Με τη δημοσίευση της νέας ΚΥΑ για την «Κατανομή βοσκοτόπων στους κτηνοτρόφους στο πλαίσιο του Στρατηγικού Σχεδίου ΚΑΠ 2023-2027», μπαίνει τέλος σε ένα παλιό σύστημα που επί σχεδόν μια δεκαετία άφηνε περιθώρια στρεβλώσεων. Το ζητούμενο βέβαια είναι να δίνει δίκαιες λύσεις στους πραγματικούς παραγωγούς που που στηρίζουν την Ελληνική κτηνοτροφία και να διασφαλίζουν την βιωσιμότητα των κτηνοτροφικών μονάδων.
Τα μέχρι στιγμής δεδομένα πάντως για το λεγόμενο υβριδικό μεταβατικό σύστημα του 2025 ξεσηκώνουν θύελλα αντιδράσεών με τους εκπροσώπους των κτηνοτρόφων και των συμβούλων τους να μιλούν για Βατερλό στην κατανομή των βοσκοτόπων.
Τα νέα δεδομένα βγάζουν ξανά στους δρόμους τους Κρητικούς κτηνοτρόφους οι οποίοι το ερχόμενο Σάββατο αποφασίζουν την μορφή που θα πάρει ο νέος ξεσηκωμός. Ήδη στις πρώτες τους αντιδράσεις ανακοίνωσαν πως θα μπλοκάρουν τα εγκαίνια της ηλεκτρικής διασύνδεσης στη Δαμάστα ενώ κήρυξαν ανεπιθύμητους όλους τους πολιτικούς με κρητική καταγωγή.
Υπογραμμίζεται δε, πως η νέα ΚΥΑ θέτει στο επίκεντρο την Κρήτη την οποία μάλιστα χαρακτηρίζει ειδική περίπτωση.
Σύμφωνα με το ΥΠΑΑΤ η νέα ρύθμιση εισάγει ένα σταθερό, ενιαίο και απολύτως τεκμηριωμένο πλαίσιο, βασισμένο σε πραγματική παραγωγική δραστηριότητα και σε αντικειμενικά στοιχεία, όπως παραδόσεις γάλακτος και κρέατος, τιμολόγια myDATA και φορολογικά δεδομένα.
Κεντρικό σημείο της μεταρρύθμισης αποτελεί το άρθρο 6, όπου θεσπίζεται το νέο χωρικό σύστημα κατανομής: ο κτηνοτρόφος λαμβάνει βοσκότοπο αποκλειστικά εντός της Περιφερειακής Ενότητας όπου βρίσκεται η σταβλική του εγκατάσταση, με δυνατότητα επέκτασης μόνο σε όμορη Π.Ε. εφόσον υπάρχει έλλειψη διαθέσιμης έκτασης.
Η Κρήτη στο επίκεντρο
Η Κρήτη αποτελεί ειδική περίπτωση στο νέο πλαίσιο καθώς
λειτουργεί ως ενιαίο σύνολο, επιτρέποντας την κατανομή βοσκοτόπων μεταξύ όλων των Περιφερειακών Ενοτήτων του νησιού. Το ΥΠΑΑΤ χαρακτηρίζει σημαντική ρύθμιση για τους Κρητικούς κτηνοτρόφους, καθώς εξασφαλίζει μεγαλύτερη ευελιξία, καλύτερη αξιοποίηση των εκτάσεων και μειώνει τον κίνδυνο αποκλεισμών λόγω τοπικών ελλείψεων.
Νέοι και μετακινούμενοι κτηνοτρόφοι
Οι νέοι και οι νεοεισερχόμενοι κτηνοτρόφοι λαμβάνουν βοσκότοπο ώστε να αποκτήσουν δικαιώματα από το εθνικό απόθεμα, ακόμη κι αν δεν έχουν ακόμη ιστορικά στοιχεία παραγωγής. Για τους μετακινούμενους, η κατανομή γίνεται τόσο στην κύρια όσο και στη δευτερεύουσα σταβλική εγκατάσταση.
Η αναλογία κατανομής – Πόση έκταση αντιστοιχεί ανά ΜΜΖ
Η βοσκοφόρτωση ορίζεται στο ελάχιστο 0,7 ΜΜΖ/ha, με την αντιστοίχιση των ζώων σε Μονάδες Μεγάλων Ζώων να κυμαίνεται από 0,15 ΜΜΖ για πρόβατα και αίγες έως 1 ΜΜΖ για ενήλικα βοοειδή. Αν ο συντελεστής βοσκοφόρτωσης πέφτει κάτω από το όριο, η έκταση κατανέμεται αναλογικά.
Με το νέο πλαίσιο, η Κρήτη και οι υπόλοιπες Περιφέρειες αποκτούν ένα σύστημα πιο δίκαιο, διαφανές και προσανατολισμένο στους πραγματικούς παραγωγούς, θωρακίζοντας παράλληλα τον φυσικό πόρο των βοσκοτόπων και την αξιοπιστία του ΟΣΔΕ, αναφέρεται στην ανακοίνωση του ΥΠΑΑΤ.
Έρχονται «βώλοι» στα αιγοπρόβατα για τις καταμετρήσεις
Η έγκριση από την Κομισιόν, την προηγούμενη εβδομάδα, του ελληνικού Σχεδίου Δράσης για την μεταρρύθμιση του συστήματος αγροτικών επιδοτήσεων ανοίγει το δρόμο για την άμεση πληρωμή της προκαταβολής (70%) της βασικής ενίσχυσης του 2025, αναφέρει η ανακοίνωση του ΥΠΑΑΤ, προσθέτοντας πως οι επιδοτήσεις αποκτούν αξιόπιστο σύστημα διαχείρισης και ελέγχων, μπαίνει τέλος στα «πανωγραψίματα» και εδραιώνεται η κοινωνική δικαιοσύνη στην κατανομή των αγροτικών επιδοτήσεων.
Τα βασικά χαρακτηριστικά του νέου συστήματος πληρωμών και ελέγχων για το 2026 είναι η δημιουργία νέου ψηφιακού γεωχωρικού χάρτη της χώρας και ο νέος τρόπος καταγραφής των αιγοπροβάτων.
Θα καταρτιστεί ένας εξαιρετικά ακριβής χάρτης της ελληνικής επικράτειας, βασισμένος σε δορυφορικές εικόνες πολύ υψηλής ανάλυσης και τη χρήση «έξυπνων» εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης. Ο χάρτης αυτός θα επιτρέπει τον σαφή διαχωρισμό των επιλέξιμων και μη επιλέξιμων εκτάσεων για ενισχύσεις, ενώ θα ανανεώνεται συστηματικά.
Θα δημιουργηθεί ενιαία ψηφιακή βάση δεδομένων για την ακριβή καταγραφή και παρακολούθηση κάθε ζώου. Κάθε αιγοπρόβατο θα σημαίνεται με ηλεκτρονικό «βώλο» και τα στοιχεία του θα τηρούνται αποκλειστικά στη νέα βάση, η οποία θα συνδεθεί απευθείας με το ΟΣΔΕ.
Σύμφωνα πάντα με την ανακοίνωση του ΥΠΑΑΤ διασφαλίζεται ότι δεν πρόκειται να χαθεί ούτε ένα ευρώ από τα κοινοτικά χρήματα που αναλογούν στη χώρα. Εφόσον κατανεμηθούν φέτος λιγότερα χρήματα σε αγρότες και κτηνοτρόφους από τη βασική ενίσχυση θα υπάρξει «δεύτερη κατανομή» των κοινοτικών πόρων καταρχήν στην ίδια τη βασική ενίσχυση αλλά και μέσω της συνδεδεμένης ενίσχυσης, των οικολογικών σχημάτων ή άλλων επιλογών.
Επιπλέον προσθέτει πως δρομολογείται η πληρωμή άλλων ενισχύσεων από τον Πυλώνα Ι και ΙΙτης ΚΑΠ, καθώς και πληρωμές από μικρότερα προγράμματα που είχαν καθυστερήσει λόγω του γενικότερου προβλήματος που ΟΠΕΚΕΠΕ.
Επιπλέον αναφέρονται σ’ ένα υβριδικό μεταβατικό σύστημα για το 2025. Αναλυτικότερα:
Για τον υπολογισμό των αγροτικών εκτάσεων και για να αντιμετωπιστούν τα φαινόμενα των εικονικών μισθωτηρίων και των καταπατήσεων από φέτος είναι υποχρεωτική η δήλωση του Αριθμού Ταυτότητας Ακινήτου (ΑΤΑΚ) για όλα τα αγροτεμάχια και σε ειδικές περιπτώσεις η δήλωση του Κωδικού Αριθμού Εθνικού Κτηματολογίου (ΚΑΕΚ). Οι τελευταίες αφορούν μικρά αγροτεμάχια έως 20 στρέμματα στα οποία εμφανίζεται το φαινόμενο της πολυϊδιοκτησίας και για τα οποία γίνεται δεκτό το ΚΑΕΚ. Στις περιπτώσεις που έχουν δηλωθεί λανθασμένα ΚΑΕΚ, με αποτέλεσμα να μηδενιστούν τα προβληματικά αγροτεμάχια και να εξαιρεθούν από την καταβολή της προκαταβολής της βασικής ενίσχυσης, θα δοθεί η δυνατότητα διόρθωσης μέσω ενστάσεων και στη συνέχεια θα πληρωθούν τα αγροτεμάχια που θα κριθούν επιλέξιμα.
Ο υπολογισμός του ζωικού κεφαλαίου, δηλαδή ο αριθμός των ζώων, προσδιορίζεται με αντικειμενικά στοιχεία: τα τιμολόγια πώλησης γάλακτος κρέατος, καθώς και αγορών ζωοτροφών. Τα στοιχεία αντλούνται από τον ΕΛΓΟ ΔΗΜΗΤΡΑ ή από το MYDATA και τις Δηλώσεις Ε3. Ελέγχεται δηλαδή το σύνολο των, σχετικών με την δραστηριότητα του παραγωγού, οικονομικών συναλλαγών αποδίδοντας νόημα στο βασικό όρο επιλεξιμότητας που είναι ο «ενεργός γεωργός».
Για τη διασφάλιση αντικειμενικού υπολογισμού του ζωικού κεφαλαίου εφαρμόζεται ειδική μεθοδολογία, με βάση την ελάχιστη αναλογία παραγωγής γάλακτος και αριθμού ζώων (100 κιλά γάλακτος ανά επιλέξιμη προβατίνα ή αίγα), καθώς και τα επίσημα στοιχεία σφαγών. Όπου υφίστανται και τα δύο στοιχεία, λαμβάνεται υπόψη ο υπολογισμός που αποτυπώνει τον μεγαλύτερο και πιο τεκμηριωμένο αριθμό ζώων
Για τους βοσκοτόπους έχει αναθεωρηθεί η διαδικασία κατανομής επιλέξιμης γης μέσω της τεχνικής λύσης και η έκταση πλέον προσδιορίζεται από τα στοιχεία της παραγωγικής δραστηριότητας των κτηνοτρόφων.
Τι σημαίνει αυτό στην πράξη: Δεν μπορεί κανείς πλέον να ενεργοποιεί δικαιώματα σε βοσκότοπους που βρίσκονται εκατοντάδες χιλιόμετρα μακριά από το μαντρί του. Οι ενισχύσεις δίνονται εκεί όπου πράγματι βόσκουν τα ζώα και παράγεται προϊόν. Οι δημόσιοι βοσκότοποι κατανέμονται στο νομό που βρίσκεται η κτηνοτροφική εγκατάσταση ή στον όμορο νομό, ενώ όσοι διαθέτουν ιδιωτικούς βοσκότοπους λαμβάνουν ενίσχυση μόνο για τη διατήρηση του βοσκότοπου για την οποία απαιτείται ελάχιστη βοσκοφόρτωση 0,2MMZ/ha βάσει των προβλέψεων της ΣΣ ΚΑΠ 2023-2027.
Στις περιπτώσεις που οι διαθέσιμοι βοσκότοποι δεν επαρκούν για να καλύψουν το ζωικό κεφάλαιο των κτηνοτρόφων, όπως τεκμαίρεται από τα στοιχεία (γάλα – κρέας – ζωοτροφές) αυτό θα έχει ως αποτέλεσμα να μειώνεται καταφανώς άδικα η επιδότηση των κτηνοτρόφων αυτών.
Για να διορθωθεί η αδικία αυτή μετά την πληρωμή της προκαταβολής της βασικής ενίσχυσης ο ΟΠΕΚΕΠΕ θα προχωρήσει, μέσω της διαδικασίας ενστάσεων, σε μια συμπληρωματική κατανομή βάσει των τιμολογίων του γάλακτος και του κρέατος που πούλησαν καθώς και των ζωοτροφών που αγόρασαν έτσι ώστε να μην αδικηθούν από τις πληρωμές.
Ο αγρότης και κτηνοτρόφος θα έχουν το δικαίωμα ένστασης. Ο ΟΠΕΚΕΠΕ το προσεχές διάστημα θα ανακοινώσει διαδικασία υποβολής ενστάσεων για τη θεραπεία των ανωτέρω ζητημάτων.
