Στην ανατολική πλευρά του οικισμού των Βοριζίων στο Δήμο Φαιστού ανοίγεται ένα εντυπωσιακό φαράγγι που απλώνεται στους πρόποδες του Ψηλορείτη και προσφέρει εικόνες μοναδικές με τις εναλλαγές που το διακρίνουν.
Άγριο και αφιλόξενο και ταυτόχρονα από εκείνα τα μέρη που σε προκαλούν να τα περπατήσεις είναι ένα από τα ωραιότερα φαράγγια αλλά με αρκετές δυσκολίες.
Σε καμιά περίπτωση δεν προτείνουμε να το διασχίσει κάποιος μόνος του και σίγουρα όχι κάποιος που δε γνωρίζει την περιοχή καθώς οι σημάνσεις από ένα σημείο και πέρα δεν διακρίνονται ενώ υπάρχουν στενά περάσματα σε ακάλυπτους βράχους που με ένα παραπάτημα μπορεί να οδηγήσουν σε σοβαρό ατύχημα.
Ουσιαστικά η διαδρομή του ξεκινά από την άκρη του χωριού και για ώρες είναι ανηφορική και απότομη, με κάθετους ψηλούς βράχους να σχηματίζουν τοιχώματα, άλλοτε δασωμένα κι άλλοτε γυμνά.
Σε κάποια σημεία απαιτείται σκαρφάλωμα και μάλιστα με αρκετή προσοχή γιατί ελλοχεύει ο κίνδυνος πτώσης ενώ σε όλη αυτή την ανηφορική πορεία, επειδή επί της ουσίας μονοπάτι δεν υπάρχει, τα βήματα πρέπει να είναι κλειστά και πάνω σε σημεία του φαραγγιού που τα χαλίκια με το χώμα δεν θα υποχωρήσουν. Η κίνηση γίνεται στο πλάι του φαραγγιού κι όχι στην κοίτη του.
Μετά την ανηφορική πορεία το φαράγγι ανοίγει αρκετά και οι πρίνοι του δημιουργούν εικόνες δάσους.
Σε αυτό το κομμάτι συναντάμε και δυο πηγές νερού καθώς και σπηλαιώσεις. Μεταξύ αυτών της Γριάς ο Σπήλιος και ο μικρός με το μεγάλο Kυνηγόσπηλιο που χρησιμοποιήθηκαν από τους αντάρτες του Πετρακογιώργη την περίοδο της Κατοχής. Όταν βρεθεί κανείς στο ψηλότερα σημείο του φαραγγιού καταλαβαίνει γιατί ήταν λημέρι ανταρτών. Προσφέρει ταυτόχρονα τέλειες, δυσπρόσιτες κρυψώνες και ανοικτό οπτικό πεδίο μέχρι τη θάλασσα. Η κατάβαση μπορεί να γίνει περνώντας από το ύψωμα της Μαδαρής, το οποίο σημαδεύτηκε από μια σημαντική μάχη με τους Γερμανούς.
Στο βάθος θα δείτε τα Βορίζια και την πεδιάδα της Μεσαράς, με τα χιλιάδες θερμοκήπια της, ενώ όταν οι καιρικές συνθήκες το επιτρέπουν το μάτι φθάνει ως τη Γαύδο και φυσικά στο Ελεφαντάκι, δηλαδή τα νησάκια Παξιμάδια.
Η εμπειρία της διάσχισης του Βοριζανού φαραγγιού, παρά τις όποιες δυσκολίες, σίγουρα δεν ξεχνιέται εύκολα. Η άγρια ομορφιά του μαγεύει και η εναλλαγή εικόνων είναι διαρκής ώστε κανείς να μην πλήττει. Όταν μάλιστα αναλογιστούμε πως κάποτε σημεία του αποτελούσαν λημέρια ανταρτών και ο ρόλος του στον αγώνα ενάντια στους κατακτητές ήταν σπουδαίος τότε η αξία της διάσχισης του επαυξάνεται.
Της Γριάς ο Σπήλιος
Αρκετά ψηλά στο φαράγγι των Βοριζίων, σε ένα από τα δασωμένα τμήματα του με τεράστιους πρίνους, βρίσκεται καλά κρυμμένος της Γριάς ο Σπήλιος.
Πρόκειται για ένα αρκετά μεγάλο σπήλαιο στο οποίο εισέρχεται κανείς από το στενό άνοιγμα δυο ψηλών βράχων.
Η είσοδος του αμέσως μετά είναι άνετη αλλά η πορεία για το εσωτερικό του καθοδική και ολισθηρή.
Της Γριάς ο Σπήλιος ή τσι Γριάς, όπως τον αποκαλούσαν οι παλιότεροι, είναι ένα ενεργό σπήλαιο με έντονη σταγονοροή ακόμα και το καλοκαίρι, πράγμα που εξηγεί και την ολισθηρότητα στο εσωτερικό του.
Μάλιστα σε σημείο του, στο βάθος δεξιά, σχηματίζονται και μικρές λακκούβες με νερό.
Το σπήλαιο διαθέτει λιθωματικό διάκοσμο, όχι ιδιαίτερα πλούσιο αλλά αρκετό για να εξάψει τη φαντασία με τις μορφές που η φύση έχει δημιουργήσει εδώ και εκατομμύρια χρόνια.Σε ότι αφορά την ονομασία του η τοπική παράδοση θέλει να πήρε το όνομα του από μια ηλικιωμένη γυναίκα που έζησε εκεί. Για την ακρίβεια διηγούνται οι κάτοικοι των Βοριζίων πως κατά την Τουρκοκρατία μια οικογένεια από το χωριό κυνηγημένη από τους Οθωμανούς ανέβηκε το φαράγγι και βρήκε καταφύγιο στο σπήλαιο, όπου και παρέμεινε μέχρι να απομακρυνθεί ο κίνδυνος.
Υπάρχει ωστόσο και μια άλλη εκδοχή που συναντάμε πολλές φορές σε τοπωνύμια της Κρήτης κι ίσως να έχει βάση και στην περίπτωση του σπηλαίου των Βοριζίων. Οι λέξεις γριά, γρε, γρα και άλλες παρόμοιες χρησιμοποιήθηκαν από τους Κρητικούς σε περιοχές και σημεία που μαρτυρούσαν αρχαία προέλευση και χρήση.
Η ευρύτερη περιοχή των Βοριζίων, στη ρίζα του Ψηλορείτη, κατοικήθηκε από την αρχαιότητα και λειτούργησε ως πέρασμα για τους Μινωίτες. Εξάλλου σε κοντινή απόσταση συναντάμε το λατρευτικό Καμαραϊκό σπήλαιο. Ακόμα τα μέρη αυτά, που διέθεταν παλιότερα τεράστιο δασικό πλούτο, προσφέρονταν για υλοτόμιση καθώς το ξύλο και η πέτρα ήταν τα κυρίαρχα δομικά υλικά ενώ επιπλέον το ξύλο χρησίμευε στους Μινωίτες για τη ναυπήγηση των πλοίων τους.
