Η δραματική μείωση της παραγωγής στην Κρήτη για την περίοδο 2025-2026, λόγω των ακραίων κλιματικών φαινομένων, έρχεται να προστεθεί σε ένα διαχρονικό αδιέξοδο που βιώνουν οι παραγωγοί του νησιού, οι οποίοι βλέπουν το εισόδημά τους να εξανεμίζεται τα τελευταία χρόνια, ενώ οι ευθύνες μετατίθεται σε ευρωπαϊκό επίπεδο, εγκλωβίζοντας σε ομηρία την κρητική ελαιοκαλλιέργεια.
Ρεπορτάζ: Χρυσούλα Καλλιγιαννάκη
Μπροστά στο φάσμα της πλήρους οικονομικής κατάρρευσης, η Περιφέρεια Κρήτης ευελπιστεί στην ανταπόκριση του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης μετά την κατάθεση του πλήρη επιστημονικού φακέλου με τον οποίο ζητά την άμεση εξέταση και ενεργοποίηση των διαδικασιών αποζημίωσης των πληγέντων ελαιοπαραγωγών, μέσω των αρμόδιων μηχανισμών κρατικής ενίσχυσης.
Η μελέτη που συνέταξε η ειδική Επιστημονική Ομάδα Εργασίας της Περιφέρειας, με τίτλο «Αποτίμηση μειωμένης παραγωγής στην ελαιοκαλλιέργεια της Κρήτης για το έτος 2025-2026» αποδεικνύει ότι η μείωση της παραγωγής οφείλεται αποκλειστικά σε εξωγενείς κλιματικούς παράγοντες με κυρίαρχη την λειψυδρία μεγάλης διάρκειας που προκάλεσε σωρευτικό υδατικό στρες στα ελαιόδεντρα του νησιού. Επιπρόσθετα το ισχυρό θερινό θερμικό στρες και οι καταστροφικοί νότιοι άνεμοι κατά την περίοδο της ανθοφορίας, ειδικά στα ανατολικά της Κρήτης προσέθεσε στην δραστική μείωση. Οι Περιφερειακές Ενότητες Λασιθίου, Ηρακλείου και Ρεθύμνου μετρούν τεράστιες πληγές, με τα Χανιά να εμφανίζουν μεγαλύτερη ανθεκτικότητα.
Ο Περιφερειάρχης, Σταύρος Αρναουτάκης, με επιστολή του προς τον Υπουργό Μαργαρίτη Σχοινά, ζητά την άμεση ενεργοποίηση κρατικών ενισχύσεων. Παράλληλα, ο Αντιπεριφερειάρχης Αγροτικής Οικονομίας, Σταύρος Τζεδάκης, κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για τη βιωσιμότητα του κλάδου, ζητώντας την εκ βάθρων αναπροσαρμογή του κανονισμού του ΕΛΓΑ.
Η σημερινή απόγνωση των αγροτών δεν είναι κεραυνός εν αιθρία. Ήδη από το 2024, η παρατεταμένη λειψυδρία είχε προκαλέσει τεράστια απώλεια εισοδήματος, με τους παραγωγούς να μένουν προκλητικά εκτός αποζημιώσεων, καθώς το υπάρχον θεσμικό πλαίσιο αδυνατούσε να καλύψει τις ζημιές από την κλιματική αλλαγή. Το θέμα είχε προκαλέσει πέρσι το Μάρτιο θύελλα αντιδράσεων, φτάνοντας μέχρι το εθνικό κοινοβούλιο με κοινές ερωτήσεις κομμάτων της αντιπολίτευσης (όπως του ΠΑΣΟΚ), αλλά και κυβερνητικών βουλευτών που ζητούσαν άμεσα μέτρα στήριξης για τους ελαιοπαραγωγούς της Κρήτης. Παρά τις τότε προειδοποιήσεις για τον κίνδυνο εγκατάλειψης των καλλιεργειών, η κατάσταση αφέθηκε στην τύχη της, οδηγώντας στη σημερινή, ακόμη πιο δραματική εικόνα.
Οι μηχανισμοί που δεν ενεργοποιούνται
Ο ίδιος ο κυβερνητικός βουλευτής Κωνσταντίνος Κεφαλογιάννης από το βήμα της Βουλής επικαλέστηκε τις επίσημες δηλώσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής που αποκάλυπταν πως δεν έχει λάβει ποτέ αίτημα από τις Ελληνικές Αρχές για ενεργοποίηση έκτακτης οικονομικής στήριξης των ελαιοπαραγωγών. Ο βουλευτής μάλιστα είχε επισημάνει την αναφορά του αρμόδιου Ευρωπαίου Επίτροπου Hansen, για το άρθρο 219 του κανονισμού 1308/2013 που προβλέπει ρητά τη δυνατότητα έκτακτης ευρωπαϊκής παρέμβασης σε περιπτώσεις σοβαρής διαταραχής της αγοράς. Μάλιστα, ο αρμόδιος Επίτροπος ανέφερε ότι η Επιτροπή είναι απολύτως έτοιμη να παράσχει τεχνική και διοικητική υποστήριξη, εφόσον υπάρξει σχετικό αίτημα από το κράτος-μέλος.
«Η Μεσόγειος εκπέμπει SOS»
Με επείγουσα ερώτησή του προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ο ευρωβουλευτής της Νέας Δημοκρατίας, Μανώλης Κεφαλογιάννης, μεταφέρει το πρόβλημα στην «καρδιά» της Ευρώπης, τονίζοντας ότι η κλιματική κρίση πλήττει ανεπανόρθωτα τη Μεσόγειο, η οποία παράγει το 95% του παγκόσμιου ελαιολάδου. Ο κ. Κεφαλογιάννης, ξεκαθαρίζοντας πως οι ελαιοπαραγωγοί της Κρήτης δεν πρέπει με κανέναν τρόπο να μείνουν αβοήθητοι, αναδεικνύει την ακραία αστάθεια της αγοράς.
Σημειώνει μάλιστα ότι την περίοδο 2024/2025 οι τιμές του εξαιρετικά παρθένου ελαιολάδου στην ευρωπαϊκή αγορά παρουσίασαν αδιανόητες διακυμάνσεις, κυμαινόμενες από 3.200 ευρώ έως και πάνω από 9.000 ευρώ ανά τόνο.
Επιπλέον, η παραγωγή εμφάνισε βίαιες αυξομειώσεις (αύξηση 43% στην Ελλάδα και 21% στην Πορτογαλία σε μία μόνο καλλιεργητική περίοδο), γεγονός που αποδεικνύει την παντελή έλλειψη σταθερότητας.
Ο Έλληνας ευρωβουλευτής ζητά από την Κομισιόν την ενεργοποίηση των ειδικών μηχανισμών στήριξης και εργαλεία διαχείρισης κινδύνου για τις μεσογειακές δενδρώδεις καλλιέργειες (και ιδίως την ελαιοκαλλιέργεια) στο πλαίσιο της νέας ΚΑΠ.
Επίσης ζητά τη διασφάλιση βιώσιμου και προβλέψιμου εισοδήματος απέναντι στη διαρκώς αυξανόμενη μεταβλητότητα των τιμών και της παραγωγής καθώς και χρηματοδότηση για κρίσιμες υποδομές. Ειδικότερα προτείνει την ενσωμάτωση ειδικών προβλέψεων στη νέα ΚΑΠ για επενδύσεις σε έργα διαχείρισης υδάτινων πόρων, σύγχρονες αρδευτικές υποδομές, αγροτική έρευνα και καινοτόμες βιώσιμες καλλιεργητικές πρακτικές .
Ο Ευρωπαίος Επίτροπός πάντως έχει επισημάνει πως στο πλαίσιο του ελληνικού Στρατηγικού Σχεδίου της Κοινής Γεωργικής Πολιτικής 2023-2027 υπάρχουν διαθέσιμα εργαλεία τόσο για επενδύσεις στην άρδευση όσο και για την αποκατάσταση του γεωργικού δυναμικού μετά από καταστροφικά φαινόμενα.
Η ελληνική ελαιοκαλλιέργεια, με επίκεντρο την Κρήτη, δεν είναι απλώς μια οικονομική δραστηριότητα, αλλά ζήτημα κοινωνικής συνοχής, περιφερειακής ανάπτυξης και εθνικής ταυτότητας.
Μετά την επιστημονική τεκμηρίωση και τη πολιτική κινητοποίηση σε όλα τα μέτωπα πρέπει επιτέλους να δοθεί απάντηση και κυρίως λύση για την κρητική ύπαιθρο που κρέμεται, πλέον, από μια κλωστή.
Η ΠΡΩΤΗ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΕΓΙΝΕ ΣΤΗΝ ΕΝΤΥΠΗ ΦΩΝΗ ΤΟΥ ΜΑΛΕΒΙΖΙΟΥ
