«Τι Μπραίμης τι Ζαΐμης»
Ένα κόσμημα, σε έναν από τους δημοφιλέστερους δρόμους της Πλάκας, την οδό Ανδριανού, μπορεί να επισκεφτεί, ο περιηγητής της ιστορικής αυτής γωνιάς της Αθήνας. Το αρχοντικό Μπενιζέλου, στέκει ανακαινισμένο, διατηρητέο μνημείο, , που αποκαταστάθηκε με τη μέριμνα της Αρχιεπισκοπής Αθηνών, υπό την επίβλεψη του Υπουργείου Πολιτισμού. Στο εσωτερικό, ο περιηγητής, αντιλαμβάνεται, τόσο από ό και ενημερωτικές επιγραφές, όσο και από την αρχιτεκτονική του οικοδομήματος, ότι στην η προεπαναστατική Ελλάδα, από τον 15ο – 16ο αιώνα, υπήρχαν αρχοντικά, με λειτουργική αρτιότητα, που αποτελούσαν χώρους μεγαλοπρεπώς θαλπωρικούς, όπως ίσως ταίριαζε στις αστικές οικογένειες των προεστών, για τους οποίους ίσχυε άλλο καθεστώς, εντός της Οθωμανικής επικυριαρχίας.
Ενσωματωμένο στο υπάρχον διατηρητέο, το προγονικό σπίτι της Αγίας Φιλοθέης , Ρεγούλας ή Ρηγούλας, η οποία έχει μια ενδιαφέρουσα ιστορία που ερμηνεύει την ανακήρυξή της σε Αγία Φιλοθέη- η Αθηναία. Ο πατέρας της Αγίας, Άγγελος Μπενιζέλος, είχε καταγωγή από το Βυζαντινό Οίκο, ενώ και η μητέρα της Συρίγη Παλαιολογίνα, κατάγονταν από αρχοντική γενιά. Παρόλα αυτά, στ α δεκατέσσερα της βρέθηκε νυμφευμένη έναν άντρα κατά πολύ μεγαλύτερό της , τον Ανδρέα Χειλά, επίσης ευγενή. Στα δεκαεφτά της έμεινε χήρα, πάμπλουτη, όμορφη, μορφωμένη, να διαφεντεύει τη δική της μοίρα της αλλά όπως αποδείχτηκε να παίρνει υπό την ευθύνη της τη σωτηρία πολλών γυναικών αλλόθρησκων και των παιδιών τους , προστατεύοντάς τις από δυνάστες Οθωμανούς, που τις κακοποιούσαν με κάθε τρόπο. Κοντά της προσέτρεξαν και διαβιούσαν περί των 150 γυναικών μοναχών.
Βέβαια οι αγαθοεργίες της, ξεσήκωσαν την όργητα των κατακτητών, που τη συνέλαβαν στο μετόχι του Αγίου Ανδρέα, καθώς με τη βοήθεια της περιουσίας της είχε ιδρύσει δυο μετόχια υποστήριξης και στέγασης αναξιοπαθούντων, ενώ πολλές φορές εξαγόραζε τους Οθωμανούς , για να σβήνει την εκδικητικότητά τους. Στις 20 Οκτωβρίου του 188, οι Τούρκοι τη συνέλαβαν, ενώ εκείνη τη νύχτα στο μετόχι του Αγίου Ανδρέα, στα Πατήσια μαζί με τις μοναχές, τελούσαν ολονυκτία, στη μνήμη του Διονυσίου του Αρεοπαγίτου. Βρήκε τραγικό τέλος, καθώς την ξυλοκόπησαν μέχρι θανάτου. Κι ενώ η προγονική της εστία, πλέον βρίσκεται ενσωματωμένη στα θεμέλια του παλαιότερου αρχοντικού της Αθήνας, η αρτιότητα της εσωτερικής διακόσμησης, του αρχοντικού, το οποίο φέρεται ως το αρχαιότερο αρχοντικό σπίτι της Αθήνας, μας προκαλεί δέος.
Λιθόκτιστο ισόγειο με ξύλινη ανωδομή, 2 αυλές Βόρια και Νότια , υπόγειο με τρεις κλειστούς χώρους και στοές με τοξωτές διόδους που ενώνουν, τους χώρους εσωτερικά. Σύστημα από πατητήρια και πελώρια δοχεία για αποθήκευση , μούστου, σιτηρών και λαδιού, ενώ η ύπαρξη ελαιοτριβείου, προδίδει την αυτοτέλεια στην Παρασκευή και διατήρηση, των βασικών βρώσιμων αγαθών. Οντάς αλλά και χαγιάτι με καθιστικά σοφράδες , καθώς και δυο οντάδες , τον ένα χειμερινό, με ύπαρξη τζακιού και τον άλλο θερινό. Διάσπαρτα κολουροκωνικά κιονόκρανα σμιλεμένα με φύλλα καλάμου και άκανθους. Εσωτερικό σύστημα υδροδότησης με πηγάδι και νιπτήρα , στοιχεία διασφάλισης νερού, που χαρακτηρίζουν όλα τα αρχοντικά της εποχής.
Αναφορικά με τους προεστούς εκείνης της περιόδου, οι γνώμες διχάζονται. Οι προεστοί προέρχονταν από ευρύτερες οικογένειες γαιοκτημόνων ή εμπόρων, που διασυνδέονταν με τους Οθωμανούς και λάμβαναν οφίτσια, συνδυασμένα , όπως θα έπρεπε, με εντιμότητα, δικαιοσύνη και τιμιότητα. Εντούτοις , πολλοί από δαύτους καταδυνάστευαν το λαό, χειρότερα ακόμα και από τους Οθωμανούς , καθώς σύμφωνα με το φοροεισπρακτικό σύστημα της εποχής, έπρεπε να προκαταβάλουν όλο τον ετήσιο φόρο των κοινοτήτων τους στους κατακτητές, τον οποίο εν συνεχεία, εισέπρατταν από τους κατοίκους. Κατανοούμε λοιπόν, ότι η εντιμότητα, μίκραινε όσο μεγάλωνε η πίτα των απολαβών τους, ενώ αντίστοιχα η πίτα των βιοπαλαιστών ελαχιστοποιούνταν. Η εκλογή των προεστών σε διοικητικές θέσεις επικυρώνονταν από τον Πασά ή Βαλή , τον Οθωμανό δικαστή της περιοχής.
«Τι Μπραίμης τι Ζαΐμης» , έλεγαν οι ντόπιοι, και έφτυναν τον κόρφο τους , αναφερόμενοι, στην ομοιότητα της σκληρής και άγριας επιβολής των ντόπιων διοικητών με τους κατακτητές. . Ο δε Ιωάννης Καποδίστριας κατονομάζει αυτούς «Τούρκους φέροντας όνομα Χριστιανών».
