκαλώντας νέα δυσαρέσκειας και διάρρηξη στις σχέσεις αγροτοκτηνοτρόφων – κυβέρνησης.
Στη νέα συνάντηση, παρευρέθηκαν πάντως ο περιφερειάρχης Κρήτης Σταύρος Αρναουτάκης, ο πρόεδρος του ΟΠΕΚΕΠΕ Γιάννης Καββαδάς, στελέχη του Οργανισμού.
Τα “καυτά” σημεία που έθεσαν οι Κρητικοί
Η ατζέντα της κρητικής αντιπροσωπείας ήταν εξαιρετικά φορτωμένη. Τα βασικά αιτήματα ήταν η επαναφορά της “τεχνικής λύσης” που κυριάρχησε στη συζήτηση ενόψει της δεύτερης πληρωμής για την Βασική. Τονίστηκε μάλιστα πως η επεξεργασία των δηλώσεων— ειδικά για περιοχές όπου το monitoring και ο μαθηματικός τύπος έχουν δημιουργήσει αδικίες. Οι Κρητικοί ζήτησαν ξεκάθαρα την ενεργοποίησή της, ώστε να πληρωθούν οι πραγματικοί παραγωγοί, να διορθωθούν οι άδικες περικοπές, και να κλείσει ο κύκλος αβεβαιότητας.
Κόστος παραγωγής – το μεγαλύτερο “αγκάθι”
Οι παραγωγοί έθεσαν ξανά το ζήτημα των αυξημένων ζωοτροφών, της υψηλής τιμής ρεύματος, και της αναγκαιότητας μεταφορικού ισοδύναμου για το νησί.
Το αίτημα για μείωση ΦΠΑ όχι μόνο στα τιμολόγια αγορών, αλλά και στις πωλήσεις ήταν επίσης κεντρικό, καθώς η Κρήτη —λόγω κλίματος και απόστασης— πληρώνει υπερδιπλάσιο κόστος μεταφοράς και εφοδίων.
Επιπλέων η Κρήτη βρίσκεται σε μια από τις χειρότερες περιόδους υδατικής πίεσης των τελευταίων δεκαετιών με την κρητική αντιπροσωπία να καταθέτει το αίτημα για επίσημη κήρυξη του νησιού σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης.
Στην σύσκεψη η Κρήτη ζήτησε επίσης να ενεργοποιηθούν χρηματοδοτικά εργαλεία, να επιτραπούν προσωρινές λύσεις σε υδροδοτήσεις, καθώς και να δοθεί η δυνατότητα άμεσης στήριξης των πληγέντων.
Οι κτηνοτρόφοι πιέζουν για επείγουσα άδεια εισαγωγής εμβολίων, καθώς η καθυστέρηση απειλεί το ζωικό κεφάλαιο των ορεινών περιοχών.
Τι απάντησε η κυβέρνηση
Η κυβέρνηση αναγνώρισε ότι η Κρήτη έχει δεχθεί σοβαρή πίεση τόσο από τον μαθηματικό τύπο κατανομής βοσκοτόπων, όσο και από τα λάθη των δορυφορικών ελέγχων, αλλά και από το υψηλό κόστος παραγωγής.
Ανακοινώθηκε ότι εφαρμόστηκε ήδη συμπληρωματική πληρωμή στην κτηνοτροφία σε συγκεκριμένες περιφερειακές ενότητες (ανάμεσά τους Ηράκλειο και Ρέθυμνο), προκειμένου να καλυφθούν αδικίες εις βάρος πραγματικών παραγωγών.
Η κυβέρνηση τόνισε πως οποιαδήποτε διόρθωση πρέπει να είναι συμβατή με τη συμφωνία Ελλάδας–Κομισιόν, καθώς οποιαδήποτε απόκλιση μπορεί να επιφέρει νέα πρόστιμα, ή ακόμη και διακοπή πληρωμών επιδοτήσεων.
Αυτό σημαίνει ότι κάποιες αλλαγές που ζητούν οι αγρότες ίσως δεν μπορούν να υλοποιηθούν “οριζόντια”, αλλά μόνο με τεχνικές προσαρμογές.
Συζητήθηκαν ειδικές προτάσεις για την αντιμετώπιση των χαμηλών τιμών γάλακτος, το υψηλό κόστος ζωοτροφών, και την την ανάγκη διασφάλισης βιωσιμότητας των μικρών κτηνοτροφικών μονάδων της Κρήτης.
Η Κρήτη μπαίνει στην ατζέντα για ειδική στήριξη θερμοκηπίων στο αγροτικό πετρέλαιο, αξιολόγηση της υδατικής κρίσης σε επίπεδο περιφέρειας, και οριστικές λύσεις στο ψηφιακό δελτίο αποστολής που έχει προκαλέσει αναστάτωση στους μελισσοκόμους.
Σε τεχνικό επίπεδο συνεχίζεται ο διάλογος
Συμφωνήθηκε ότι ο διάλογος θα συνεχιστεί σε τεχνικό επίπεδο, με στελέχη του υπουργείου και των παραγωγικών φορέων της Κρήτης, ώστε να εντοπιστούν οι αδικίες του μεταβατικού συστήματος πληρωμών, τα προβλήματα στους δορυφορικούς ελέγχους (ιδίως στην Κρήτη),οι ειδικές περιπτώσεις κτηνοτρόφων που έχουν μείνει εκτός πληρωμών, καθώς και οι τρόποι βελτίωσης του συστήματος για το 2025.
Όπως ανέφερε ο πρόεδρος του Κτηνοτροφικού Συλλόγου Ηρακλείου Λευτέρης Τριανταφυλλάκης, οι παραγωγοί πιέζουν για άμεση καταβολή των νόμιμων δικαιωμάτων τους, τονίζοντας ότι «οι τρόποι υπάρχουν — απλά και ξεκάθαρα».
Οι Κρητικοί αγρότες θα επιστρέψουν στο νησί και θα ενημερώσουν τους συναδέλφους τους για το αποτέλεσμα της συνάντησης. Στη συνέχεια θα αποφασίσουν από κοινού τις επόμενες κινήσεις, ενώ δεν αποκλείουν την συνέχιση ή ακόμη και κλιμάκωση των κινητοποιήσεων.
Η Κρήτη παραμένει στο επίκεντρο των εξελίξεων, καθώς το νησί συγκεντρώνει τα περισσότερα δομικά προβλήματα του νέου καθεστώτος ενισχύσεων, από λειψυδρία και υψηλό κόστος έως δορυφορικές αστοχίες και αδικίες στις πληρωμές.
