Λίγες μέρες έχουν απομείνει μέχρι να ανακοινωθούν τα αποτελέσματα των πανελλαδικών εξετάσεων, με την υπουργό Παιδείας Σοφία Ζαχαράκη να επισημαίνει ότι αυτό πρόκειται να συμβεί από τις 25 έως τις 29 Ιουνίου. Οι υποψήφιοι από τη στιγμή που θα ενημερωθούν για τις βαθμολογίες τους μπαίνουν επί της ουσίας στη δεύτερη φάση της διαδικασίας, που είναι η συμπλήρωση των μηχανογραφικών δελτίων και η κατάθεσή τους το πρώτο δεκαήμερο του Ιουλίου, όπως προβλέπει ο προγραμματισμός του υπουργείου Παιδείας.
Ωστόσο, και φέτος πολλοί μαθητές δε θα κατορθώσουν καν να περάσουν στο επόμενο στάδιο και αυτό οφείλεται στον παράγοντα Ελάχιστη Βάση Εισαγωγής, ένα μέτρο που εφαρμόστηκε για πρώτη φορά το 2021. Κάθε χρόνο από τότε που η ΕΒΕ έκανε την εμφάνισή της, περίπου 10.000 υποψήφιοι στερούνται το δικαίωμα εισαγωγής στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, καθώς το σύστημα αυτομάτως τους εξαιρεί από τη διαδικασία, με αποτέλεσμα πολλές θέσεις στα ελληνικά πανεπιστήμια να παραμένουν κενές.
Ο τρόπος εισαγωγής στην τριτοβάθμια εκπαίδευση έχει γίνει και αντικείμενο αντιπαράθεσης μεταξύ των κομμάτων, με την κυβέρνηση να υπερασπίζεται την επιλογή της τονίζοντας ότι η ΕΒΕ στοχεύει στην αναβάθμιση τόσο του δημόσιου πανεπιστημίου, όσο και του γνωστικού επιπέδου που πρέπει να διαθέτουν οι νέοι επιστήμονες. Αντίθετα, τα κόμματα της αντιπολίτευσης κάνουν λόγο για κοινωνικές διακρίσεις σε βάρος κυρίως των φτωχών και μεσαίων στρωμάτων του ελληνικού πληθυσμού, ενώ παράλληλα επισημαίνουν ότι ο “κόφτης” που επιβάλλεται μέσω ΕΒΕ αποσκοπεί στην ενίσχυση της ιδιωτικής εκπαίδευσης, με πολλές οικογένειες να αναγκάζονται να βάλουν βαθιά το χέρι στην τσέπη προκειμένου να σπουδάσουν τα παιδιά τους σε κάποιο ιδιωτικό εκπαιδευτήριο είτε εντός της χώρας είτε στο εξωτερικό.
Οι αριθμοί που προκαλούν προβληματισμό
Σύμφωνα με τα στοιχεία των τελευταίων ετών, περισσότερες από 10.000 θέσεις στα πανεπιστήμια παραμένουν κάθε χρόνο κενές εξαιτίας της ΕΒΕ. Το φαινόμενο δεν περιορίζεται πλέον σε απομακρυσμένα ή χαμηλής ζήτησης πανεπιστημιακά τμήματα. Αντίθετα, καταγράφεται ακόμη και σε κεντρικά πανεπιστήμια της χώρας, γεγονός που πολλοί ειδικοί χαρακτηρίζουν ως το πιο ανησυχητικό στοιχείο της υπόθεσης.
Ενδεικτική είναι η εικόνα στα Τμήματα Φυσικής με βάση τα περσινά δεδομένα, του 2025:
– Στο Τμήμα Φυσικής του Πανεπιστημίου Αθηνών, από τις 167 διαθέσιμες θέσεις καλύφθηκαν μόλις οι 68. Οι 99 έμειναν κενές.
– Στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, από τις 144 θέσεις καλύφθηκαν οι 45, αφήνοντας 99 κενές.
– Στο Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων, από τις 220 θέσεις καλύφθηκαν οι 94.
– Στο Πανεπιστήμιο Πατρών, από τις 198 θέσεις καλύφθηκαν οι 85.
– Στην Καβάλα, από τις 92 θέσεις καλύφθηκαν μόλις οι 13.
– Στη Λαμία, από τις 90 θέσεις εισήχθησαν 15 φοιτητές.
– Στο Ηράκλειο, από τις 120 θέσεις καλύφθηκαν μόνο οι 26.
Εισαγωγής (ΕΒΕ) από το 2021 έχει δημιουργήσει μια σταθερή και επαναλαμβανόμενη “τρύπα” στην ανώτατη εκπαίδευση, με χιλιάδες θέσεις να μένουν κενές κάθε χρόνο. Την πενταετία 2021-2025, οι κενές θέσεις στα δημόσια ΑΕΙ ανέρχονται συνολικά σε 57.959, αποτυπώνοντας ένα φαινόμενο που δε δείχνει να υποχωρεί, παρά τη σταθεροποίηση του συστήματος. Τα στοιχεία ανά έτος δείχνουν μια επίμονη και σχεδόν “δομική” πλέον απώλεια θέσεων:
* 2021: 14.281 κενές θέσεις,
* 2022: 10.839 κενές θέσεις,
* 2023: 10.745 κενές θέσεις,
* 2024: 11.458 κενές θέσεις,
* 2025: 10.636 κενές θέσεις.
Το παράδοξο των υψηλών βάσεων και των άδειων αμφιθεάτρων
Ίσως το πιο εντυπωσιακό στοιχείο είναι ότι οι κενές θέσεις δεν οφείλονται σε χαμηλές βάσεις εισαγωγής.
«Στο Τμήμα Φυσικής του ΕΚΠΑ, ο τελευταίος εισακτέος συγκέντρωσε 14.513 μόρια, επίδοση που παραδοσιακά θα θεωρούνταν ιδιαίτερα ικανοποιητική. Παρ’ όλα αυτά, σχεδόν έξι στις δέκα θέσεις έμειναν κενές», επισημαίνει ο Στράτος Στρατηγάκης, μαθηματικός-ερευνητής και σύμβουλος σταδιοδρομίας.
Το παράδοξο αυτό οδηγεί πολλούς αναλυτές να υποστηρίζουν ότι το ζήτημα δεν είναι πλέον η αποτροπή εισαγωγής υποψηφίων με πολύ χαμηλές βαθμολογίες, αλλά η δημιουργία ενός μηχανισμού, που αποκλείει σημαντικό αριθμό μαθητών ακόμη και όταν υπάρχουν διαθέσιμες θέσεις. Όπως προσθέτει δε ο κ. Στρατηγάκης, «όταν οι σχολές Μηχανικών εμφανίζουν ΕΒΕ, που αντιστοιχεί σε 14.000 και πλέον μόρια, αντιλαμβάνεται κανείς ότι έχουμε απομακρυνθεί αρκετά από το αρχικό επιχείρημα περί αποφυγής εισαγωγής μαθητών με 2 και 3», σημειώνει ο εκπαιδευτικός αναλυτής Στράτος Στρατηγάκης.
Τα στοιχεία δείχνουν ότι περίπου ένας στους τρεις υποψηφίους των Γενικών Λυκείων μένει εκτός δημόσιας τριτοβάθμιας εκπαίδευσης εξαιτίας της ΕΒΕ. Στα ΕΠΑ.Λ. το ποσοστό είναι ακόμη μεγαλύτερο, καθώς σε αρκετές περιπτώσεις ξεπερνά το 50%.
Η ΕΒΕ δεν αποτελεί σταθερή βαθμολογική βάση. Κάθε τμήμα επιλέγει συντελεστή από 0,8 έως 1,2, ο οποίος πολλαπλασιάζεται με τον μέσο όρο των επιδόσεων των υποψηφίων του αντίστοιχου επιστημονικού πεδίου. Έτσι, η απαιτούμενη βάση εισαγωγής μεταβάλλεται κάθε χρόνο ανάλογα με τις επιδόσεις των υποψηφίων.
Στο επίκεντρο πολλά τμήματα στην Κρήτη
Κίνδυνος βιωσιμότητας για τα περιφερειακά πανεπιστήμια
Η κατάσταση εμφανίζεται ακόμη πιο δύσκολη στα περιφερειακά Ιδρύματα. Τμήματα που δέχονται μονοψήφιο ή πολύ μικρό διψήφιο αριθμό φοιτητών καλούνται να λειτουργήσουν με κανονικό ακαδημαϊκό και διοικητικό κόστος, παρά το εξαιρετικά περιορισμένο φοιτητικό δυναμικό. Χαρακτηριστικές περιπτώσεις αποτελούν τμήματα με 13 ή 15 εισακτέους (Καβάλα, Λαμία), παρότι διαθέτουν πλήρες διδακτικό και διοικητικό κόστος λειτουργίας.
Το ερώτημα που τίθεται είναι διπλό: αφενός εάν μπορούν να λειτουργήσουν αποτελεσματικά τμήματα με 10 ή 15 πρωτοετείς, και αφετέρου εάν είναι οικονομικά ορθολογικό να συντηρούνται δομές που αξιοποιούνται σε τόσο μικρό βαθμό.
Πηγή: neakriti.gr
