Απεριόριστη αγάπη, αγκαλιές, φιλιά, χαμόγελα, παιδικά γέλια και αναβίωση παλαιών εθίμων με πολλές δραστηριότητες, δώρα, μεζέδες και καλό κρασί! Όλα τα παραπάνω μαζί με την μαγεία των Χριστουγέννων φώτισαν το πανέμορφο μικρό χωριό του Μαλεβιζίου που έχει ήδη φορέσει τα γιορτινά του!
Της Χρυσούλας Καλλιγιαννάκη
Την Κυριακή που μας πέρασε οι Κιθαριανοί, μια μεγάλη παρέα ανθρώπων σε ένα μικρό χωριό με μόλις 18 μόνιμούς κατοίκους, άνοιξαν τις αγκαλιές τους, για να υποδεχτούν πλήθος κόσμου και προσέφεραν, εκτός από την απεριόριστη αγάπη τους μια σειρά από δρώμενα, με κυρίαρχη την αναβίωση παλαιών εθίμων, με μυρωδιές και γεύσεις, που ικανοποίησαν μικρούς και μεγάλους! Έδειξαν πως γεμίζουν τα λουκάνικα με τα χωνιά και τα γουδί, πως φτιάχνουν την τσιλαδιά, τον «αφορδακό» – κουλούρι από το ζυμάρι του χριστόψωμου που μοιάζει με βάτραχο και δίνονταν ως δώρο στα παιδιά, όπως και οι «λύρες» αλλά και το «Χεράκι». Το τελευταίο ήταν το γλυκό κουλούρι για τον νοικοκύρη και το νέο γαμπρό στην οικογένεια.
Η γιορτή των Κιθαριανών συνδυαστικέ με την φωταγώγηση του Χριστουγεννιάτικου δέντρου στο προαύλιο χώρο του Ναού του Ευαγγελισμού της Παναγίας στην καρδιά του χωριού αλλά και με πρώτη χρήση της επίσημης στέγης του Συλλόγου στο παλαιό μονοθέσιο δημοτικό που ανακαινίστηκε πρόσφατα.
«Το παραμύθι της Κιθαρίδας»
Στο ραντεβού τους με το κόσμο δεν έλειψε ο Άγιος Βασίλης (Δημήτρης Λαφαζάνης) για να μοιράσει δώρα στα μικρά παιδιά, αλλά και το όμορφο ξωτικό που έκανε face painting στα παιδιά. Της φωταγώγησης του Χριστουγεννιάτικου δέντρου προηγήθηκε μια μαγευτική στιγμή, όταν ο λεπτοκαμωμένος άγγελος (Αργυρώ Μαυράκη μέλος του ΔΣ του Συλλόγου) διάβασε στα παιδιά «το παραμύθι της Κιθαρίδας» προσθέτοντας στην μαγεία του όμορφου χωριού! Με το κείμενο που η ίδια έγραψε προσπάθησε να ζωντανέψει μια παραμυθένια ιστορία με κατάληξη το φωτεινό αστέρι που άναψε ξανά μετά από καιρό στο Χριστουγεννιάτικο δέντρο του μικρού χωριού και στις καρδιές όλων των Κιθαριανών!
Χριστούγεννα όπως παλιά
Η αρχική ιδέα του αντιπροέδρου του Συλλόγου Στέριου Τζωράκη να αναβιώσουν τα έθιμα των Χριστουγέννων, όπως αποκάλυψε η γραμματέας του Συλλόγου Σούλα Φιλιππίδου αγκαλιάστηκε από τον Πολιτιστικό Σύλλογο! Έτσι αποφάσισαν να παρασκευάσουν το παραδοσιακό χειροποίητο (κομμένο στο χέρι) λουκάνικο, απάκι, σίγλινα και τσιλαδιά, όπως τα έφτιαχναν παλαιά οι πρόγονοί τους!
Μαζί τους πολλοί Κιθαριανοί αλλά και οι «αδερφοί» τους Κρουσανιώτες με τους οποίους συνδέονται με άρρηκτους δεσμούς! Εξάλλου το γραφικό χωριουδάκι βρίσκεται στην ρίζα βορειοανατολικά του Κρουσώνα!
Λίγα μέτρα από ιστορικό Ναό του Αγίου Φανουρίου, ο οποίος στο παρελθόν ήταν το καθολικό της γυναικείας Μονής της Παναγίας ή Κεράς Ελεούσης, με την πανέμορφη γεωμετρία του θρησκευτικού μνημείου να δένει αρμονικά με το φυσικό τοπίο- εδώ και πάνω από ένα μήνα μυρίζει κύμινο από την λαχταριστή τσιλαδιά, ξίδι για το λουκάνικο και το απάκι τις τσιγαρίδες και όλους τους μεζέδες που έδωσε το σφάξιμο του χοίρου σε μια τελετουργία όπως ορίζει το παλαιό έθιμο. Ακόμα και το απαραίτητο κάπνισμα στα λουκάνικα και το απάκι δεν μπορεί να εξαφανίσει τις παραπάνω μυρωδιές. Αυτές συμπληρώνει η οσμή της κανέλας του γαρίφαλου που προσθέτουν οι νοικοκυρές για τα παραδοσιακά μελομακάρονα και τα χριστόψωμα που συνοδεύουν το Χριστουγενιάτικο τραπέζι.
Η κυρία Μαρία της Κιθαρίδας
Στην Κιθαρίδα και στον Κρουσώνα οι νοικοκυρές έφτιαχναν μόνο μελομακάρονα τα Χριστούγεννα και κουραμπιέδες την Πρωτοχρονιά όπως μας λέει η κυρία Μαρία Τσαφαντάκη που συναντήσαμε, την Κυριακή ανάμεσα στις χαρούμενες φωνές των συγκεντρωμένων. Η κυρία Μαρία παντρεύτηκε Κιθαριανό (κατάγεται από τον Κρουσώνα) και στηρίζει σαν βράχος το όραμα του συλλόγου να αναδείξει όλες τις ομορφιές και την παράδοση της Κιθαρίδας.
Δεν είναι τυχαίο πως τα μέλη του συλλόγου την αποκαλούν μητέρα τους καθώς τους προικίζει καθημερινά με χιλιάδες γνώσεις για τα παλαιά έθιμα και κυρίως τις συνταγές της Κρητικής παραδοσιακής κουζίνας. Η αναβίωση των εθίμων από το σύλλογο θα έλεγε κανείς πως στηρίχθηκε στα χέρια της κυρίας Μαρίας (αφιλοκερδώς όπως ισχύει για όλα τα μέλη του Συλλόγου).
Τα μάτια της κυρίας Μαρίας λάμπουν όταν μας μιλά για τα παλαιά Χριστουγενιάτικα έθιμα και τα γλέντια που στήνονταν με κάθε ευκαιρία, με αφορμή ακόμη και για το σφάξιμο του χοίρου στις 23 του Δεκέμβρη κάθε χρόνο. «Μεγάλη χαρά είχαμε όλοι, δυο μέρες πριν τα Χριστούγεννα. Να σφάξουμε τους χοίρους να ανάψουμε φωτιά για να ζεστάνουμε το νερό, για να τους γδάρουμε με τον άθο, (δηλαδή τη στάχτη) και να τους πλύνουμε πολύ καλά μέσα σε ξύλινες σκάφες. Μετά τους κρεμάγαμε στα τσιγκέλια, τους αλείφαμε με λεμόνι και αλάτι για να μην πλησιάζουν οι μύγες και τους βάζαμε από ένα λεμόνι ή νεράντζι στο στόμα. Και εμείς τα παιδιά βοηθούσαμε τους μεγαλύτερους. Ήταν και αυτό μια γιορτή γιατί πλησίαζαν τα Χριστούγεννα και μαζευόταν όλοι η οικογένεια και πολλοί φίλοι» μας λέει, με ενθουσιασμό.
Θυμάται μάλιστα και τις σκανταλιές που έκανε με τα’ αδέρφια της (επτά τον αριθμό) όταν «έπαιρναν» για να φάνε κρυφά ένα κομμάτι λουκάνικο. Όταν η μητέρα τους, ανακάλυπτε την απώλεια, ενοχοποιούσαν τους καλικάτζαρους. Άλλες φορές μεταμφιέζονταν και οι ίδιοι σε καλικάτζαρους για να επιβεβαιώσουν την μαρτυρία τους, όπως μας λέει κρυφογελώντας.
Από την μνήμη της δεν μπορεί να φύγει λέει η εικόνα του πατέρα της που έφερνε κλαδιά κυπαρισσιού και φασκόμηλο, για να καπνίσουν τα λουκάνικα! «Αχ αυτή η μυρωδιά!» συμπληρώνει!
Η Ελένη Σαββάκη (ένας ακόμη στυλοβάτης του συλλόγου) θυμάται επίσης πως το πρώτο κομμάτι εκτός της συκωταριά την έψηναν λέει για τον «περασάρη», δηλαδή τον περαστικό που άκουγε το μουγκρητό από τους χοίρους την ώρα της σφαγής και έσπευδε να κεραστεί!
Ο πρόεδρος του Συλλόγου Θέμης Σιγανάκης θυμάται επίσης πως σχεδόν σ’ όλες τις κουζίνες σε κάθε σπίτι, υπήρχε από την κατασκευή του, ένα σίδερο στην οροφή απ’ όπου κρέμαγαν το σφαγμένο χοίρο για τον τεμαχισμό του που τους έδινε όλες τις χριστουγεννιάτικες λιχουδιές. «Όλα αυτά τα έθιμα που βρήκαμε δεν θέλουμε να χαθούν!» υπογράμμισε ο πρόεδρος του Πολιτιστικού Συλλόγου.
