Ο Αλεξάνταρ Βούτσιτς ηττήθηκε μετά από 14 χρόνια, περιοριζόμενος στο 38,8%, και η χώρα οδηγείται σε ένα πρωτοφανές πολιτικό σκηνικό.
Με ένα πρωτοφανές πολιτικό σκηνικό βρίσκεται αντιμέτωπη η Σερβία, καθώς το κίνημα «Φοιτητική Λίστα» επικράτησε με 52,9% στις πρόωρες εκλογές.
Ο επί μακρόν ηγέτης της χώρας, Αλεξάνταρ Βούτσιτς, παραδέχθηκε την ήττα του από το φοιτητικό κίνημα, ανοίγοντας τον δρόμο για μια σαρωτική πολιτική αλλαγή στη βαλκανική χώρα.
Χιλιάδες πανηγυρίζουν στους δρόμους του Βελιγραδίου
«Είναι πολύ παράξενο το γεγονός ότι βρισκόμαστε τώρα εδώ, ως νικητές, στους ίδιους ακριβώς δρόμους όπου η αστυνομία μάς χτυπούσε, στους δρόμους από τους οποίους υποχωρήσαμε αμέτρητες φορές μπροστά στις δυνάμεις της χωροφυλακής», αναφέρει διαδηλωτής.
Μόλις έγινε γνωστό το αποτέλεσμα, ο κόσμος ξεχύθηκε στους δρόμους σε όλη τη Σερβία για να γιορτάσει αυτή την απίστευτη πορεία. Στο Βελιγράδι, δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι κατέκλυσαν τις κεντρικές λεωφόρους της πόλης, φωνάζοντας συνθήματα σε κατάσταση ευφορίας, ανεμίζοντας σημαίες και ανάβοντας πυρσούς, ενώ στο βάθος αντηχούσαν αδιάκοπα οι κόρνες των αυτοκινήτων.
Την Κυριακή, ωστόσο, πολλοί ήταν απλώς ενθουσιασμένοι που γιόρταζαν το τέλος μιας κυβέρνησης η οποία είχε γίνει γνωστή για τις συστηματικές απειλές κατά των επικριτών της και για τη σταδιακή περιστολή της ελευθερίας του Τύπου.
«Ο λαός νίκησε! Ο λαός νίκησε έναν δικτάτορα! Ο λαός θα κυβερνήσει τη Σερβία!», δήλωσαν διαδηλωτές.
Τα πλήθη έσπευσαν επίσης να κατευθυνθούν προς το κεντρικό πάρκο του Βελιγραδίου, όπου υποστηρικτές του Βούτσιτς είχαν κατασκηνώσει για περισσότερο από έναν χρόνο, γκρεμίζοντας με χαρά τους φράχτες και τις σκηνές που είχαν αποκλείσει την πρόσβαση στο πάρκο.
«Αυτό αποτελεί σύμβολο για την Ευρώπη και τον κόσμο», τόνισαν οι άνθρωποι που ξεχύθηκαν στους δρόμους. «Είναι μια απόδειξη του πώς η ελευθερία μπορεί να νικήσει το κακό».
Ποια είναι η Φοιτητική Λίστα
Η «Φοιτητική Λίστα – Οι Φοιτητές Νικούν», ένα κίνημα που γεννήθηκε από την τραγωδία του Νόβι Σαντ και δεν είχε ηγέτες ούτε πολιτικό παρελθόν, ανέτρεψε σε λιγότερο από δύο χρόνια 14 χρόνια πολιτικής κυριαρχίας του Αλεξάνταρ Βούτσιτς, στις εκλογές που έγιναν de facto δημοψήφισμα για το μέλλον της Σερβίας.
Το Προοδευτικό Κόμμα (SNS) του Σέρβου προέδρου είδε τη στήριξή του να εξανεμίζεται, ενώ ο ίδιος παραδέχθηκε τη νίκη των αντιπάλων του το βράδυ της Κυριακής.
Όλα ξεκίνησαν την 1η Νοεμβρίου 2024, όταν κατέρρευσε η στέγη στον σιδηροδρομικό σταθμό του Νόβι Σαντ, της δεύτερης μεγαλύτερης πόλης της χώρας, και σκοτώθηκαν 16 άνθρωποι.
Η τραγωδία θεωρήθηκε σύμβολο της διάχυτης διαφθοράς, με τους επικριτές να συνδέουν την ελαττωματική ανακαίνιση του σταθμού με τον πρόεδρο, που είχε ταυτίσει στενά το όνομά του με το έργο. «Όταν κατέρρευσε η στέγη, αυτό λειτούργησε ως η τελευταία σταγόνα», δήλωσε η Έλενα Ιβάνοφ του think tank Henry Jackson Society.
Οι εβδομαδιαίες διαδηλώσεις φοιτητών που ζητούσαν δικαιοσύνη εξελίχθηκαν σε εθνικό κίνημα, που περιέλαβε αγρότες, ηθοποιούς και δικαστές. Τον Ιανουάριο του 2025 παραιτήθηκε ο πρωθυπουργός του Βούτσιτς «για να εκτονωθούν οι εντάσεις», ενώ τον Μάρτιο του 2025 το Βελιγράδι είδε τη μεγαλύτερη αντικυβερνητική διαδήλωση στην ιστορία της Σερβίας.
Το κίνημα οργανώθηκε μέσω φοιτητικών συνελεύσεων και, όταν ο Βούτσιτς προκήρυξε πρόωρες εκλογές τον προηγούμενο μήνα, ήταν έτοιμο. «Μπόρεσαν να μετατρέψουν τη συναισθηματική ορμή σε πραγματική οργάνωση και να μάθουν στον κόσμο πώς να προστατεύει τη νομιμότητα στα εκλογικά κέντρα», εξήγησε η Ιβάνοφ.
Η επόμενη μέρα
Το δύσκολο έργο της ανατροπής της πορείας της χώρας προς τον αυταρχισμό και της αντιμετώπισης της βαθιά ριζωμένης διαφθοράς αναλαμβάνει πλέον το ψηφοδέλτιο των 250 υποψηφίων, στο οποίο περιλαμβάνονται περισσότεροι από 160 κάτοχοι διδακτορικού τίτλου, καθώς και ορισμένοι αγρότες, αθλητές και άλλοι επαγγελματίες, όπως αποκαλύπτει ο Guardian.
Η πρόκληση γίνεται ακόμη μεγαλύτερη από το γεγονός ότι το πρόγραμμα πολιτικών θέσεων των φοιτητών υποβάθμιζε ορισμένα από τα πιο διχαστικά ζητήματα της χώρας: το ερώτημα της μελλοντικής ένταξης στην Ευρωπαϊκή Ένωση παραπέμπεται σε δημοψήφισμα, ενώ το Κόσοβο διεκδικείται ως αναπόσπαστο τμήμα της Σερβίας.
Ένα είναι βέβαιο: Οι φοιτητές δεν θα είναι αυτοί που θα αναλάβουν τη διακυβέρνηση της χώρας, καθώς δεν ήταν οι ίδιοι υποψήφιοι στις εκλογές. Επρόκειτο για μια συνειδητή στρατηγική επιλογή, καθώς το εκλογικό σώμα πιθανότατα δεν θα ψήφιζε έναν συνδυασμό υποψηφίων με ελάχιστη εμπειρία ζωής.
Παρότι επικεφαλής του ψηφοδελτίου ήταν ο Ίλια Σρντάνοβιτς, καθηγητής καρδιολογίας στο Νόβι Σαντ, δεν θεωρείται ιδιαίτερα πιθανό να αναλάβει την πρωθυπουργία.
Λίγοι από τους υποψηφίους ξεχωρίζουν ως πιθανοί ηγέτες.
Εκτιμάται ότι τουλάχιστον 135 υποψήφιοι του ψηφοδελτίου έχουν εξασφαλίσει έδρα στο κοινοβούλιο. Ανάμεσά τους βρίσκονται ο πρώην αστέρας του μπάσκετ Ντέγιαν Μποντιρόγκα (24η θέση στο ψηφοδέλτιο), ο καταξιωμένος ηθοποιός Τίχομιρ Στάνιτς (8η θέση), ο τραγουδιστής Νίκολα Μίκιτς (46η θέση), ο πρώην διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας της Σερβίας Ντέγιαν Σόσκιτς (27η θέση), καθώς και ένας αρκετά μεγάλος αριθμός καθηγητών πανεπιστημίου.
Το όνομα του Σόσκιτς έχει αναφερθεί ως πιθανή επιλογή για την κορυφαία θέση. Έχει μιλήσει δημόσια για τις μεταρρυθμίσεις που θα προωθούσε στην οικονομία, ενώ έχει δεχθεί έντονη κριτική από τα φιλοκυβερνητικά μέσα ενημέρωσης.
Το πρόγραμμά τους
Οι εκλεγμένοι βουλευτές καλούνται να υλοποιήσουν ένα de facto μανιφέστο. Με βάση ένα πρόγραμμα 11 σημείων, το φοιτητικό κίνημα επιδιώκει, μεταξύ άλλων, να:
Πατάξει τη διαφθορά με τη δημιουργία αστυνομικής μονάδας που θα συλλαμβάνει τους υπεύθυνους.
Εκκαθαρίσει το υπουργείο Εσωτερικών από όσους παραβίασαν τους κανόνες στην καταστολή των διαδηλωτών ή συνδέονται με το οργανωμένο έγκλημα.
Μεταρρυθμίσει το μιντιακό τοπίο και απελευθερώσει τη δημόσια τηλεόραση από τον πολιτικό έλεγχο.
Σταματήσει τις προσλήψεις κομματικών στελεχών στις επικεφαλής δημοσίων επιχειρήσεων.
Ο Βούτσιτς και το SNS αρνούνται τις κατηγορίες για διαφθορά και για προσπάθεια επηρεασμού των μέσων. Αρχικά ο πρόεδρος χαρακτήριζε τους διαδηλωτές «καλοπροαίρετους», αλλά πριν από τις εκλογές τους κατηγόρησε ότι επιχειρούν να «ρίξουν» τη Σερβία. Ακόμη και αφού παραδέχθηκε τη νίκη τους, διατύπωσε αβάσιμο ισχυρισμό ότι είχαν τη στήριξη «ευρωπαϊκών χωρών και του αμερικανικού βαθέος κράτους».
Σημειώνεται πως η συμμετοχή στις εκλογές ανήλθε σχεδόν στο 70% και ήταν η υψηλότερη που έχει καταγραφεί ποτέ μετά τη διάλυση της πρώην Γιουγκοσλαβίας, το 1992.
Τι σημαίνει το αποτέλεσμα για τη Σερβία
Υπάρχουν αρκετές πιθανές συνέπειες.
Πρώτον, σηματοδοτεί μια γενεαλογική αλλαγή στη σερβική πολιτική σκηνή. Ένα κίνημα με πρωταγωνιστές τους νέους κατάφερε να αμφισβητήσει ένα πολιτικό κατεστημένο που διαμορφώνει την πορεία της χώρας εδώ και χρόνια.
Δεύτερον, θα μπορούσε να οδηγήσει σε μια ριζική αναδιάρθρωση των θεσμών. Η νέα κυβέρνηση αναμένεται να βρεθεί αντιμέτωπη με ισχυρές πιέσεις για την ανεξαρτησία των θεσμών, τη δικαιοσύνη, την καταπολέμηση της διαφθοράς, τα δημόσια μέσα ενημέρωσης και τις συνθήκες διεξαγωγής των εκλογών.
Τρίτον, η εξωτερική πολιτική της Σερβίας θα μπορούσε να εισέλθει σε μια νέα φάση. Η νέα πολιτική ηγεσία θα κληθεί να απαντήσει άμεσα σε κρίσιμα ερωτήματα σχετικά με την ενταξιακή πορεία της χώρας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, τις σχέσεις της με τις Βρυξέλλες και την Ουάσιγκτον, καθώς και τους παραδοσιακά στενούς δεσμούς της με τη Μόσχα και το Πεκίνο. Το κατά πόσο η Φοιτητική Λίστα θα επιδιώξει έναν σαφή φιλοευρωπαϊκό προσανατολισμό ή θα επιχειρήσει να διατηρήσει μια πιο ισορροπημένη εξωτερική πολιτική θα παρακολουθείται στενά.
ertnews.gr
Με πληροφορίες από BBC, Guardian
Προσθήκη του fonimaleviziou.gr στην Google
