Με χρονοκαθυστέρηση και ενώ η θάλασσα έχει μπει πλέον μέσα στο πεζοδρόμιο και απειλεί ιδιωτικές περιουσίες και το δημόσιο έργο του βιολογικού, το υπουργείο Κλιματικής Αλλαγής και Πολιτικής Προστασίας εντέλει ήταν αυτό που άναψε το «πράσινο φως» για τη χρηματοδότηση του έργου για την προστασία της ακτογραμμής στην Αγία Πελαγία.
Της Κορίνας Καφετζοπούλου
Ένα έργο που είναι περίεργο που δεν έχει χρηματοδοτηθεί τέσσερα χρόνια τώρα, καθώς ήταν ίσως από τα ελάχιστα στη χώρα που είχαν άδεια εκτέλεσης εργασιών από το 2020, όπως είπε μιλώντας στη Φωνή του Μαλεβιζίου, ο κύριος μελετητής του έργου, λιμενολόγος, Δημήτρης Ρομπογιαννάκης.
Άλλωστε από όταν ξεκίνησε να μελετάται την περίοδο 2015- 2016 ήταν εμφανές ότι η παραλιακή αυτή περιοχή του Μαλεβιζίου δεν έχει χρόνο. Το «επείγον» για την προστασία της Αγίας Πελαγίας, δεν προέκυψε ξαφνικά. Η ανθρώπινη παρέμβαση ήταν από καθοριστική μέχρι καταστροφική για την περιοχή τις τελευταίες δεκαετίες. Εκείνη την εποχή της σύνταξης της μελέτης είχαν δει το φως της δημοσιότητας πολλά επίσημα στοιχεία για την «εξαφάνιση» της παραλίας και την αναγκαιότητα του έργου της προστασίας της ακτογραμμής, που δεν άφηναν περιθώρια κωλυσιεργίας. Ένα από αυτά το επίσημο έγγραφο της Γενικής Γραμματείας Δημόσιας Περιουσίας όπου το 2016 αποφάνθηκε ότι το εύρος της ακτής σε σύγκριση με αυτό που φαινόταν σε αεροφωτογραφίες του 1945 και στο διάγραμμα καθορισμού του αιγιαλού είναι κατά μέσο όρο 50% μικρότερο. Από τότε το ζητούμενο ήταν να βρεθεί χρηματοδοτικό πρόγραμμα για να ξεκινήσει το έργο της προστασίας της ακτογραμμής.
Μετά τις πρόσφατες δεσμεύσεις που έλαβε από τον Υφυπουργό Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, Χρήστο Τριαντόπουλο, ο δήμαρχος Μαλεβιζίου, Μενέλαος Μποκέας, στη συνάντηση που έγινε στην Αθήνα, παρουσία και του βουλευτή ν. Ηρακλείου Μάξιμου Σενετάκη, μέχρι τέλους του μήνα θα ανακοινωθεί η έγκριση χρηματοδότησης για να ξεκινήσουν το συντομότερο δυνατόν οι διαδικασίες για την υλοποίηση του. Ο προϋπολογισμός του είναι ύψους 1.700.000 ευρώ και ο δήμος αναμένει να δει ποιο τελικά θα είναι το ποσό της χρηματοδότησης που θα ανακοινωθεί.
Τα σημεία “κλειδιά” της μελέτης
Το έργο δεν είναι δύσκολο, το δύσκολο ήταν να βρούμε τα χρήματα, όλα τα άλλα είναι εύκολα. Χρειάζεται όμως ο ανάδοχος να εργαστεί ταυτόχρονα σε θάλασσα και ξηρά. Αν ξεκινήσει να κατασκευάζεται με έξυπνο τρόπο δεν θα χαθεί και άλλη σεζόν», είπε ο κ. Ρομπογιαννάκης, που σημείωσε ότι θα υπάρχουν ορισμένες αλλαγές ως προς τις ποσότητες της άμμου που θα απαιτηθούν για την αναπλήρωση. Σύμφωνα με τα στοιχεία του 2016, η μελέτη για την προστασία της ακτογραμμής προβλέπει την κατασκευή τεχνητού κυματοθραύστη σε μήκος 70 μέτρων στο βόρειο ανατολικό τμήμα του κόλπο της Αγίας Πελαγίας και την τεχνητή αναπλήρωσης ακτής σε μήκος 350 μέτρων με 41.000 κυβικά μέτρα άμμο. «Είναι αυτονόητο ότι αυτό το τελευταίο νούμερο δεν ισχύει. Πρέπει να γίνει νέα μέτρηση για τις ποσότητες άμμου που θα απαιτηθούν όμως η φιλοσοφία της μελέτης δεν αλλάζει. Η διατομή είναι η ίδια με μια πρόσθετη ποσότητα άμμου που θα την υπολογίσουμε», είπε ο κ. Ρομπογιαννάκης που μπορεί να είναι 60.000 κ.β. μέτρα άμμου ή 70.000 κ.β.. Συνεχίζοντας σημείωσε ότι το βασικό είναι πως το πλάτος της παραλίας θα είναι σε άλλα σημεία 40 μ. και σε άλλα 22 μ. πλάτος. Μέσα σε αυτά τα χρόνια αναμονής πέρα από ότι εξαφανίστηκε εντελώς η παραλία στο επίμαχο τμήμα, έχουν αποκαλυφθεί και άλλα στοιχεία, όπως οι ακτόλιθοι. Στόχος της μελέτης είναι να επανέλθει η παραλία όπως ήταν πριν μερικά χρόνια ωστόσο πρόκειται για ένα έργο που επιβάλλεται να συντηρείται από τη στιγμή που οι επιβαρυντικοί παράγοντες της διάβρωσης δεν εξαλείφονται. «Για κάποια χρόνια θα πρέπει να γίνεται μια συντήρηση. Να βλέπουμε τις απώλειες και να συμπληρώνονται οι ποσότητες άμμου μέχρι να αποκατασταθεί πλήρως η ισορροπία ώστε να μη χρειάζεται επιπλέον ποσότητες. Αυτό μπορεί να είναι σε 5, 10 χρόνια, μπορεί να μη χρειάζεται κάθε χρόνο να μπαίνει άμμος. Μπορεί κάθε δυο χρόνια, αυτό θα το δούμε στην πορεία».
Που θα βρεθούν όμως τόσες ποσότητες άμμου;
«Ο ένας τρόπος είναι από νταμάρι (νταμαρίσσια άμμος), και η άλλη είναι να βρούμε κάπου που υπάρχει απόθεμα ή στη θάλασσα ή κάπου αλλού μια διαδικασία που γίνεται μέσω της Κτηματικής Υπηρεσίας». Το μέγεθος της άμμου το Α και το Ω του έργου Όπως εξηγεί ο μελετητής το βασικό αυτών των έργων είναι να τοποθετηθεί το σωστό μέγεθος άμμου.
«Το βασικό είναι η κοκκομετρία της άμμου. Να είναι αυτή που προβλέπεται στη μελέτη γιατί σε κάποια έργα βάζουνε μικρότερη διάμετρο και η άμμος δεν κρατιέται στο έργο, φεύγει. Άρα οι απώλειες είναι μεγαλύτερες. Είναι εξαιρετικά σημαντικό οι κοκκομετρία να είναι αυτή που προβλέπεται στη μελέτη ή λίγο μεγαλύτερη».
Η αυτοσυντήρηση της διάβρωσης
Δυστυχώς στο παράκτιο μέτωπο της Κρήτης και της Ελλάδος οι ποσότητες νερού που έρχονταν με φυσικό τρόπο μεταφέροντας επιπλέον φερτά υλικά μέσω των ποταμών και ρεμάτων διατηρώντας την ισορροπία και στις ποσότητες άμμου, επηρέασαν τη φυσική αποκατάσταση καθώς τα ποτάμια και τα ρέματα μπαζώθηκαν. Αυτή η ανθρώπινη παρέμβαση άλλαξε άρδην τη φυσιογνωμία των ακτογραμμών. Ο επικεφαλής του εργαστηρίου Παράκτιας & Θαλάσσιας Έρευνας του ΙΤΕ Δ/ντής Έρευνας του ΙΤΕ Νίκος Καμπάνης, μιλώντας στη Φωνή του Μαλεβιζίου αναφέρθηκε στην αυτοσυντήρηση του φαινομένου της διάβρωσης της περιοχής. Στην Αγία Πελαγία όπως ανέφερε είχε γίνει μια υποτυπώδη καταμέτρηση πριν περίπου 15 χρόνια όπου είχε αρχίσει να φαίνεται η σταδιακή υποχώρηση της παραλίας, η οποία επιταχύνθηκε και από άλλους παράγοντες. Με δεδομένο ότι μπαζώθηκαν τα ρέματα και τα φερτά υλικά δεν καταλήγουν στη θάλασσα η ανατροφοδότησή της άμμου διακόπηκε βίαια. Επιπλέον στη θαλάσσια περιοχή άρχισε να εξαφανίζεται η πλακούρα που είναι επιπλέον ένας σταθεροποιητικός παράγοντας της παραλίας. Ένας άλλος παράγοντας είναι η κατασκευή των τοιχίων κατά μήκος της παραλίας. Όταν η άμμος υποχωρήσει τόσο πολύ που το τοιχίο είναι προσιτό από το κύμα και το κύμα σκάσει στο τοιχίο, όταν γυρίσει παίρνει περισσότερο άμμο κ.ο.κ Έτσι η διάβρωση είναι ένα φαινόμενο που αυτοσυντηρείται και δυναμώνει μερικές φορές. Επίσης υπάρχουνε και τα έντονα κάθετα ρεύματα που τραβάνε πίσω την άμμο. Υπογράμμισε επίσης ότι τα έργα αναπλήρωσης που γίνονται δεν μπορούν να εμποδίσουν τη διάβρωση. Όμως την καθυστερούν αισθητά αν βέβαια συντηρούνται και γίνονται οι αναπληρώσεις άμμου. Αν για παράδειγμα σε ένα έτος έχανες 1 μέτρο παραλίας, χάνεις 30 εκ, και έτσι υπάρχει καθυστέρηση στη φθορά. Παρακολουθείς και αναπληρώνεις. Με έναν σωστό σχεδιασμό όλα αντιμετωπίζονται, σημείωσε.
Ο Μιχάλης Δρετάκης σχολιάζοντας την περίπτωση της διάβρωσης της παραλίας της Αγίας Πελαγίας στάθηκε κυρίως στην άναρχη δόμηση, βλέποντας και τις σχετικές φωτογραφίες που δείχνουν τι συνέβη τα τελευταία χρόνια στην περιοχή. Ο ίδιος διατηρεί τις ενστάσεις για την αποτελεσματικότητα των όποιων παρεμβάσεων από τη στιγμή που τα “εμπόδια” στη φυσική ροή του νερού παραμένουν στη θέση τους. «Η σταδιακή διάβρωση της υπολοίπουσας παραλίας θα γινόταν αργά ή γρήγορα. Μπορεί να υπάρχουν κάποιες διαφορές μεταξύ των ετών και “πισωγυρίσματα” αλλά η πορεία προς την πλήρη εξαφάνιση είναι δεδομένη. Λυπάμαι αλλά νομίζω ότι δεν μπορεί να γίνει κάτι πλέον εκτός από ριζικές επεμβάσεις που κανείς δεν θέλει να συζητήσει, τύπου γκρέμισμα όλων των οικοδομών ~50 μέτρα από την ακτογραμμή και επαναφορά αμμοθινών, να ξαναγίνει ο δρόμος ποτάμι, να διατηρείται φυσική βλάστηση στα πρανή κ.λπ. Επεμβάσεις μέσα στη θάλασσα εκτός του ότι θα είναι πολύ άσχημες για τη μορφή του τοπίου δεν θα προσφέρουν πολλά, ίσως για λίγο θα δημιουργήσουν παραλία στην μια πλευρά του μώλου που θα φύγει από κάπου αλλού».
*Πηγή φωτογραφιών Αγίας Πελαγίας: Facebοok, Εύη Αποστολάκη
Πρώτη δημοσίευση Φωνή του Μαλεβιζίου
