Εξαιρετικά σημαντικά είναι τα πρώτα αποτελέσματα του έργου για την μετατροπή της Θρούμπας σε εδώδιμο επιτραπέζιο ελαιόκαρπο χωρίς χρήση χημικών. Αντίστοιχα στο έργο «HP-Apple» που αναζήτησε τις δυνατότητες αξιοποίησης των μήλων, τόσο του Λασιθίου αλλά και στο Λιβάδι του Κρουσώνα, τα αποτελέσματα των προγραμμάτων που παρουσιάστηκαν, δείχνουν να εγγυώνται την παραγωγή συμπυκνώματος και σταθεροποίηση με τεχνολογία υπερυψηλής πίεσης. Και τα δύο προγράμματα αφορούν άμεσα το Μαλεβίζι και συμβάλλουν στην ανάπτυξη μικρών επιχειρήσεων.
Της Χρυσούλας Καλλιγιαννάκη
«Και τα δύο προγράμματα είναι ξεχωριστά. Αποτελεί διέξοδο για τους παραγωγούς του Κρουσώνα και του Λασιθίου που δεν μπορούν να διαθέσουν την παραγωγή μήλων για επιτραπέζια χρήση», υπογραμμίζει στη Φωνή του Μαλεβιζίου ο Ερευνητής του Ινστιτούτου Τεχνολογίας ΕΛΓΟ Δήμητρα Γιώργος Κατσαρός. Σύμφωνα με τον ίδιο και το πρόγραμμα για την θρουμπελιά μπορεί να δώσει διέξοδο στην συγκεκριμένη ποικιλία που φθίνει χρόνο με το χρόνο, λόγω των ιδιαιτεροτήτων της, στα στάδια ωρίμανσης της, που δυσκολεύει την περισυλλογή της.
Ο ερευνητής υπογράμμισε πως αν διασφαλιστεί η χρηματοδότηση θα υπάρχει έδαφος για να προχωρήσουν και τα δύο προγράμματα, σημειώνοντας πως το κόστος δεν είναι απαγορευτικό καθώς, η εν λόγω επένδυση που απαιτείται είναι της τάξεως κάποιων δεκάδων χιλιάδων ευρώ.
Τον Ιούλιο παρουσιάστηκαν καλές πρακτικές μέσα από τις οποίες οι παραγωγοί των περιοχών που απευθύνθηκαν και τα δύο έργα, μπορούν να εμπνευστούν προκειμένου να αναπτύξουν περαιτέρω τη δράση τους, μέσα από τη στρατηγική της περιφέρειας Κρήτης για τον αγροδιατροφικό κλάδο. Οι συμμετέχοντες δε, είχαν την ευκαιρία να μάθουν χρήσιμα εργαλεία και πλατφόρμες που συμβάλλουν στην εξωστρέφεια και τη διασύνδεση των επιχειρήσεων της υπαίθρου.
Τα έργα «Θρουμπελιά» και «HP-Apple» υλοποιούνται στο πλαίσιο του Υπομέτρου 16.1- 16.2 «Ίδρυση και λειτουργία επιχειρησιακών ομάδων της Ευρωπαϊκής Σύμπραξης Καινοτομίας (ΕΣΚ) για την παραγωγικότητα και βιωσιμότητα της γεωργίας» του Προγράμματος Αγροτικής Ανάπτυξης της Ελλάδας 2014 – 2020. Οι ενημερωτικές εσπερίδες για την παρουσίαση των δύο έργων πραγματοποιήθηκαν υπό την αιγίδα της Περιφέρειας Κρήτης, του Δήμου Οροπεδίου Λασιθίου και του Δήμου Μαλεβιζίου.
Παραγωγή επιτραπέζιων ελιών υψηλής ποιότητας
Συγκεκριμένα στο έργο ΘΡΟΥΜΠΕΛΙΑ αποκαλύφθηκε πώς οι φυσικοί μικροοργανισμοί στις ελιές «Θρούμπα» Κρήτης βοηθούν στη μείωση της πικρής τους γεύσης, καθώς οι ελιές ωριμάζουν στο δέντρο. Ουσιαστικά η έρευνα αξιοποίησε ειδικά ένα συγκεκριμένο ενδοφυτικό μύκητα. Οι ερευνητές έχουν αναπαράγει με επιτυχία αυτή τη φυσική διαδικασία υπό ελεγχόμενες συνθήκες, ενισχύοντας τη γεύση, το χρώμα και τη θρεπτική αξία των ελιών σε εργαστηριακό επίπεδο. Το αποτέλεσμα είναι μια βιώσιμη μέθοδος, χωρίς τη χρήση χημικών, για την παραγωγή επιτραπέζιων ελιών υψηλής ποιότητας που διατηρούν τον αυθεντικό χαρακτήρα τους. «Εμείς προτείνουμε ένα πρωτόκολλο εφαρμογής για την περισυλλογή των καρπών της Θρουμπελιάς πριν την ωρίμανση τους και την εφαρμογή της τεχνικής για την ωρίμανση μετά την συλλογή», τόνισε ο κ. Κατσαρός.
Το έργο ΘΡΟΥΜΠΕΛΙΑ ξεκίνησε με μια ενδελεχή αξιολόγηση της ποιότητας των ελιών «Θρούμπα Κρήτης» που συλλέχθηκαν σε διαφορετικές περιόδους και στάδια ωρίμανσης. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι το εσωτερικό περιβάλλον των ελιών κυριαρχείται από ενδοφυτική μικροχλωρίδα, κυρίως ζύμες και μούχλα, τα οποία παίζουν ζωτικό ρόλο σε όλη την ανάπτυξη του καρπού. Οι βασικές ενζυματικές δραστηριότητες, ιδιαίτερα αυτές της β-γλυκοσιδάσης και της πολυφαινολοξειδάσης (PPO), αυξάνονται προοδευτικά κατά την ωρίμανση, διευκολύνοντας τη φυσική υδρόλυση της ελευρωπαΐνης – της φαινολικής ένωσης που ευθύνεται για την πικράδα της ελιάς – και συμβάλλοντας στον χαρακτηριστικό μετασχηματισμό χρώματος από πράσινο σε σκούρο καφέ-μαύρο.
Αυτή η φυσική ενζυμική δραστηριότητα όχι μόνο μειώνει την πικράδα, αλλά επηρεάζει και την υφή και τις αντιοξειδωτικές ιδιότητες, θέτοντας τις βάσεις για μια υψηλής ποιότητας, φυσικά επεξεργασμένη ελιά.
Απομόνωσαν ενδοφυτικούς μύκητες
Το έργο επικεντρώθηκε επίσης στην απομόνωση ενδοφυτικών μυκήτων που θα μπορούσαν να ενισχύσουν περαιτέρω αυτή τη φυσική διαδικασία αποπίκρανσης υπό ελεγχόμενες συνθήκες. Η ομάδα απομόνωσε με επιτυχία τον ενδοφυτικό μύκητα Alternaria sp. από πλήρως ώριμες ελιές «Θρουμπα Κρήτης», το οποίο στη συνέχεια εφαρμόστηκε σε μη ώριμες ελιές σε εργαστηριακές δοκιμές. Αυτές οι επεξεργασίες οδήγησαν σε σημαντικές αλλαγές χρώματος – μετατοπίζοντας από πράσινο σε μωβ-μαύρο – τόσο στην επιφάνεια όσο και μέσα στη σάρκα της ελιάς κατά την αποθήκευση. Το πιο σημαντικό, ο εμβολιασμός με Alternaria οδήγησε σε σημαντική μείωση των επιπέδων ελευρωπαΐνης και υδροξυτυροσόλης, των βασικών ενώσεων που συμβάλλουν στην πικράδα, ενώ παράλληλα ενίσχυσε την περιεκτικότητα σε τυροσόλη, η οποία σχετίζεται με βελτιωμένη γεύση και θρεπτική ποιότητα. Αυτά τα πολλά υποσχόμενα ευρήματα υποδηλώνουν ότι η ελεγχόμενη ζύμωση με χρήση ενδοφυτικών μυκητιακών στελεχών όπως ο Alternaria μπορεί να γίνει μια φυσική, αποτελεσματική και βιώσιμη μέθοδος για την παραγωγή επιτραπέζιων ελιών υψηλής ποιότητας χωρίς πικράδα, διατηρώντας την αυθεντική γεύση και τα οφέλη για την υγεία της ποικιλίας «Θρουμπα Κρήτης».
Στο έργο με διακριτικό τίτλο «ΘΡΟΥΜΠΕΛΙΑ» συμμετέχουν ο ΕΛΓΟ ΔΗΜΗΤΡΑ – Ινστιτούτο Τεχνολογίας Αγροτικών Προϊόντων και Ινστιτούτο Εδαφοϋδατικών πόρων, η Ευρωπαϊκή Πρόοδος και ο Αγροτικός Συνεταιρισμός Κρουσώνα.
Ανοίγονται δρόμοι για τα μήλα του Κρουσώνα
Το έργο HP-APPLE δίνει νέα ζωή στα βιολογικά μήλα, μετατρέποντάς τα σε νόστιμα, υψηλής ποιότητας συμπυκνώματα χυμών – χωρίς χρήση θερμότητας ή άλλων πρόσθετων ουσιών. Χρησιμοποιώντας τεχνολογίες συμπύκνωσης υπό κενό και υπερυψηλής πίεσης, τα συμπυκνώματα μήλων διατηρούν τη φυσική τους γεύση, το χρώμα και τα θρεπτικά συστατικά τους.
Είναι ένας έξυπνος, βιώσιμος τρόπος για την υποστήριξη των τοπικών παραγωγών αξιοποιώντας στο έπακρο καλλιέργειες όπως αυτές των μήλων στο Λιβάδι του Κρουσώνα.
Το έργο HP-APPLE επικεντρώνεται στην παραγωγή βιολογικών συμπυκνωμάτων μήλων υψηλής ποιότητας, εφαρμόζοντας προηγμένη τεχνολογία συμπύκνωσης κενού, η οποία εξατμίζει το νερό σε πολύ ηπιότερες θερμοκρασίες από τις παραδοσιακές μεθόδους. Αυτή η προσέγγιση βοηθά στη διατήρηση των μοναδικών ποιοτικών και οργανοληπτικών ιδιοτήτων των μήλων – μιας καλλιέργειας που συνεχώς μειώνεται λόγω της έλλειψης καθοδήγησης για τους αγρότες σχετικά με τον τρόπο επεξεργασίας μη εμπορικά χρησιμοποιήσιμων μήλων σε προϊόντα υψηλής αξίας.
Δημιουργώντας νέες ευκαιρίες προστιθέμενης αξίας για αυτά τα μήλα, το έργο στοχεύει στην υποστήριξη της τοπικής γεωργίας και στην προώθηση της βιώσιμης αξιοποίησης των καλλιεργειών. Χρησιμοποιώντας εξειδικευμένο εξοπλισμό και τεχνογνωσία στην επεξεργασία φρούτων σε χαμηλή θερμοκρασία, το έργο βελτιστοποίησε με επιτυχία τις παραμέτρους συγκέντρωσης, διαπιστώνοντας ότι οι υψηλότερες θερμοκρασίες (έως 70°C) επιταχύνουν σημαντικά τους ρυθμούς εξάτμισης, διατηρώντας παράλληλα τη φωτεινότητα του χυμού και την αντιοξειδωτική τους ικανότητα. Η κινητική της συγκέντρωσης ακολούθησε προβλέψιμα μοντέλα, επιτρέποντας αποτελεσματικό έλεγχο της διαδικασίας που ελαχιστοποιεί την απώλεια ποιότητας και τον χρόνο επεξεργασίας.
Tο έργο ενσωμάτωσε επίσης την τεχνολογία υπερυψηλής πίεσης για να διασφαλίσει τη μικροβιολογική ασφάλεια των συμπυκνωμάτων μήλων χωρίς να διακυβεύεται η φρέσκια γεύση και η θρεπτική τους αξία. Η εφαρμογή πιέσεων έως και 600 MPa σε ήπια θερμοκρασία 25°C εξάλειψε αποτελεσματικά τους μικροβιακούς πληθυσμούς -συμπεριλαμβανομένων των ζυμών και των γαλακτικών βακτηρίων- χωρίς να προκαλέσει υποβαθμίσεις που σχετίζονται με τη θερμότητα ή την ενζυμική αμαύρωση. Αυτή η καινοτόμος ψυχρή παστερίωση διατηρεί την πλούσια γεύση, το χρώμα και τις αντιοξειδωτικές ιδιότητες των συμπυκνωμάτων χυμού μήλου, επιδεικνύοντας μια ισχυρή μέθοδο για τη δημιουργία ασφαλών, υψηλής ποιότητας βιολογικών προϊόντων μήλου.
Το έργο HP-APPLE αποτελεί επομένως ένα σημαντικό βήμα προς την αξιοποίηση των τοπικών γεωργικών προϊόντων μέσω τεχνολογιών αιχμής και ήπιας επεξεργασίας.
Στο έργο συμμετέχουν ως εταίροι ο ΕΛΓΟ ΔΗΜΗΤΡΑ (το Ινστιτούτο Τεχνολογίας Αγροτικών Προϊόντων ως επικεφαλής εταίρος), η Ευρωπαϊκή Πρόοδος, ο Αγροτικός Συνεταιρισμός Κρουσώνα και η παραγωγός Συμιανάκη Μαρία.
Η διάθεση στην αγορά ενός τέτοιου προϊόντος αναμένεται να οδηγήσει σε κέρδη των εταιριών και να ωφελήσει το καταναλωτικό κοινό μέσω της κάλυψης των αναγκών του για ποιοτικότερα προϊόντα.
