Τα πράγματα στην θέση τους προσπαθεί να βάλει ο Επίκουρος Καθηγητής Ασφάλειας και Ποιότητας Τροφίμων του ΕΛΜΕΠΑ Λευτέρης Αλυσανδράκης, μετά το τελευταίο «χτύπημα» στην ποιότητα του ελληνικού ελαιολάδου που ήρθε από τη Δανία.
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ στη Χρυσούλα Καλλιγιαννάκη
Οι αρχές Ασφάλειας Τροφίμων της χώρας ενημέρωσαν -στις αρχές Μαΐου- τους καταναλωτές και το Ευρωπαϊκό Σύστημα Ανταλλαγής Πληροφοριών για Επικίνδυνα Τρόφιμα (RASFF), ότι αναλύσεις σε εξαιρετικά παρθένο ελαιόλαδο από την Ελλάδα αποκάλυψαν υψηλές ποσότητες φυτοφαρμάκων. Συγκεκριμένα στην ανακοίνωση, που εκδόθηκε από το RASFF στις 3 Μαΐου 2024, αναφέρεται ότι στο ελαιόλαδο βρέθηκε η μη εγκεκριμένη ουσία Chlorpyrifos.
Όπως ήταν αναμενόμενο η είδηση αυτή προκάλεσε ξανά έντονη συζήτηση γύρω από το οξύ θέμα της υπολλειμματικότητας φυτοφαρμάκων στα τρόφιμα που πέρα από τα ζητήματα ασφάλειας αποτελεί και δυσφήμιση του εξαιρετικού παρθένου ελληνικού ελαιολάδου (στην συγκεκριμένη περίπτωση). Οι ανακοινώσεις μάλιστα με τις οποίες δημοσιοποιήθηκε το θέμα έκαναν λόγο για «σοβαρό» διατροφικό κίνδυνο…
Ο κ. Αλυσανδράκης που διδάσκει στο Τμήμα Γεωπονίας, της Σχολή Γεωπονικών Επιστημών του ΕΛΜΕΠΑ, σε συνέντευξη του στην Φωνή του Μαλεβιζίου -με αφορμή την διάσταση που έλαβε το θέμα- τονίζει πως πρόκειται για μια δραστική ουσία με μέτρια οξεία τοξικότητα για τα θηλαστικά. Ο ίδιος δίνει απαντήσεις για το πόσο κινδυνεύουμε από τα φυτοφάρμακα και εξηγεί αναλυτικά, πως η ορθολογική χρήση των φυτοφαρμάκων, διασφαλίζει την ασφάλεια του καταναλωτή.
Τι είναι το Chlorpyrifos;
«Πρόκειται για δραστική ουσία πολλών σκευασμάτων με ευρύ φάσμα εφαρμογών στη γεωργία για την αντιμετώπιση εντομολογικών εχθρών σε μια πληθώρα καλλιεργειών. Αν και ευρέως χρησιμοποιούμενο κατά το παρελθόν, η χρήση του έχει απαγορευτεί σε πολλές χώρες, μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα».
Γιατί το ζητάνε οι παραγωγοί και πως το βρίσκουν;
«Τα τελευταία χρόνια η αυστηροποίηση της Νομοθεσίας για τα φυτοφάρμακα έχει οδηγήσει στην απόσυρση από την αγορά μεγάλου αριθμούς σκευασμάτων, μειώνοντας τα χημικά μέσα που διαθέτουν οι καλλιεργητές. Βρίσκουν, έτσι, έδαφος οι επιτήδειοι να φέρνουν παράνομα στη χώρα μας μη εγκεκριμένα σκευάσματα και να τα πωλούν σε κάποιους, λίγους παραγωγούς, οι οποίοι θεωρούν ότι τα παλιά φυτοφάρμακα είναι πιο αποτελεσματικά. Οι παραγωγοί θα πρέπει να χρησιμοποιούν ΜΟΝΟ εγκεκριμένα φυτοφάρμακα για την καλλιέργειά τους και ΠΑΝΤΑ ακολουθώντας τις οδηγίες της ετικέτας».
Πόσο επικίνδυνο είναι το Chlorpyrifos για τον άνθρωπο;
«Πρόκειται για μια δραστική ουσία με μέτρια οξεία τοξικότητα για τα θηλαστικά και αποδεκτή ημερήσια λήψη 0,01mg/KgZ.B., στο πλαίσιο του Επιπέδου μη παρατηρούμενου ανεπιθύμητου αποτελέσματος (NOAEL). Πρακτικά αυτό σημαίνει ότι ένας άνθρωπος με βάρος 80 κιλά είναι αποδεκτό να καταναλώσει 0,8 mgτης δραστικής ουσίας Chlorypifos κάθε μέρα για όλη του τη ζωή χωρίς να έχει κάποια αρνητική επίδραση. Επειδή η χρήση της ουσίας αυτής δεν επιτρέπεται στην ΕΕ, για τα περισσότερα τρόφιμα το όριο είναι 0,01 mg/Kg. Αν δεχτώ ότι έχω ένα φρούτο ή λαχανικό επιβαρυμένο με 10πλάσια συγκέντρωση από την επιτρεπόμενη, άρα 0,1 mg/Kg, μπορώ να καταναλώνω 8 κιλά από αυτό για κάθε μέρα της ζωής μου χωρίς να πάθω κάτι από το φάρμακο».
Τι θα πει «απαγορευμένο φυτοφάρμακο»;
«Ο όρος «απαγορευμένο φυτοφάρμακο» δεν είναι σωστός και, αντ’ αυτού, θα πρέπει να χρησιμοποιείται ο όρος «μη εγκεκριμένο». Ένα φυτοφάρμακο μπορεί να αποσυρθεί από την αγορά ή να μην έχει ποτέ εγκριθεί σε μια καλλιέργεια για πολλούς λόγους, όπως μη αποτελεσματικότητα λόγω ανθεκτικότητας, προβληματική συμπεριφορά στο περιβάλλον, υψηλή τοξικότητα στα θηλαστικά, έλλειψη οικονομικών κινήτρων για τις εταιρείες κ.ά.»
Γιατί πληθαίνουν τα δημοσιεύματα για παρουσία υπολειμμάτων στα τρόφιμα;
«Καταρχήν, θα πρέπει να ξεκαθαριστεί ότι η παρουσία υπολειμμάτων σε ένα τρόφιμο όταν επιτρέπεται η χρήση του στο χωράφι είναι μάλλον αναμενόμενη. Η ορθολογική χρήση των φυτοφαρμάκων διασφαλίζει ότι οι ουσίες αυτές θα βρίσκονται κάτω από τα επιτρεπτά όρια που έχει ορίσει η ΕΕ, ώστε η κατανάλωσή τους να είναι ασφαλής για τον καταναλωτή. Τελευταία πληθαίνουν τα δημοσιεύματα για παρουσία υπολειμμάτων στα τρόφιμα, κυρίως λόγω της αυστηροποίησης του πλαισίου ασφάλειας από την ΕΕ και της διαρκούς μείωση των επιτρεπτών ορίων υπολειμμάτων. Ταυτόχρονα, η διακίνηση και αναπαραγωγή μιας πληροφορίας στις μέρες μας είναι πολύ ευκολότερη και ταχύτερη».
Τελικά, πόσο κινδυνεύουμε από τα φυτοφάρμακα;
«Το νομικό πλαίσιο που εφαρμόζεται στην ΕΕ και αφορά στην ασφάλεια των τροφίμων είναι πολύ αυστηρό και προστατεύει τον καταναλωτή. Τα επιτρεπτά όρια για κάθε δραστική ουσία είναι πολύ αυστηρά, με αποτέλεσμα να μην κινδυνεύουμε άμεσα από την κατανάλωση τροφίμων με ουσίες κάτω από το επιτρεπτό όριο. Η αλήθεια, βέβαια, είναι κάπως διαφορετική καθώς κάποια φυτοφάρμακα μπορεί να συσσωρεύονται, ενώ μας είναι άγνωστές πιθανές αλληλεπιδράσεις μεταξύ τους όταν βρεθούν στο σώμα μας. Εν κατακλείδι, είναι πολύ σημαντικό να είμαστε προσεκτικοί, χωρίς να πανικοβαλόμαστε και να αγοράζουμε όσο αυτό είναι δυνατόν, πιστοποιημένα και τυποποιημένα τρόφιμα».
