«Μπλοκαρισμένα» βρίσκονται όχι ένα αλλά και τα δύο ενεργά προγράμματα των νέων αγροτών- κτηνοτρόφων, εκθέτοντας τους δικαιούχους στον κίνδυνο ακόμα και επιστροφής των χρημάτων που έχουν λάβει.
Της Χρυσούλας Καλλιγιαννάκη
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παραθέτει στη Φωνή του Μαλεβιζίου ο πρόεδρος των μελετητών του Ηρακλείου Νίκος Κουτεντάκης, τα προγράμματα των νέων αγροτών του 2022 και του 2024 βρίσκονται κατά κυριολεξία στον «αέρα». Ελλοχεύει μάλιστα ο κίνδυνος να χαθούν σχεδόν 55 εκατ. ευρώ από το νησί.
Χιλιάδες νέοι αγρότες και κτηνοτρόφοι τόσο στην Κρήτη όσο και σε ολόκληρη τη χώρα αντιμετωπίζουν εδώ και καιρό μια κατάσταση έντονης αβεβαιότητας με σοβαρά γραφειοκρατικά και συστημικά προβλήματα.
Το σημαντικότερο πρόβλημα αυτή τη στιγμή εντοπίζεται στο πρόγραμμα των νέων αγροτών- κτηνοτρόφων του 2022 που είναι γνωστό ως πρόγραμμα «Νέοι ‘22». Η πλειοψηφία των δικαιούχων (περίπου το 90%) εντάχθηκε στο πρόγραμμα στις 14 Ιουλίου 2022. Όπως μας εξηγεί ο κ. Κουτεντάκης βάσει της νομοθεσίας οι δικαιούχοι οφείλουν -μεταξύ του 3ου και του 4ου έτους από την ένταξή τους- να ολοκληρώσουν τον φάκελο με τις υποχρεώσεις τους, ώστε να πραγματοποιηθεί η αποπληρωμή τους.
Αν και το σύστημα για την ολοκλήρωση και την υποβολή των φακέλων έπρεπε να παραμείνει ανοιχτό από τις 14 Ιουλίου 2025 έως τις 13 Ιουλίου 2026, αυτό το σύστημα στην πραγματικότητα είναι ανύπαρκτο, με αποτέλεσμα να μην μπορεί να κατατεθεί κανένας φάκελος.
Απένταξη και επιστροφή χρημάτων
Με την καθυστέρηση να αγγίζει ήδη τον έναν χρόνο, αν κάποιος νέος αγρότης- κτηνοτρόφος αντιμετωπίζει πρόβλημα με την τυπική του απόδοση, χάνει τον απαιτούμενο χρόνο που θα είχε στη διάθεσή του για να διορθώσει τον φάκελό του. Στη χειρότερη περίπτωση, η μη ολοκλήρωση οδηγεί σε απένταξη, γεγονός που σημαίνει ότι ο παραγωγός όχι μόνο θα χάσει την υπολειπόμενη δόση (π.χ. 12.000€), αλλά θα του ζητηθεί να επιστρέψει εντόκως και την προκαταβολή που έχει ήδη εισπράξει (π.χ. 28.000€).
Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία των μελετητών, ο αριθμός των πληττόμενων νέων αγροτών και κτηνοτρόφων του προγράμματος των «Νέων ‘22» ανέρχεται στους 14.000 πανελλαδικά και ειδικά για την Κρήτη 1.726 άτομα που κινδυνεύουν με απένταξη.
Για τα 11.000 άτομα που είχαν ενταχθεί στην πρώτη παρτίδα (14/07/2022) για την Περιφέρεια Κρήτης εκκρεμεί το κλείσιμο των φακέλων με καταληκτική ημερομηνία κλεισίματος (13/07/2026), δηλαδή σε ένα μήνα. Σύμφωνα με τον κ. Κουτεντάκη υπό φυσιολογικές συνθήκες το κλείσιμο των φακέλων μπορούσε να πραγματοποιηθεί από τις 14/07/2025. Εξαιτίας όμως της μη λειτουργίας του συστήματος έχουν χαθεί πάνω από 10 μήνες. Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα την καθυστέρηση πληρωμής του υπολοίπου ποσού των νέων αγροτών (30% του εγκεκριμένου προϋπολογισμού) που για την Κρήτη ανέρχεται σε περίπου 20 εκατ. ευρώ σε σύνολο 180 εκατ. ευρώ ολόκληρης της χώρας.
«Παγωμένο» και το «Νέοι ‘24»
Ακόμη χειρότερη εμφανίζεται η κατάσταση στο νεότερο πρόγραμμα, «Νέοι ‘24», όπου οι καθυστερήσεις στην έκδοση των αποτελεσμάτων έχουν παγώσει κάθε δραστηριότητα. Λόγω δε, των γενικότερων συνθηκών, οι κατατεθειμένοι φάκελοι πανελλαδικά ανήλθαν σε 6.824, σημειώνοντας μείωση άνω του 52% σε σύγκριση με την προηγούμενη προκήρυξη.
Η προδημοσίευση του προγράμματος έγινε στις 12 Δεκεμβρίου 2023. Η κατάθεση των φακέλων ξεκίνησε στις 29 Νοεμβρίου 2024 και διήρκησε έως τις 11 Μαρτίου 2025. Αν και βρισκόμαστε στον Ιούνιο του 2026 και στο δεύτερο έτος υποχρεώσεων για τους παραγωγούς, οι οποίες τρέχουν κανονικά από 1/1/2025, δεν έχουν εκδοθεί ακόμα τα αποτελέσματα των εγκρίσεων.
Την ίδια ώρα οι υποχρεώσεις των υποψηφίων νέων αγροτών -κτηνοτρόφων (όχι ακόμη εγκεκριμένων) έχουν ήδη ξεκινήσει από πέρσι. Βάσει μάλιστα των προηγούμενων προσκλήσεων, έπρεπε ήδη να είχαν ανακοινωθεί τα αποτελέσματα και να είχε πιστωθεί το 70% του εγκεκριμένου προϋπολογισμού. Όπως σημειώνει εμφατικά ο κ. Κουτεντάκης «έπρεπε να είχαν πληρωθεί 287 εκατ. ευρώ και ειδικά για την Κρήτη 35 εκατ. ευρώ περίπου».
Χωρίς μέλλον ο πρωτογενής τομέας
Εξοργισμένοι με τις εξελίξεις και τον κίνδυνο να χαθούν τα προγράμματα εμφανίζονται οι κτηνοτρόφοι του Ηρακλείου. Όπως ανέφερε ο πρόεδρος τους, Κώστης Φρογάκης η εμπλοκή αυτή περιγράφει την αδιαφορία απέναντι στον κτηνοτροφικό κλάδο. «Πως θα κρατήσουμε τους νέους; Πώς θα εξελιχθεί ο κλάδος της κτηνοτροφίας;», αναρωτήθηκε ο κ. Φρογάκης.
Την ίδια ώρα ο πρόεδρος των μελετητών Νίκος Κουτεντάκης κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για το μέλλον της ελληνικής υπαίθρου, αναφέροντας μια άκρως ανησυχητική στατιστική από σχετική έκθεση της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Μόλις το 3,5% του συνολικού αγροτικού πληθυσμού στην Ελλάδα είναι κάτω των 35 ετών.
Όταν τα προγράμματα που υποτίθεται ότι στηρίζουν και ωθούν τους νέους ανθρώπους στην περιφέρεια «βαλτώνουν» μέσα στην κρατική αδράνεια και τα ανύπαρκτα ψηφιακά συστήματα, γίνεται σαφές ότι ο πρωτογενής τομέας οδηγείται μαθηματικά σε μαρασμό, στερούμενος οποιασδήποτε προοπτικής ανανέωσης.
Η ΠΡΩΤΗ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΕΓΙΝΕ ΣΤΗΝ ΕΝΤΥΠΗ ΦΩΝΗ ΤΟΥ ΜΑΛΕΒΙΖΙΟΥ
