Εμμανουήλ (Μανόλης) Φιολιτάκης (1946–2026)
Με καταγωγή από την Τύλισο Μαλεβιζίου Κρήτης
Διδάκτωρ Χημικός Μηχανικός και Υφηγητής
(Dr.-Ing. habil., Privatdozent)
Την Κυριακή το πρωί στην εκκλησία, καθισμένη στο στασίδι της γιαγιάς μου, σκεφτόμουν πόση συγκίνηση και ευγνωμοσύνη θα ένιωθε εκείνη την καλοκαιρινή Κυριακή η γιαγιά η Χρυσάνθη, κατηφορίζοντας το μεγάλο στενό στην Τύλισο για να έρθει στον Άγιο Νικόλαο όταν γεννήθηκε το πρώτο παιδί τής κόρης της. Κι ύστερα μόλις τέλειωσε η κυριακάτικη λειτουργία, πόσες ευχές, πόσα συχαρίκια θα ακούστηκαν!
Έτσι ήρθε στη ζωή ο Μανόλης ο πρωτότοκος γιος του Γιώργη και Μαρίας Φιολιτάκη, το γένος Αστυρακάκη το 1946.
Ο πατέρας του, ο γνωστός στο χωριό Φιολιτογιώργης, ήταν βοσκός, άνθρωπος του μόχθου, που πάλευε να σταθεί όρθιος μέσα στις δυσκολίες μιας φτωχής και πολυμελούς οικογένειας. Ήταν χρόνια δύσκολα για γράμματα και σπουδές εκείνα τα χρόνια. Δεν ήταν αυτονόητο για κάθε παιδί ότι θα σπούδαζε. Μέσα σε εκείνες τις συνθήκες ο Μανόλης είχε μια βαθιά αγάπη για τη γνώση και για τα βιβλία. Κι ο πατέρας του, αναγνωρίζοντας αυτή την ξεχωριστή λαχτάρα του παιδιού του, δεν του αρνήθηκε τη δυνατότητα να συνεχίσει τις σπουδές του στο Γυμνάσιο.
Σπούδασε αρχικά Χημεία στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης και στη συνέχεια με υποτροφία ολοκλήρωσε σπουδές Χημικού Μηχανικού στο Πανεπιστήμιο Friedrich-Alexander του Erlangen-Nürnberg της Γερμανίας, από όπου έλαβε και το διδακτορικό του δίπλωμα (Doktor-Ingenieur) Το Doktor-Ingenieur (συντομογραφία: Dr.-Ing.) είναι ο γερμανικός ακαδημαϊκός τίτλος του Διδάκτορα Χημικού Μηχανικού. Απέκτησε τον τίτλο του υφηγητή στο ίδιο πανεπιστήμιο. Η υφηγεσία είναι ένας ανώτερος ακαδημαϊκός τίτλος που υπάρχει κυρίως στο γερμανικό πανεπιστημιακό σύστημα και ονομάζεται στα γερμανικά Habilitation. Με απλά λόγια, είναι ένα επιπλέον, απαιτητικό επιστημονικό προσόν που αποκτά κάποιος μετά το διδακτορικό του, έπειτα από περαιτέρω έρευνα και επιστημονική εργασία. Συνήθως αποδεικνύει ότι ο επιστήμονας έχει αποκτήσει την ικανότητα να διεξάγει αυτοδύναμη έρευνα και να διδάσκει σε πανεπιστημιακό επίπεδο.
Ακολούθησε σημαντική επαγγελματική και ερευνητική σταδιοδρομία στη Γερμανία. Εργάστηκε στο Πανεπιστήμιο του Erlangen, στο Ερευνητικό Κέντρο Jülich και στις βιομηχανίες Dynamit Nobel AG και Degussa AG, στον τομέα της έρευνας και ανάπτυξης. Παράλληλα, συνέβαλε με επιστημονικές δημοσιεύσεις και διέθετε διπλώματα ευρεσιτεχνίας στον τομέα της ειδίκευσής του.
Από τα δύσκολα χρόνια της παιδικής ηλικίας έφτασε στα πιο υψηλά επίπεδα της επιστημονικής γνώσης. Όχι δεν του χαρίστηκε τίποτα αλλά με τη θέληση, την επιμονή και την αγάπη για τα γράμματα άνοιξε τον δικό του δρόμο. Δίπλα του σε όλη αυτή τη διαδρομή από τη Θεσσαλονίκη ως τη Γερμανία ήταν η Ελένη. Η γυναίκα του, η σύντροφός του που μοιράστηκε τη ζωή, τις δυσκολίες, τις χαρές και τα όνειρά του. Μαζί απέκτησαν δύο παιδιά, τη Μαρία και τον Αντρέα, που ακολούθησαν τον δρόμο της επιστήμης και δημιούργησαν τις δικές τους οικογένειες στη Γερμανία, ακολουθώντας το παράδειγμα του. Ο Μανόλης κι η Ελένη αξιώθηκαν να γνωρίσουν τη χαρά του παππού και της γιαγιάς, βλέποντας τη ζωή να συνεχίζεται μέσα από τα παιδιά και τα εγγόνια τους.
Κι όταν ήρθαν τα δύσκολα κι εκείνη χρειάστηκε τη φροντίδα του, στάθηκε κοντά της με μια αφοσίωση που συγκινεί. Τη φρόντισε ως την τελευταία της στιγμή, με υπομονή και τρυφερότητα…
Η επιστημονική του πορεία θα μπορούσε να είχε πάρει έναν διαφορετικό δρόμο. Με τις σπουδές το διδακτορικό του και τον τίτλο του υφηγητή είχε τα εφόδια να προσφέρει πολλά στον τόπο μας, να μεταδώσει τη γνώση του, να σταθεί σε ένα πανεπιστημιακό περιβάλλον και να συμβάλει στην πρόοδο της επιστήμης διδάσκοντας τη νέα γενιά. Επέστρεψε στην Ελλάδα με την επιθυμία να συνεχίσει εδώ τη διαδρομή του σε κάποιο πανεπιστήμιο. Όμως, οι ευκαιρίες που αναζήτησε δεν του δόθηκαν. Οι πόρτες που περίμενε να βρει ανοιχτές δεν άνοιξαν. Κι έτσι η επιθυμία του για επιστροφή στην Ελλάδα έμεινε ανεκπλήρωτη. Ήταν κρίμα, όχι μόνο για τον ίδιο που ξεκίνησε τη ζωή του με τόσες στερήσεις και κατάφερε τόσα πολλά με τον προσωπικό του αγώνα, αλλά και για την ίδια την Ελλάδα, που έχασε την ευκαιρία να αξιοποιήσει τις γνώσεις, τις ικανότητες και την επιστημονική του προσφορά.
Ωστόσο, δεν έπαψε να έχει τον τόπο του μέσα στην καρδιά του. Επέστρεψε στην Τύλισο όταν συνταξιοδοτήθηκε, έφτιαξε το σπίτι του και εκεί έζησε μέχρι το τέλος. Στον τόπο όπου είχε τις ρίζες του, εκεί όπου η ζωή έχει άλλη γεύση και οι μνήμες είναι δεμένες με τα χώματα, τα δέντρα τις φωνές και τους δικούς του ανθρώπους, τα αδέρφια του. Ο Μανόλης, η Ελένη, ο Νίκος, ο Μιχάλης κι η Ζαχαρένια ήταν τα πέντε παιδιά της οικογένειας, αγαπημένοι συγγενείς, πάντα με χαμόγελο, παρόλες τις δυσκολίες ήταν πάντα παρόντες στις χαρές και στις λύπες της μεγάλης οικογένειας των Φιολιτάκηδων και των Αστυρακάκηδων αλλά και όλου του χωριού. Εκεί, όταν τους χρειαζόμαστε όλοι με προθυμία να βοηθήσουν, με μια ανοιχτή αγκαλιά και μια καρδιά που ήξερε να νοιάζεται. Η Ελένη κι ο Μιχάλης έχουν ήδη φύγει από τη ζωή. Ο χαμός του Μιχάλη είναι πολύ πρόσφατος και πονάει πολύ ακόμα….
Σήμερα αποχαιρετούμε έναν άνθρωπο, έναν Κρητικό που ξεκίνησε από μια φτωχή οικογένεια, αγάπησε τα γράμματα, ταξίδεψε στον κόσμο της επιστήμης, αγάπησε βαθιά τη γυναίκα του, στάθηκε δίπλα της μέχρι το τέλος και μεγάλωσε δυο καλά παιδιά. Μας αφήνει πίσω το παράδειγμά του πως τίποτα δεν χαρίζεται χωρίς κόπο, πως η γνώση είναι δύναμη, πως η αξιοπρέπεια φαίνεται στις δυσκολίες και πως η αγάπη αποδεικνύεται κυρίως όταν ο άλλος σε χρειάζεται.
Καλό σου ταξίδι, Μανόλη.
Όλοι εμείς που σε γνωρίσαμε μας άφησες το αποτύπωμά σου και θα σε θυμόμαστε με περηφάνια, με αγάπη μέσα από όσα δίδαξες χωρίς μεγάλα λόγια, μόνο με τη ζωή σου.
Κι εκεί που πηγαίνεις απόψε θα βρίσκεσαι κοντά στους αγαπημένους σου, σε έναν τόπο όπου δεν υπάρχει πια πόνος και αποχωρισμός, να βρεις την Ελένη σου, τον Μιχάλη, τη μητέρα σου, τον πατέρα σου, τον πατέρα μου, … τη γιαγιά τη Χρυσάνθη…. είναι τόσοι πολλοί εκεί… δώσε τους μια αγκαλιά από εκείνες που εσύ ήξερες να δίνεις…
Ας είναι ελαφρύ το χώμα της Τυλίσου που σε σκεπάζει. Αιωνία σου η μνήμη.
Αστυρακάκη Χρυσούλα-Εκπαιδευτικός
Προσθήκη του fonimaleviziou.gr στην Google
