Τα πάνω κάτω στους δήμους και τις Περιφέρειες έφερε ο πρόσφατος Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης (ν. 5314/2026), ο οποίος αποτελεί το πιο φιλόδοξο νομοθετικό εγχείρημα των τελευταίων ετών, καθώς ήρθε να ενοποιήσει ένα εξαιρετικά πολυδαίδαλο και συχνά αντιφατικό νομοθετικό οικοδόμημα.
Της Κορίνας Καφετζοπούλου
Για δεκαετίες, η διοίκηση των δήμων βασιζόταν σε ένα συνονθύλευμα διατάξεων που εκτεινόταν από σύγχρονες μεταρρυθμίσεις μέχρι παρωχημένα, ακόμη και βασιλικά διατάγματα. Ο νέος αυτός Κώδικας επιχειρεί να εφαρμόσει μια ενιαία, συνεκτική και διαφανή λειτουργία σε όλους τους δήμους της επικράτειας, ανεξαρτήτως πληθυσμιακού μεγέθους, γεωγραφικής θέσης ή διοικητικής ιδιαιτερότητας, ώστε η μετάβαση στη δεύτερη θητεία της τρέχουσας δημοτικής περιόδου να πραγματοποιηθεί χωρίς τα θεσμικά ή διαδικαστικά κενά που ταλαιπώρησαν στο παρελθόν τους αιρετούς και τις υπηρεσίες. Στο επίκεντρο αυτών των άμεσων και ριζικών αλλαγών βρίσκονται, μεταξύ άλλων, οι αντιδήμαρχοι και οι αντιπεριφερειάρχες. Η μεγαλύτερη τομή αφορά αναμφίβολα εκείνους που κατέχουν θέση δημόσιου υπαλλήλου. Επιπλέον, με τον νέο νόμο καταργείται ο θεσμός των εντεταλμένων συμβούλων, μια αλλαγή που επαναπροσδιορίζει τη διοικητική δομή των δήμων.
Δεν υπάρχουν αλλαγές στον αριθμό των αντιδημάρχων. Με βάση τον πληθυσμό, στον Δήμο Μαλεβιζίου μετά τις νέες εκλογές παραμένουν έξι έμμισθοι και δύο άμισθοι. Αυτή τη στιγμή, το σύνολο του αυτοδιοικητικού κόσμου βρίσκεται σε στάση αναμονής, περιμένοντας τις αναλυτικές εφαρμοστικές εγκυκλίους που θα εξειδικεύσουν τον τρόπο λειτουργίας των συλλογικών οργάνων, ώστε να υπάρξει πλήρης εναρμόνιση με τον νέο νόμο.
Η ριζική αλλαγή για τους αντιδημάρχους δημοσίους υπαλλήλους
Η πιο ριζική μεταβολή που επιφέρει ο νέος Κώδικας αφορά τους αντιδημάρχους που προέρχονται από τον δημόσιο τομέα, δηλαδή τους μόνιμους δημοσίους υπαλλήλους, τους γιατρούς του ΕΣΥ, τα στελέχη των Ενόπλων Δυνάμεων και το προσωπικό των Σωμάτων Ασφαλείας. Το σύστημα των ειδικών αδειών, που ίσχυε μέχρι σήμερα και επέτρεπε στον αιρετό να «μοιράζεται» μεταξύ της οργανικής του θέσης και του δημαρχιακού μεγάρου, καταργείται οριστικά. Πλέον, θεσπίζεται η αυτοδίκαιη αναστολή άσκησης των καθηκόντων τους για ολόκληρη τη διάρκεια της θητείας τους. Η κεντρική φιλοσοφία πίσω από αυτή τη ρύθμιση είναι η «αποκλειστικότητα». Ο αντιδήμαρχος, για να υπηρετήσει τον δημότη με τη δέουσα προσήλωση, δεν μπορεί να είναι ταυτόχρονα και διοικητικό στέλεχος στην υπηρεσία του. Η αναστολή ενεργοποιείται με την έκδοση διαπιστωτικής πράξης από την υπηρεσία όπου ανήκει ο υπάλληλος. Προκειμένου να διασφαλιστεί ο αιρετός, ο νομοθέτης ορίζει ρητά ότι ο χρόνος αυτός προσμετράται ως «πραγματική δημόσια υπηρεσία». Με τον τρόπο αυτό, ο αντιδήμαρχος δεν χάνει τη βαθμολογική του εξέλιξη, ούτε τα συνταξιοδοτικά του δικαιώματα, αλλά ταυτόχρονα απελευθερώνεται πλήρως από τα βάρη της κύριας εργασίας του για να αφοσιωθεί στο έργο του στον Δήμο. Παράλληλα, ο νόμος κλείνει το «παράθυρο» των άμισθων αντιδημαρχιών για τους δημοσίους υπαλλήλους. Η θέση του αντιδημάρχου αναβαθμίζεται σε αξίωμα πλήρους απασχόλησης.
Συνεπώς, η καταβολή αντιμισθίας από τον Δήμο καθίσταται υποχρεωτική, εξαλείφοντας τις γκρίζες ζώνες του παρελθόντος. Το Υπουργείο Εσωτερικών, με την Εγκύκλιο 10 (Α.Π. 36761/1-7-2026), έσπευσε να εξειδικεύσει αυτές τις ρυθμίσεις των άρθρων 292-301 και 305-307 του Κώδικα, τονίζοντας ότι η ρύθμιση καλύπτει τόσο τους μόνιμους υπαλλήλους όσο και τους υπαλλήλους ΙΔΑΧ, γιατρούς ΕΣΥ και τα ένστολα στελέχη. Είναι εξαιρετικά σημαντικό για κάθε Δήμο να παρακολουθεί στενά την έκδοση των διαπιστωτικών πράξεων για να διασφαλίζεται η νομιμότητα κάθε απόφασης της νέας δημοτικής ομάδας.
Στον Δήμο Μαλεβιζίου, αυτή τη στιγμή, δεν υπηρετούν αντιδήμαρχοι που να είναι δημόσιοι υπάλληλοι.
Καταργούνται οι εντεταλμένοι
Μια εξέλιξη που επηρεάζει τον Δήμο Μαλεβιζίου είναι η κατάργηση των εντεταλμένων συμβούλων. Ο Δήμος Μαλεβιζίου διαθέτει δύο: τη Χρύσα Λυρώνη και τον Γρηγόρη Περυσινάκη. Αναμένονται οι διευκρινιστικές εγκύκλιοι του Υπουργείου Εσωτερικών για να διαπιστωθεί η περαιτέρω εξέλιξη.
Η Ψηφιακή Επανάσταση στο Δημοτικό Συμβούλιο
Σύντομα, τα δημοτικά συμβούλια θα κληθούν να ψηφίσουν τον νέο τρόπο διεξαγωγής των συνεδριάσεων. Το Δημοτικό Συμβούλιο, ως ανώτατο όργανο λήψης αποφάσεων, περνά σε ψηφιακή εποχή. Η υποχρεωτική διαδικτυακή μετάδοση των συνεδριάσεων δεν αποτελεί πλέον προαιρετική επιλογή, αλλά αυστηρή νομική υποχρέωση για απόλυτη διαφάνεια. Η δε διακοπή της μετάδοσης (π.χ. για θέματα προστασίας προσωπικών δεδομένων) απαιτεί πλέον ισχυρή αιτιολόγηση και έγκριση των 3/5 των μελών του σώματος. Η διαφάνεια ενισχύεται από την καθιέρωση ψηφιακής τήρησης των πρακτικών. Με τη χρήση ψηφιακών υπογραφών και την άμεση ανάρτηση στη «Διαύγεια», οι αποφάσεις καθίστανται προσβάσιμες από κάθε δημότη εντός 3 ημερών. Η παράλειψη αυτής της υποχρέωσης επιφέρει πλέον σαφείς πειθαρχικές ευθύνες για τον Πρόεδρο και τον Γραμματέα του Συμβουλίου.
Η «Ασφάλεια Δικαίου» στη λήψη αποφάσεων
Ο νέος Κώδικας επιβάλλει αυστηρούς κανόνες στη λήψη αποφάσεων:
Λευκό και αποχή: Δεν προσμετρώνται στον αριθμό των παρόντων. Η πλειοψηφία διαμορφώνεται αυστηρά από όσους ψηφίζουν «υπέρ» ή «κατά».
Προστασία απαρτίας: Εάν αποχωρήσουν σύμβουλοι, η απόφαση εγκρίνεται μόνο εφόσον οι θετικές ψήφοι αντιστοιχούν στην απόλυτη πλειοψηφία που απαιτείτο κατά την έναρξη. Ισοψηφία: Σε φανερή ψηφοφορία υπερισχύει η ψήφος του Προέδρου. Σε μυστική, η διαδικασία επαναλαμβάνεται μία φορά, και αν παραμείνει η ισοψηφία, η πρόταση απορρίπτεται. Ενίσχυση της Αντιπολίτευσης: Οι παρατάξεις της μειοψηφίας αποκτούν δικαίωμα επιβολής θεμάτων στην ημερήσια διάταξη (έως 3 θέματα ετησίως για τη μείζονα μειοψηφία).
Αποφάσεις «Δια Περιφοράς»: Επιτρέπονται αυστηρά μόνο σε κατεπείγουσες περιπτώσεις, με υποχρεωτική ανακοίνωση στην επόμενη τακτική συνεδρίαση.
Ανά τετράμηνο η λογοδοσία
Ο θεσμός της λογοδοσίας μετασχηματίζεται. Οι συνεδριάσεις πραγματοποιούνται πλέον ανά τετράμηνο, με τη συμμετοχή του Συμπαραστάτη του Δημότη, του Συμβουλίου Νέων και του Συμβουλίου Ένταξης Μεταναστών και Προσφύγων ( πρόκειται για νέα όργανα) .
Υποχρεωτικός ο απολογισμός
Ο ετήσιος απολογισμός δημοτικής αρχής καθίσταται πλέον υποχρεωτικός κάθε χρόνο, με την ημερομηνία να ορίζεται σταθερά για τις 31 Μαΐου (για το 2ο, 3ο και 4ο έτος της θητείας). Η διαδικασία αυτή ενισχύεται από την υποχρέωση δημόσιας ανακοίνωσης της συνεδρίασης 15 ημέρες νωρίτερα, προκειμένου να διασφαλιστεί η δυνατότητα ουσιαστικής παρέμβασης από κάθε θεσμικό φορέα και δημότη
Οδηγός: Άδειες και Αποζημιώσεις
Αντιμισθία: Για όσους έχουν αναστείλει τα υπηρεσιακά τους καθήκοντα.
Έξοδα Παράστασης: Για όσους συνεχίζουν να εργάζονται κανονικά.
Αποζημίωση Συνεδριάσεων: Ανώτατο όριο 50 ευρώ ανά συνεδρίαση Δημοτικού Συμβουλίου (40 ευρώ όταν η κατοικία απέχει λιγότερο από 10 χλμ) και 30 ευρώ ανά συνεδρίαση Δημοτικής Επιτροπής.
Διαδικασία συνεδριάσεων και προσωπικά δεδομένα
Σύμφωνα με τα άρθρα 121-130:
Τρόπος συνεδρίασης: Δια ζώσης, μέσω τηλεδιάσκεψης ή μικτά, με υποχρεωτική διαδικτυακή μετάδοση.
Σύγκληση: Τουλάχιστον μία φορά τον μήνα. Η μη σύγκληση για δύο συνεχόμενες φορές συνιστά παράβαση καθήκοντος.
Απαρτία και Λήψη Αποφάσεων (Άρθρα 127-128): Το συμβούλιο συνεδριάζει νόμιμα όταν τα παρόντα μέλη είναι περισσότερα από τα απόντα. Σε περίπτωση έλλειψης απαρτίας μετά από δύο προσκλήσεις, απαιτείται τρίτη πρόσκληση όπου η απαρτία μειώνεται στο ένα τέταρτο (1/4+1) των μελών. Για κάθε θέμα λαμβάνεται ξεχωριστή απόφαση με την απόλυτη πλειοψηφία των παρόντων.
Διεξαγωγή και Ροή (Άρθρο 129): Ο πρόεδρος διευθύνει τη συζήτηση. Το δικαίωμα λόγου δίνεται κατά σειρά προτεραιότητας: πρώτα στον δήμαρχο, τους αντιδημάρχους και τους επικεφαλής των παρατάξεων της μειοψηφίας.
Επιτροπές και Συμβουλευτικά Όργανα (Άρθρα 130, 153-154): Το συμβούλιο μπορεί να συστήνει αποφασιστικού χαρακτήρα επιτροπές για συγκεκριμένους τομείς πολιτικής. Παράλληλα, θεσπίζονται γνωμοδοτικές επιτροπές για θέματα κοινωνικής συνοχής ή σχολικών μονάδων.
Προσωπικά δεδομένα: Κατά τις δημόσιες συνεδριάσεις, οφείλει να παρέχεται σαφής ενημέρωση (άρθρο 122) προς όλους –δηλαδή τα μέλη του συμβουλίου, τους συμμετέχοντες και τους παρακολουθούντες– για τη διαδικτυακή ζωντανή μετάδοση. Εάν κάποιος επιθυμεί την προστασία των δεδομένων του, ο Δήμος υποχρεούται να διασφαλίσει εναλλακτικό τρόπο συμμετοχής χωρίς τη δημοσιοποίηση της εικόνας ή της φωνής του.
Η Τοπική Αυτοδιοίκηση πλέον οφείλει να ανταποκριθεί στις νέες απαιτήσεις, ενώ ο πολίτης έχει τη δυνατότητα της άμεσης πρόσβασης σε πληροφορίες που αφορούν τον ίδιο ή τον τόπο του.
ΠΡΩΤΗ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΦΩΝΗ ΤΟΥ ΜΑΛΕΒΙΖΙΟΥ
Προσθήκη του fonimaleviziou.gr στην Google
