Νέα διεθνής έρευνα με συμμετοχή του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης αποκαλύπτει τι πραγματικά συνέβη στη θαλάσσια περιοχή Σαντορίνης – Αμοργού στις αρχές του 2025, όταν εκατοντάδες σεισμοί μέσα σε λίγες ημέρες προκάλεσαν ανησυχία σε κατοίκους και επισκέπτες. Η μελέτη, που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Science, καταλήγει ότι η έξαρση δεν σχετιζόταν με τεκτονικά ρήγματα, αλλά με μια τεράστια μαγματική διείσδυση σε βάθος μεγαλύτερο των 10 χιλιομέτρων.
Σύμφωνα με τα στοιχεία, ένα κατακόρυφο «φύλλο» μάγματος, μήκους άνω των 20 χιλιομέτρων, κινήθηκε μέσα στον φλοιό της Γης κάτω από τον πυθμένα της θάλασσας. Η ποσότητα του μάγματος αντιστοιχεί σε όγκο ικανό να γεμίσει περίπου 200.000 πισίνες ολυμπιακών διαστάσεων ή, πιο χαρακτηριστικά, να καλύψει ολόκληρο το Μανχάταν με στρώμα πάχους 9 μέτρων.
Η σεισμική δραστηριότητα του 2025 ήταν από τις εντονότερες παγκοσμίως για τόσο μικρό χρονικό διάστημα, με εκατοντάδες αισθητούς σεισμούς και αρκετούς άνω των 5 Ρίχτερ. Η κρίση προκάλεσε κατάσταση έκτακτης ανάγκης, κλείσιμο σχολείων και αναστάτωση στα νησιά, με αβεβαιότητα ως προς το αν επρόκειτο για προοίμιο ηφαιστειακής έκρηξης ή για κίνηση τεκτονικών ρηγμάτων, όπως ο ισχυρός σεισμός των 7,7 Ρίχτερ του 1956.
Η ερευνητική ομάδα χρησιμοποίησε προηγμένες μεθόδους μηχανικής μάθησης για να χαρτογραφήσει με ακρίβεια πάνω από 25.000 σεισμούς, λειτουργώντας σαν «εικονικοί μετρητές τάσης». Η ανάλυση έδειξε ότι το μάγμα δεν κινήθηκε ομαλά, αλλά κατά κύματα: άνοιγε νέες ρωγμές, έκλεινε άλλες και προχωρούσε προς τα εμπρός σε δυναμικούς παλμούς. Αυτή η κυματική κίνηση άλλαζε συνεχώς την πίεση μέσα στον φλοιό, προκαλώντας «καταρράκτες» σεισμών σε πολύ μικρά χρονικά διαστήματα.
Οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι ο μηχανισμός αυτός δεν είναι μοναδικός για τη Σαντορίνη αλλά πιθανώς αντιπροσωπεύει τον τρόπο με τον οποίο μεταφέρεται το μάγμα κάτω από πολλά ηφαίστεια παγκοσμίως. Οι νέες μέθοδοι παρατήρησης θα μπορούσαν να επιτρέψουν στο μέλλον σχεδόν άμεση παρακολούθηση παρόμοιων κρίσεων, ειδικά σε περιοχές όπου η δραστηριότητα εκδηλώνεται υποθαλάσσια ή σε μεγάλα βάθη.
Η Σαντορίνη, που ανήκει στο Ελληνικό ηφαιστειακό τόξο και έχει στο ιστορικό της την «μινωική έκρηξη» του 1620 π.Χ., δεν παρουσίασε έκρηξη το 2025· ωστόσο η μελέτη υπογραμμίζει ότι η στενή, υψηλής ανάλυσης γεωφυσική παρακολούθηση παραμένει κρίσιμη για την ασφάλεια των τοπικών πληθυσμών.
Η έρευνα, με τίτλο “The 2025 Santorini unrest unveiled: rebounding magmatic dike intrusion with triggered seismicity”, δημοσιεύτηκε στο Science στις 20 Νοεμβρίου 2025.
